Chapter 3

Section 1

दुर्ग जन पद शक्त्या भृत्य कर्म समुदय पादेन स्थापयेत् कार्य साधन सहेन वा भृत्य लाभेन

durga jana pada śaktyā bhṛtya karma samudaya pādena sthāpayet kārya sādhana sahena vā bhṛtya lābhena

Section 2

शरीरम् अवेक्षेत न धर्म अर्थौ पीडयेत्

śarīram avekṣeta na dharma arthau pīḍayet

Section 3

ऋत्विग् आचार्य मन्त्रि पुरोहित सेना पति युव राज राज मातृ राज महिष्योअष्ट चत्वारिंशत् साहस्राः

ṛtvig ācārya mantri purohita senā pati yuva rāja rāja mātṛ rāja mahiṣyoaṣṭa catvāriṃśat sāhasrāḥ

Section 4

एतावता भरणेनानास्पद्यत्वम् अकोपकं चएषां भवति

etāvatā bharaṇenānāspadyatvam akopakaṃ caeṣāṃ bhavati

Section 5

दौवारिक अन्तर् वंशिक प्रशास्तृ समाहर्तृ संनिधातारश् चतुर् विंशति साहस्राः

dauvārika antar vaṃśika praśāstṛ samāhartṛ saṃnidhātāraś catur viṃśati sāhasrāḥ

Section 6

एतावता कर्मण्या भवन्ति

etāvatā karmaṇyā bhavanti

Section 7

कुमार कुमार मातृ नायक पौर व्यावहारिक कार्मान्तिक मन्त्रि परिषद् राष्ट्र अन्त पालाश् च द्वादश साहस्राः

kumāra kumāra mātṛ nāyaka paura vyāvahārika kārmāntika mantri pariṣad rāṣṭra anta pālāś ca dvādaśa sāhasrāḥ

Section 8

स्वामि परिबन्ध बल सहाया ह्य् एतावता भवन्ति

svāmi paribandha bala sahāyā hy etāvatā bhavanti

Section 9

श्रेणी मुख्या हस्त्य् अश्व रथ मुख्याः प्रदेष्टारश् चाष्ट साहस्राः

śreṇī mukhyā hasty aśva ratha mukhyāḥ pradeṣṭāraś cāṣṭa sāhasrāḥ

Section 10

स्व वर्ग अनुकर्षिणो ह्य् एतावता भवन्ति

sva varga anukarṣiṇo hy etāvatā bhavanti

Section 11

पत्त्य् अश्व रथ हस्त्य् अध्यक्षा द्रव्य हस्ति वन पालाश् च चतुः साहस्राः

patty aśva ratha hasty adhyakṣā dravya hasti vana pālāś ca catuḥ sāhasrāḥ

Section 12

रथिक अनीकस्थ चिकित्सक अश्व दमक वर्धकयो योनि पोषकाश् च द्वि साहस्राः

rathika anīkastha cikitsaka aśva damaka vardhakayo yoni poṣakāś ca dvi sāhasrāḥ

Section 13

कार्तान्तिक नैमित्तिक मौहूर्तिक पौराणिक सूत मागधाः पुरोहित पुरुषाः सर्व अध्यक्षाश् च साहस्राः

kārtāntika naimittika mauhūrtika paurāṇika sūta māgadhāḥ purohita puruṣāḥ sarva adhyakṣāś ca sāhasrāḥ

Section 14

शिल्पवन्तः पादाताः संख्यायक लेखक आदि वर्गश् च पञ्च शताः

śilpavantaḥ pādātāḥ saṃkhyāyaka lekhaka ādi vargaś ca pañca śatāḥ

Section 15

कुशीलवास् त्व् अर्ध तृतीय शताः द्वि गुण वेतनाश् चएषां तूर्य कराः

kuśīlavās tv ardha tṛtīya śatāḥ dvi guṇa vetanāś caeṣāṃ tūrya karāḥ

Section 16

कारु शिल्पिनो विंशति शतिकाः

kāru śilpino viṃśati śatikāḥ

Section 17

चतुष्पद द्विपद परिचारक पारिकर्मिक औपस्थायिक पालक विष्टि बन्धकाः षष्टि वेतनाः आर्य युक्त आरोहक माणवक शैल खनकाः सर्व उपस्थायिनश् च

catuṣpada dvipada paricāraka pārikarmika aupasthāyika pālaka viṣṭi bandhakāḥ ṣaṣṭi vetanāḥ ārya yukta ārohaka māṇavaka śaila khanakāḥ sarva upasthāyinaś ca

