Chapter 10

Section 1

त्वं चाहं च भूमिं लभावहे इति भूमि संधिः

tvaṃ cāhaṃ ca bhūmiṃ labhāvahe iti bhūmi saṃdhiḥ

Section 2

तयोर् यः प्रत्युपस्थित अर्थः सम्पन्नां भूमिम् अवाप्नोति सोअतिसंधत्ते

tayor yaḥ pratyupasthita arthaḥ sampannāṃ bhūmim avāpnoti soatisaṃdhatte

Section 3

तुल्ये सम्पन्न अलाभे यो बलवन्तम् आक्रम्य भूमिम् अवाप्नोति सोअतिसंधत्ते

tulye sampanna alābhe yo balavantam ākramya bhūmim avāpnoti soatisaṃdhatte

Section 4

भूमि लाभं शत्रु कर्शनं प्रतापं च हि प्राप्नोति

bhūmi lābhaṃ śatru karśanaṃ pratāpaṃ ca hi prāpnoti

Section 5

दुर्बलाद् भूमि लाभे सत्यं सौकर्यं भवति

durbalād bhūmi lābhe satyaṃ saukaryaṃ bhavati

Section 6

दुर्बल एव च भूमि लाभः तत् सामन्तश् च मित्रम् अमित्र भावं गच्छति

durbala eva ca bhūmi lābhaḥ tat sāmantaś ca mitram amitra bhāvaṃ gacchati

Section 7

तुल्ये बलीयस्त्वे यः स्थित शत्रुम् उत्पाट्य भूमिम् अवाप्नोति सोअतिसंधत्ते

tulye balīyastve yaḥ sthita śatrum utpāṭya bhūmim avāpnoti soatisaṃdhatte

Section 8

दुर्ग अवाप्तिर् हि स्व भूमि रक्षणम् अमित्र अटवी प्रतिषेधं च करोति

durga avāptir hi sva bhūmi rakṣaṇam amitra aṭavī pratiṣedhaṃ ca karoti

Section 9

चल अमित्राद् भूमि लाभे शक्य सामन्ततो विशेषः

cala amitrād bhūmi lābhe śakya sāmantato viśeṣaḥ

Section 10

दुर्बल सामन्ता हि क्षिप्र आप्यायन योग क्षेमा भवति

durbala sāmantā hi kṣipra āpyāyana yoga kṣemā bhavati

Section 11

विपरीता बलवत् सामन्ता कोश दण्ड अवच्छेदनी च भूमिर् भवति

viparītā balavat sāmantā kośa daṇḍa avacchedanī ca bhūmir bhavati

Section 12

सम्पन्ना नित्य अमित्रा मन्द गुणा वा भूमिर् अनित्य अमित्राइति सम्पन्ना नित्य अमित्रा श्रेयसी भूमिः सम्पन्ना हि कोश दण्डौ सम्पादयति तौ चामित्र प्रतिघातकौ इत्य् आचार्याः

sampannā nitya amitrā manda guṇā vā bhūmir anitya amitrāiti sampannā nitya amitrā śreyasī bhūmiḥ sampannā hi kośa daṇḍau sampādayati tau cāmitra pratighātakau ity ācāryāḥ

Section 13

नैति कौटिल्यः

naiti kauṭilyaḥ

Section 14

नित्य अमित्र अलाभे भूयान् शत्रु लाभो भवति

nitya amitra alābhe bhūyān śatru lābho bhavati

Section 15

नित्यश् च शत्रुर् उपकृते चापकृते च शत्रुर् एव भवति अनित्यस् तु शत्रुर् उपकाराद् अनपकाराद् वा शाम्यति

nityaś ca śatrur upakṛte cāpakṛte ca śatrur eva bhavati anityas tu śatrur upakārād anapakārād vā śāmyati

Section 16

यस्या हि भूमेर् बहु दुर्गाश् चोर गणैर् म्लेच्छ अटवीभिर् वा नित्य अविरहिताः प्रत्यन्ताः सा नित्य अमित्रा विपर्यये त्व् अनित्य अमित्रा

yasyā hi bhūmer bahu durgāś cora gaṇair mleccha aṭavībhir vā nitya avirahitāḥ pratyantāḥ sā nitya amitrā viparyaye tv anitya amitrā

