Chapter 13

Section 1

संहत्यारि विजिगीष्वोर् अमित्रयोः पर अभियोगिनोः पार्ष्णिं गृह्णतोर् यः शक्ति सम्पन्नस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते

saṃhatyāri vijigīṣvor amitrayoḥ para abhiyoginoḥ pārṣṇiṃ gṛhṇator yaḥ śakti sampannasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti soatisaṃdhatte

Section 2

शक्ति सम्पन्नो ह्य् अमित्रम् उच्छिद्य पार्ष्णि ग्राहम् उच्छिन्द्यात् न हीन शक्तिर् अलब्ध लाभः

śakti sampanno hy amitram ucchidya pārṣṇi grāham ucchindyāt na hīna śaktir alabdha lābhaḥ

Section 3

शक्ति साम्ये यो विपुल आरम्भस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते

śakti sāmye yo vipula ārambhasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti soatisaṃdhatte

Section 4

विपुल आरम्भो ह्य् अमित्रम् उच्छिद्य पार्ष्णि ग्राहम् उच्छिन्द्यात् नाल्प आरम्भः सक्त चक्रः

vipula ārambho hy amitram ucchidya pārṣṇi grāham ucchindyāt nālpa ārambhaḥ sakta cakraḥ

Section 5

आरम्भ साम्ये यः सर्व संदोहेन प्रयातस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते

ārambha sāmye yaḥ sarva saṃdohena prayātasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti soatisaṃdhatte

Section 6

शून्य मूलो ह्य् अस्य सुकरो भवति नैक देश बल प्रयातः कृत पार्ष्णि प्रतिविधानः

śūnya mūlo hy asya sukaro bhavati naika deśa bala prayātaḥ kṛta pārṣṇi pratividhānaḥ

Section 7

बल उपादान साम्ये यश् चल अमित्रं प्रयातस्य पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते

bala upādāna sāmye yaś cala amitraṃ prayātasya pārṣṇiṃ gṛhṇāti soatisaṃdhatte

Section 8

चल अमित्रं प्रयातो हि सुखेनावाप्त सिद्धिः पार्ष्णि ग्राहम् उच्छिन्द्यात् न स्थित अमित्रं प्रयातः

cala amitraṃ prayāto hi sukhenāvāpta siddhiḥ pārṣṇi grāham ucchindyāt na sthita amitraṃ prayātaḥ

Section 9

असौ हि दुर्ग प्रतिहतः पार्ष्णि ग्राहे च प्रतिनिवृत्तः स्थितेनामित्रेणावगृह्यते

asau hi durga pratihataḥ pārṣṇi grāhe ca pratinivṛttaḥ sthitenāmitreṇāvagṛhyate

Section 10

तेन पूर्वे व्याख्याताः

tena pūrve vyākhyātāḥ

Section 11

शत्रु साम्ये यो धार्मिक अभियोगिनः पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते

śatru sāmye yo dhārmika abhiyoginaḥ pārṣṇiṃ gṛhṇāti soatisaṃdhatte

Section 12

धार्मिक अभियोगी हि स्वेषां परेषां च द्वेष्यो भवति अधार्मिक अभियोगी सम्प्रियः

dhārmika abhiyogī hi sveṣāṃ pareṣāṃ ca dveṣyo bhavati adhārmika abhiyogī sampriyaḥ

Section 13

तेन मूल हर तादात्विक कदर्य अभियोगिनां पार्ष्णि ग्रहणं व्याख्यातम्

tena mūla hara tādātvika kadarya abhiyogināṃ pārṣṇi grahaṇaṃ vyākhyātam

Section 14

मित्र अभियोगिनोः पार्ष्णि ग्रहणे त एव हेतवः

mitra abhiyoginoḥ pārṣṇi grahaṇe ta eva hetavaḥ

Section 15

मित्रम् अमित्रं चाभियुञ्जानयोर् यो मित्र अभियोगिनः पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते

mitram amitraṃ cābhiyuñjānayor yo mitra abhiyoginaḥ pārṣṇiṃ gṛhṇāti soatisaṃdhatte

Section 16

मित्र अभियोगी हि सुखेनावाप्त सिद्धिः पार्ष्णि ग्राहम् उच्छिन्द्यात्

mitra abhiyogī hi sukhenāvāpta siddhiḥ pārṣṇi grāham ucchindyāt

Section 17

सुकरो हि मित्रेण संधिर् नामित्रेण

sukaro hi mitreṇa saṃdhir nāmitreṇa

Section 18

मित्रम् अमित्रं चौद्धरतोर् योअमित्र उद्धारिणः पार्ष्णिं गृह्णाति सोअतिसंधत्ते

mitram amitraṃ cauddharator yoamitra uddhāriṇaḥ pārṣṇiṃ gṛhṇāti soatisaṃdhatte

Section 19

वृद्ध मित्रो ह्य् अमित्र उद्धारी पार्ष्णि ग्राहम् उच्छिन्द्यात् नैतरः स्व पक्ष उपघाती

vṛddha mitro hy amitra uddhārī pārṣṇi grāham ucchindyāt naitaraḥ sva pakṣa upaghātī

