Chapter 17

Section 1

शमः संधिः समाधिर् इत्य् एकोअर्थः

śamaḥ saṃdhiḥ samādhir ity ekoarthaḥ

Section 2

राज्ँनां विश्वास उपगमः शमः संधिः समाधिर् इति

rāj~nāṃ viśvāsa upagamaḥ śamaḥ saṃdhiḥ samādhir iti

Section 3

सत्यं शपथो वा चलः संधिः प्रतिभूः प्रतिग्रहो वा स्थावरः इत्य् आचार्याः

satyaṃ śapatho vā calaḥ saṃdhiḥ pratibhūḥ pratigraho vā sthāvaraḥ ity ācāryāḥ

Section 4

नैति कौटिल्यः

naiti kauṭilyaḥ

Section 5

सत्यं शपथो वा परत्रैह च स्थावरः संधिः इह अर्थ एव प्रतिभूः प्रतिग्रहो वा बल अपेक्षः

satyaṃ śapatho vā paratraiha ca sthāvaraḥ saṃdhiḥ iha artha eva pratibhūḥ pratigraho vā bala apekṣaḥ

Section 6

संहिताः स्मः इति सत्य संधाः पूर्वे राजानः सत्येन संदधिरे

saṃhitāḥ smaḥ iti satya saṃdhāḥ pūrve rājānaḥ satyena saṃdadhire

Section 7

तस्यातिक्रमे शपथेन अग्न्य् उदक सीता प्राकार लोष्ट हस्ति स्कन्ध अश्व पृष्ट रथ उपस्थ शस्त्र रत्न बीज गन्ध रस सुवर्ण हिरण्यान्य् आलेभिरे हन्युर् एतानि त्यजेयुश् चएनं यः शपथम् अतिक्रामेत् इति

tasyātikrame śapathena agny udaka sītā prākāra loṣṭa hasti skandha aśva pṛṣṭa ratha upastha śastra ratna bīja gandha rasa suvarṇa hiraṇyāny ālebhire hanyur etāni tyajeyuś caenaṃ yaḥ śapatham atikrāmet iti

Section 8

शपथ अतिक्रमे महतां तपस्विनां मुख्यानां वा प्रातिभाव्य बन्धः प्रतिभूः

śapatha atikrame mahatāṃ tapasvināṃ mukhyānāṃ vā prātibhāvya bandhaḥ pratibhūḥ

Section 9

तस्मिन् यः पर अवग्रह समर्थान् प्रतिभुवो गृह्णाति सोअतिसंधत्ते

tasmin yaḥ para avagraha samarthān pratibhuvo gṛhṇāti soatisaṃdhatte

Section 10

विपरीतोअतिसंधीयते

viparītoatisaṃdhīyate

Section 11

बन्धु मुख्य प्रग्रहः प्रतिग्रहः

bandhu mukhya pragrahaḥ pratigrahaḥ

Section 12

तस्मिन् यो दूष्य अमात्यं दूष्य अपत्यं वा ददाति सोअतिसंधत्ते

tasmin yo dūṣya amātyaṃ dūṣya apatyaṃ vā dadāti soatisaṃdhatte

Section 13

विपरीतोअतिसंधीयते

viparītoatisaṃdhīyate

Section 14

प्रतिग्रह ग्रहण विश्वस्तस्य हि परश् छिद्रेषु निरपेक्षः प्रहरति

pratigraha grahaṇa viśvastasya hi paraś chidreṣu nirapekṣaḥ praharati

Section 15

अपत्य समाधौ तु कन्या पुत्र दाने ददत् तु कन्याम् अतिसंधत्ते

apatya samādhau tu kanyā putra dāne dadat tu kanyām atisaṃdhatte

Section 16

कन्या ह्य् अदायादा परेषाम् एवार्थायाअक्लेश्या च

kanyā hy adāyādā pareṣām evārthāyāakleśyā ca

Section 17

विपरीतः पुत्रः

viparītaḥ putraḥ

Section 18

पुत्रयोर् अपि यो जात्यं प्राज्ँनं शूरं कृत अस्त्रम् एक पुत्रं वा ददाति सोअतिसंधीयते

putrayor api yo jātyaṃ prāj~naṃ śūraṃ kṛta astram eka putraṃ vā dadāti soatisaṃdhīyate