Section 17

अल्पा प्रत्यासन्ना महती व्यवहिता वा भूमिर् इति अल्पा प्रत्यासन्ना श्रेयसी

alpā pratyāsannā mahatī vyavahitā vā bhūmir iti alpā pratyāsannā śreyasī

Section 18

सुखा हि प्राप्तुं पालयितुम् अभिसारयितुं च भवति

sukhā hi prāptuṃ pālayitum abhisārayituṃ ca bhavati

Section 19

विपरीता व्यवहिता

viparītā vyavahitā

Section 20

व्यवहितयोर् अपि दण्ड धारणाआत्म धारणा वा भूमिर् इति आत्म धारणा श्रेयसी

vyavahitayor api daṇḍa dhāraṇāātma dhāraṇā vā bhūmir iti ātma dhāraṇā śreyasī

Section 21

सा हि स्व समुत्थाभ्यां कोश दण्डाभ्यां धार्यते

sā hi sva samutthābhyāṃ kośa daṇḍābhyāṃ dhāryate

Section 22

विपरीता दण्ड धारणा दण्ड स्थानम्

viparītā daṇḍa dhāraṇā daṇḍa sthānam

Section 23

बालिशात् प्राज्ँनाद् वा भूमि लाभ इति बालिशाद् भूमि लाभः श्रेयान्

bāliśāt prāj~nād vā bhūmi lābha iti bāliśād bhūmi lābhaḥ śreyān

Section 24

सुप्राप्याअनुपाल्या हि भवति अप्रत्यादेया च

suprāpyāanupālyā hi bhavati apratyādeyā ca

Section 25

विपरीता प्राज्ँनाद् अनुरक्ता

viparītā prāj~nād anuraktā

Section 26

पीडनीय उच्छेदनीययोर् उच्छेदनीयाद् भूमि लाभः श्रेयान्

pīḍanīya ucchedanīyayor ucchedanīyād bhūmi lābhaḥ śreyān

Section 27

उच्छेदनीयो ह्य् अनपाश्रयो दुर्बल अपाश्रयो वाअभियुक्तः कोश दण्डाव् आदायापसर्तु कामः प्रकृतिभिस् त्यज्यते न पीडनीयो दुर्ग मित्र प्रतिष्टब्धः

ucchedanīyo hy anapāśrayo durbala apāśrayo vāabhiyuktaḥ kośa daṇḍāv ādāyāpasartu kāmaḥ prakṛtibhis tyajyate na pīḍanīyo durga mitra pratiṣṭabdhaḥ

Section 28

दुर्ग प्रतिष्टब्धयोर् अपि स्थल नदी दुर्गीयाभ्यां स्थल दुर्गीयाद् भूमि लाभः श्रेयान्

durga pratiṣṭabdhayor api sthala nadī durgīyābhyāṃ sthala durgīyād bhūmi lābhaḥ śreyān

Section 29

स्थालेयं हि सुरोध अवमर्द अवस्कन्दम् अनिह्श्रावि शत्रु च

sthāleyaṃ hi surodha avamarda avaskandam anihśrāvi śatru ca

Section 30

नदी दुर्गं तु द्वि गुण क्लेश करम् उदकं च पातव्यं वृत्ति करं चामित्रस्य

nadī durgaṃ tu dvi guṇa kleśa karam udakaṃ ca pātavyaṃ vṛtti karaṃ cāmitrasya

Section 31

नदी पर्वत दुर्गीयाभ्यां नदी दुर्गीयाद् ब्भूमि लाभः श्रेयान्

nadī parvata durgīyābhyāṃ nadī durgīyād bbhūmi lābhaḥ śreyān

Section 32

नदी दुर्गं हि हस्ति स्तम्भ संक्रम सेतु बन्ध नौभिः साध्यम् अनित्य गाम्भीर्यम् अवस्राव्य् उदकं च

nadī durgaṃ hi hasti stambha saṃkrama setu bandha naubhiḥ sādhyam anitya gāmbhīryam avasrāvy udakaṃ ca

Section 33

पार्वतं तु स्व् आरक्षं दुरुपरोधि कृच्छ्र आरोहणम् भग्ने चएकस्मिन् न सर्व वधः शिला वृक्ष प्रमोक्षश् च महा अपकारिणाम्

pārvataṃ tu sv ārakṣaṃ duruparodhi kṛcchra ārohaṇam bhagne caekasmin na sarva vadhaḥ śilā vṛkṣa pramokṣaś ca mahā apakāriṇām

Section 34

निम्न स्थल योधिभ्यो निम्न योधिभ्यो भूमि लाभः श्रेयान्

nimna sthala yodhibhyo nimna yodhibhyo bhūmi lābhaḥ śreyān

Section 35

निम्न योधिनो ह्य् उपरुद्ध देश कालाः स्थल योधिनस् तु सर्व देश काल योधिनः

nimna yodhino hy uparuddha deśa kālāḥ sthala yodhinas tu sarva deśa kāla yodhinaḥ

Section 36

खनक आकाश योधिभ्यः खनकेभ्यो भूमि लाभः श्रेयान्

khanaka ākāśa yodhibhyaḥ khanakebhyo bhūmi lābhaḥ śreyān

Section 37

खनका हि खातेन शस्त्रेण चौभयथा युध्यन्ते शस्त्रेणएवाअकाश योधिनः KआZ०७ १० ३८अब् एवं विध्येभ्यः पृथिवीं लभमानोअर्थ शास्त्रवित् KआZ०७ १० ३८च्द् संहितेभ्यः परेभ्यश् च विशेषम् अधिगच्छति E मित्र हिरण्य भूमि कर्म सम्धयह् तत्र अनवसित सम्धिह्

khanakā hi khātena śastreṇa caubhayathā yudhyante śastreṇaevāakāśa yodhinaḥ KāZ07 10 38ab evaṃ vidhyebhyaḥ pṛthivīṃ labhamānoartha śāstravit KāZ07 10 38cd saṃhitebhyaḥ parebhyaś ca viśeṣam adhigacchati E mitra hiraṇya bhūmi karma samdhayah tatra anavasita samdhih