Section 20

तयोर् अलब्ध लाभ अपगमने यस्य अमित्रो महतो लाभाद् वियुक्तः क्षय व्यय अधिको वा स पार्ष्णि ग्राहोअतिसंधत्ते

tayor alabdha lābha apagamane yasya amitro mahato lābhād viyuktaḥ kṣaya vyaya adhiko vā sa pārṣṇi grāhoatisaṃdhatte

Section 21

लब्ध लाभ अपगमने यस्यामित्रो लाभेन शक्त्या हीनः स पार्ष्णि ग्राहोअतिसंधत्ते यस्य वा यातव्यः शत्रोर् विग्रह अपकार समर्थः स्यात्

labdha lābha apagamane yasyāmitro lābhena śaktyā hīnaḥ sa pārṣṇi grāhoatisaṃdhatte yasya vā yātavyaḥ śatror vigraha apakāra samarthaḥ syāt

Section 22

पार्ष्णि ग्राहयोर् अपि यः शक्य आरम्भ बल उपादान अधिकः स्थित शत्रुः पार्श्व स्थायी वा सोअतिसंधत्ते

pārṣṇi grāhayor api yaḥ śakya ārambha bala upādāna adhikaḥ sthita śatruḥ pārśva sthāyī vā soatisaṃdhatte

Section 23

पार्श्व स्थायी हि यातव्य अभिसारो मूल आबाधकश् च भवति मूल आबाधक एव पश्चात् स्थायी KआZ०७ १३ २४अब् पार्ष्णि ग्राहास् त्रयो ज्ँनेयाः शत्रोश् चेष्टा निरोधकाः KआZ०७ १३ २४च्द् सामन्तः पृष्ठतो वर्गः प्रतिवेशौ च पार्श्वयोः KआZ०७ १३ २५अब् अरेर् नेतुश् च मध्यस्थो दुर्बलोअन्तर्धिर् उच्यते KआZ०७ १३ २५च्द् प्रतिघातो बलवतो दुर्ग अटव्य् अपसारवान्

pārśva sthāyī hi yātavya abhisāro mūla ābādhakaś ca bhavati mūla ābādhaka eva paścāt sthāyī KāZ07 13 24ab pārṣṇi grāhās trayo j~neyāḥ śatroś ceṣṭā nirodhakāḥ KāZ07 13 24cd sāmantaḥ pṛṣṭhato vargaḥ prativeśau ca pārśvayoḥ KāZ07 13 25ab arer netuś ca madhyastho durbaloantardhir ucyate KāZ07 13 25cd pratighāto balavato durga aṭavy apasāravān

Section 26

मध्यमं त्वरि विजिगीष्वोर् लिप्समानयोर् मध्यमस्य पार्ष्णिं गृह्णतोर् लब्ध लाभ अपगमने यो मध्यमं मित्राद् वियोजयत्य् अमित्रं च मित्रम् आप्नोति सोअतिसंधत्ते

madhyamaṃ tvari vijigīṣvor lipsamānayor madhyamasya pārṣṇiṃ gṛhṇator labdha lābha apagamane yo madhyamaṃ mitrād viyojayaty amitraṃ ca mitram āpnoti soatisaṃdhatte

Section 27

संधेयश् च शत्रुर् उपकुर्वाणो न मित्रं मित्र भावाद् उत्क्रान्तम्

saṃdheyaś ca śatrur upakurvāṇo na mitraṃ mitra bhāvād utkrāntam

Section 28

तेनौदासीन लिप्सा व्याख्याता

tenaudāsīna lipsā vyākhyātā

Section 29

पार्ष्णि ग्रहण अभियानयोस् तु मन्त्र युद्धाद् अभ्युच्चयः Kअश्०७ १३ ३० व्यायाम युद्धे हि क्षय व्ययाभ्याम् उभयोर् अवृद्धिः

pārṣṇi grahaṇa abhiyānayos tu mantra yuddhād abhyuccayaḥ Kaś07 13 30 vyāyāma yuddhe hi kṣaya vyayābhyām ubhayor avṛddhiḥ

Section 31

जित्वाअपि हि क्षिण दण्ड कोशः पराजितो भवति इत्य् आचार्याः

jitvāapi hi kṣiṇa daṇḍa kośaḥ parājito bhavati ity ācāryāḥ

Section 32

नैति कौटिल्यः

naiti kauṭilyaḥ

Section 33

सुमहताअपि क्षय व्ययेन शत्रु विनाशोअभ्युपगन्तव्यः

sumahatāapi kṣaya vyayena śatru vināśoabhyupagantavyaḥ

Section 34

तुल्ये क्षय व्यये यः पुरस्ताद् दूष्य बलं घातयित्वा निह्शल्यः पश्चाद् वश्य बलो युध्येत सोअतिसंधत्ते

tulye kṣaya vyaye yaḥ purastād dūṣya balaṃ ghātayitvā nihśalyaḥ paścād vaśya balo yudhyeta soatisaṃdhatte