Section 19

विपरीतोअतिसंधत्ते

viparītoatisaṃdhatte

Section 20

जात्याद् अजात्यो हि लुप्त दायाद संतानत्वाद् आधातुं श्रेयान् प्राज्ँनाद् अप्राज्ँनो मन्त्र शक्ति लोपात् शूराद् अशूर उत्साह शक्ति लोपात् कृत अस्त्राद् अकृत अस्त्रः प्रहर्तव्य सम्पल् लोपात् एक पुत्राद् अनेक पुत्रो निरपेक्षत्वात्

jātyād ajātyo hi lupta dāyāda saṃtānatvād ādhātuṃ śreyān prāj~nād aprāj~no mantra śakti lopāt śūrād aśūra utsāha śakti lopāt kṛta astrād akṛta astraḥ prahartavya sampal lopāt eka putrād aneka putro nirapekṣatvāt

Section 21

जात्य प्राज्ँनयोर् जात्यम् अप्राज्ँनम् ऐश्वर्य प्रकृतिर् अनुवर्तते प्राज्ँनम् अजात्यं मन्त्र अधिकारः

jātya prāj~nayor jātyam aprāj~nam aiśvarya prakṛtir anuvartate prāj~nam ajātyaṃ mantra adhikāraḥ

Section 22

मन्त्र अधिकारेअपि वृद्ध सम्योगाज् जात्यः प्राज्ँनम् अतिसंधत्ते

mantra adhikāreapi vṛddha samyogāj jātyaḥ prāj~nam atisaṃdhatte

Section 23

प्राज्ँन शूरयोः प्राज्ँनम् अशूरं मति कर्मणां योगोअनुवर्तते शूरम् अप्राज्ँनं विक्रम अधिकारः

prāj~na śūrayoḥ prāj~nam aśūraṃ mati karmaṇāṃ yogoanuvartate śūram aprāj~naṃ vikrama adhikāraḥ

Section 24

विक्रम अधिकारेअपि हस्तिनम् इव लुब्धकः प्राज्ँनः शूरम् अतिसंधत्तेश्

vikrama adhikāreapi hastinam iva lubdhakaḥ prāj~naḥ śūram atisaṃdhatteś

Section 25

शूर कृत अस्त्रयोः शूरम् अकृत अस्त्रं विक्रम व्यवसायोअनुवर्तते कृत अस्त्रम् अशूरं लक्ष्य लम्भ अधिकारः

śūra kṛta astrayoḥ śūram akṛta astraṃ vikrama vyavasāyoanuvartate kṛta astram aśūraṃ lakṣya lambha adhikāraḥ

Section 26

लक्ष्य लम्भ अधिकारेअपि स्थैर्य प्रतिपत्त्य् असम्मोषैः शूरः कृत अस्त्रम् अतिसंधत्ते

lakṣya lambha adhikāreapi sthairya pratipatty asammoṣaiḥ śūraḥ kṛta astram atisaṃdhatte

Section 27

बह्व् एक पुत्रयोर् बहु पुत्र एकं दत्त्वा शेष प्रतिष्टब्धः संधिम् अतिक्रामति नैतरः

bahv eka putrayor bahu putra ekaṃ dattvā śeṣa pratiṣṭabdhaḥ saṃdhim atikrāmati naitaraḥ

Section 28

पुत्र सर्व स्व दाने संधिश् चेत् पुत्र फलतो विशेषः

putra sarva sva dāne saṃdhiś cet putra phalato viśeṣaḥ

Section 29

सम फलयोः शक्त प्रजननतो विशेषः

sama phalayoḥ śakta prajananato viśeṣaḥ

Section 30

शक्त प्रजननयोर् अप्य् उपस्थित प्रजननतो विशेषः

śakta prajananayor apy upasthita prajananato viśeṣaḥ

Section 31

शक्तिमत्य् एक पुत्रे तु लुप्त पुत्र उत्पत्तिर् आत्मानम् आदध्यात् न चएक पुत्रम् इति

śaktimaty eka putre tu lupta putra utpattir ātmānam ādadhyāt na caeka putram iti

Section 32

अभ्युच्चीयमानः समाधि मोक्षं कारयेत्

abhyuccīyamānaḥ samādhi mokṣaṃ kārayet

Section 33

कुमार आसन्नाः सत्त्रिणः कारु शिल्पि व्यञ्जनाः कर्माणि कुर्वाणाः सुरुङ्गया रात्राव् उपखानयित्वा कुमारम् अपहरेयुः

kumāra āsannāḥ sattriṇaḥ kāru śilpi vyañjanāḥ karmāṇi kurvāṇāḥ suruṅgayā rātrāv upakhānayitvā kumāram apahareyuḥ

Section 34

नटनर्तक गायन वादक वाग् जीवन कुशीलव प्लवक सौभिका वा पूर्व प्रणिहिताः परम् उपतिष्ठेरन्

naṭanartaka gāyana vādaka vāg jīvana kuśīlava plavaka saubhikā vā pūrva praṇihitāḥ param upatiṣṭheran

Section 35

ते कुमारं परं परयाउपतिष्ठेरन्

te kumāraṃ paraṃ parayāupatiṣṭheran

Section 36

तेषाम् अनियत काल प्रवेश स्थान निर्गमनानि स्थापयेत्

teṣām aniyata kāla praveśa sthāna nirgamanāni sthāpayet

Section 37

ततस् तद् व्यञ्जनो वा रात्रौ प्रतिष्ठेत

tatas tad vyañjano vā rātrau pratiṣṭheta

Section 38

तेन रूप आजीवा भार्या व्यञ्जनाश् च व्याख्याताः

tena rūpa ājīvā bhāryā vyañjanāś ca vyākhyātāḥ

Section 39

तेषां वा तूर्य भाण्ड फेलां गृहीत्वा निर्गच्छेत्

teṣāṃ vā tūrya bhāṇḍa phelāṃ gṛhītvā nirgacchet

Section 40

सूद आरालिक स्नापक संवाहक आस्तरक कल्पक प्रसाधक उदक परिचारकैर् वा द्रव्य वस्त्र भाण्ड फेला शयन आसन सम्भोगैर् निर्ह्रियेत

sūda ārālika snāpaka saṃvāhaka āstaraka kalpaka prasādhaka udaka paricārakair vā dravya vastra bhāṇḍa phelā śayana āsana sambhogair nirhriyeta

Section 41

परिचारकच् छद्मना वा किंचिद् अरूप वेलायाम् आदाय निर्गच्छेत् सुरुङ्गा मुखेन वा निशा उपहारेण

paricārakac chadmanā vā kiṃcid arūpa velāyām ādāya nirgacchet suruṅgā mukhena vā niśā upahāreṇa

Section 42

तोय आशये वा वारुणं योगम् आतिष्ठेत्

toya āśaye vā vāruṇaṃ yogam ātiṣṭhet

Section 43

वैदेहक व्यञ्जना वा पक्व अन्न फल व्यवहारेणाअरक्षिषु रसम् उपचारयेयुः

vaidehaka vyañjanā vā pakva anna phala vyavahāreṇāarakṣiṣu rasam upacārayeyuḥ

Section 44

दैवत उपहार श्राद्ध प्रहवण निमित्तम् आरक्षिषु मदन योग युक्तम् अन्न पानं रसं वा प्रयुज्यापगच्छेत् आरक्षक प्रोत्साहनेन वा

daivata upahāra śrāddha prahavaṇa nimittam ārakṣiṣu madana yoga yuktam anna pānaṃ rasaṃ vā prayujyāpagacchet ārakṣaka protsāhanena vā