Section 35

द्वयोर् अपि पुरस्ताद् दूष्य बल घातिनोर् यो बहुलतरं शक्तिमत्तरम् अत्यन्त दूष्यं च घातयेत् सोअतिसंधत्ते

dvayor api purastād dūṣya bala ghātinor yo bahulataraṃ śaktimattaram atyanta dūṣyaṃ ca ghātayet soatisaṃdhatte

Section 36

तेनामित्र अटवी बल घातो व्याख्यातः KआZ०७ १३ ३७अब् पार्ष्णि ग्राहोअभियोक्ता वा यातव्यो वा यदा भवेत् KआZ०७ १३ ३७च्द् विजिगीषुस् तदा तत्र नेत्रम् एतत् समाचरेत् KआZ०७ १३ ३८अब् पार्ष्णि ग्राहो भवेन् नेता शत्रोर् मित्र अभियोगिनः KआZ०७ १३ ३८च्द् विग्राह्य पूर्वम् आक्रन्दं पार्ष्णि ग्राह अभिसारिणा KआZ०७ १३ ३९अब् आक्रन्देनाभियुञ्जानः पार्ष्णि ग्राहं निवारयेत् KआZ०७ १३ ३९च्द् तथाआक्रन्द अभिसारेण पार्ष्णि ग्राह अभिसारिणम् KआZ०७ १३ ४०अब् अरि मित्रेण मित्रं च पुरस्ताद् अवघट्टयेत् KआZ०७ १३ ४०च्द् मित्र मित्रम् अरेश् चापि मित्र मित्रेण वारयेत् KआZ०७ १३ ४१अब् मित्रेण ग्राहयेत् पार्ष्णिम् अभियुक्तोअभियोगिनः KआZ०७ १३ ४१च्द् मित्र मित्रेण चाअक्रन्दं पार्ष्णि ग्राहान् निवारयेत् KआZ०७ १३ ४२अब् एवं मण्डलम् आत्म अर्थं विजिगीषुर् निवेशयेत् KआZ०७ १३ ४२च्द् पृष्ठतश् च पुरस्ताच् च मित्र प्रकृति सम्पदा KआZ०७ १३ ४३अब् कृत्स्ने च मण्डले नित्यं दूतान् गूढांश् च वासयेत् KआZ०७ १३ ४३च्द् मित्र भूतः सपत्नानां हत्वा हत्वा च संवृतः KआZ०७ १३ ४४अब् असंवृतस्य कार्याणि प्राप्तान्य् अपि विशेषतः KआZ०७ १३ ४४च्द् निह्संशयं विपद्यन्ते भिन्न प्लव इवौदधौ E हीन शक्ति पूरणम्

tenāmitra aṭavī bala ghāto vyākhyātaḥ KāZ07 13 37ab pārṣṇi grāhoabhiyoktā vā yātavyo vā yadā bhavet KāZ07 13 37cd vijigīṣus tadā tatra netram etat samācaret KāZ07 13 38ab pārṣṇi grāho bhaven netā śatror mitra abhiyoginaḥ KāZ07 13 38cd vigrāhya pūrvam ākrandaṃ pārṣṇi grāha abhisāriṇā KāZ07 13 39ab ākrandenābhiyuñjānaḥ pārṣṇi grāhaṃ nivārayet KāZ07 13 39cd tathāākranda abhisāreṇa pārṣṇi grāha abhisāriṇam KāZ07 13 40ab ari mitreṇa mitraṃ ca purastād avaghaṭṭayet KāZ07 13 40cd mitra mitram areś cāpi mitra mitreṇa vārayet KāZ07 13 41ab mitreṇa grāhayet pārṣṇim abhiyuktoabhiyoginaḥ KāZ07 13 41cd mitra mitreṇa cāakrandaṃ pārṣṇi grāhān nivārayet KāZ07 13 42ab evaṃ maṇḍalam ātma arthaṃ vijigīṣur niveśayet KāZ07 13 42cd pṛṣṭhataś ca purastāc ca mitra prakṛti sampadā KāZ07 13 43ab kṛtsne ca maṇḍale nityaṃ dūtān gūḍhāṃś ca vāsayet KāZ07 13 43cd mitra bhūtaḥ sapatnānāṃ hatvā hatvā ca saṃvṛtaḥ KāZ07 13 44ab asaṃvṛtasya kāryāṇi prāptāny api viśeṣataḥ KāZ07 13 44cd nihsaṃśayaṃ vipadyante bhinna plava ivaudadhau E hīna śakti pūraṇam