Section 45

नागरक कुशीलव चिकित्सक आपूपिक व्यञ्जना वा रात्रौ समृद्ध गृहाण्य् आदीपयेयुः आरक्षिणां वा

nāgaraka kuśīlava cikitsaka āpūpika vyañjanā vā rātrau samṛddha gṛhāṇy ādīpayeyuḥ ārakṣiṇāṃ vā

Section 46

वैदेहक व्यञ्जना वा पण्य संस्थाम् आदीपयेयुः

vaidehaka vyañjanā vā paṇya saṃsthām ādīpayeyuḥ

Section 47

अन्यद् वा शरीरं निक्षिप्य स्व गृहम् आदीपयेद् अनुपात भयात्

anyad vā śarīraṃ nikṣipya sva gṛham ādīpayed anupāta bhayāt

Section 48

ततः संधिच् छेद खात सुरुङ्गाभिर् अपगच्छेत्

tataḥ saṃdhic cheda khāta suruṅgābhir apagacchet

Section 49

काच कुम्भ भाण्ड भार व्यञ्जनो वा रात्रौ प्रतिष्ठेत

kāca kumbha bhāṇḍa bhāra vyañjano vā rātrau pratiṣṭheta

Section 50

मुण्ड जटिलानां प्रवासनान्य् अनुप्रविष्टो वा रात्रौ तद् व्यञ्जनः प्रतिष्ठेत विरूप व्याधि करण अरण्य चरच् छद्मनाम् अन्यतमेन वा

muṇḍa jaṭilānāṃ pravāsanāny anupraviṣṭo vā rātrau tad vyañjanaḥ pratiṣṭheta virūpa vyādhi karaṇa araṇya carac chadmanām anyatamena vā

Section 51

प्रेत व्यञ्जनो वा गूढैर् निर्ह्रियेत

preta vyañjano vā gūḍhair nirhriyeta

Section 52

प्रेतं वा स्त्री वेषेणानुगच्छेत्

pretaṃ vā strī veṣeṇānugacchet

Section 53

वन चर व्यञ्जनाश् चएनम् अन्यतो यान्तम् अन्यतोअपदिशेयुः

vana cara vyañjanāś caenam anyato yāntam anyatoapadiśeyuḥ

Section 54

ततोअन्यतो गच्छेत्

tatoanyato gacchet

Section 55

चक्र चराणां वा शकट वाटैर् अपगच्छेत्

cakra carāṇāṃ vā śakaṭa vāṭair apagacchet

Section 56

आसन्ने चानुपाते सत्त्रं वा गृह्णीयात्

āsanne cānupāte sattraṃ vā gṛhṇīyāt

Section 57

सत्त्र अभावे हिरण्यं रस विद्धं वा भक्ष्य जातम् उभयतः पन्थानम् उत्सृजेत्

sattra abhāve hiraṇyaṃ rasa viddhaṃ vā bhakṣya jātam ubhayataḥ panthānam utsṛjet

Section 58

ततोअन्यतोअपगच्छेत्

tatoanyatoapagacchet

Section 59

गृहीतो वा साम आदिभिर् अनुपातम् अतिसंदध्यात् रस विद्धेन वा पथ्य् अदनेन

gṛhīto vā sāma ādibhir anupātam atisaṃdadhyāt rasa viddhena vā pathy adanena

Section 60

वारुण योग अग्नि दाहेषु वा शरीरम् अन्यद् आधाय शत्रुम् अभियुञ्जीत पुत्रो मे त्वया हतः इति

vāruṇa yoga agni dāheṣu vā śarīram anyad ādhāya śatrum abhiyuñjīta putro me tvayā hataḥ iti

Section 61 a

उपात्तच् छन्न शस्त्रो वा रात्रौ विक्रम्य रक्षिषु

upāttac channa śastro vā rātrau vikramya rakṣiṣu

Section 61 b

शीघ्र पातैर् अपसरेद् गूढ प्रणिहितैः सह E मध्यम चरितम् उदासीन चरितम् मण्डल चरितम्

śīghra pātair apasared gūḍha praṇihitaiḥ saha E madhyama caritam udāsīna caritam maṇḍala caritam