Section 18

आचार्या विद्यावन्तश् च पूजा वेतनानि यथा अर्हं लभेरन् पञ्च शत अवरं सहस्र परम्

ācāryā vidyāvantaś ca pūjā vetanāni yathā arhaṃ labheran pañca śata avaraṃ sahasra param

Section 19

दश पणिको योजने दूतो मध्यमः दश उत्तरे द्वि गुण वेतन आ योजन शताद् इति

daśa paṇiko yojane dūto madhyamaḥ daśa uttare dvi guṇa vetana ā yojana śatād iti

Section 20

समान विद्येभ्यस् त्रि गुण वेतनो राजा राज सूय आदिषु क्रतुषु

samāna vidyebhyas tri guṇa vetano rājā rāja sūya ādiṣu kratuṣu

Section 21

राज्ँनः सारथिः साहस्रः

rāj~naḥ sārathiḥ sāhasraḥ

Section 22

कापटिक उदास्थित गृह पतिक वैदेहक तापस व्यञ्जनाः साहस्राः

kāpaṭika udāsthita gṛha patika vaidehaka tāpasa vyañjanāḥ sāhasrāḥ

Section 23

ग्राम भृतक सत्त्रि तीक्ष्ण रसद भिक्षुक्यः पञ्च शताः

grāma bhṛtaka sattri tīkṣṇa rasada bhikṣukyaḥ pañca śatāḥ

Section 24

चार संचारिणोअर्ध तृतीय शताः प्रयास वृद्ध वेतना वा

cāra saṃcāriṇoardha tṛtīya śatāḥ prayāsa vṛddha vetanā vā

Section 25

शत वर्ग सहस्र वर्गाणाम् अध्यक्षा भक्त वेतन लाभम् आदेशं विक्षेपं च कुर्युः

śata varga sahasra vargāṇām adhyakṣā bhakta vetana lābham ādeśaṃ vikṣepaṃ ca kuryuḥ

Section 26

अविक्षेपो राज परिग्रह दुर्ग राष्ट्र रक्ष अवेक्षणेषु च

avikṣepo rāja parigraha durga rāṣṭra rakṣa avekṣaṇeṣu ca

Section 27

नित्य मुख्याः स्युर् अनेक मुख्याश् च

nitya mukhyāḥ syur aneka mukhyāś ca

Section 28

कर्मसु मृतानां पुत्र दारा भक्त वेतनं लभेरन्

karmasu mṛtānāṃ putra dārā bhakta vetanaṃ labheran

Section 29

बाल वृद्ध व्याधिताश् चएषाम् अनुग्राह्याः

bāla vṛddha vyādhitāś caeṣām anugrāhyāḥ

Section 30

प्रेत व्याधित सूतिका कृत्येषु चएषाम् अर्थ मान कर्म कुर्यात्

preta vyādhita sūtikā kṛtyeṣu caeṣām artha māna karma kuryāt

Section 31

अल्प कोशः कुप्य पशु क्षेत्राणि दद्यात् अल्पं च हिरण्यम्

alpa kośaḥ kupya paśu kṣetrāṇi dadyāt alpaṃ ca hiraṇyam

Section 32

शून्यं वा निवेशयितुम् अभ्युत्थितो हिरण्यम् एव दद्यात् न ग्रामं ग्राम संजात व्यवहार स्थापन अर्थम्

śūnyaṃ vā niveśayitum abhyutthito hiraṇyam eva dadyāt na grāmaṃ grāma saṃjāta vyavahāra sthāpana artham

Section 33

एतेन भृतानाम् अभृतानां च विद्या कर्मभ्यां भक्त वेतन विशेषं च कुर्यात्

etena bhṛtānām abhṛtānāṃ ca vidyā karmabhyāṃ bhakta vetana viśeṣaṃ ca kuryāt

Section 34

षष्टि वेतनस्याअढकं कृत्वा हिरण्य अनुरूपं भक्तं कुर्यात्

ṣaṣṭi vetanasyāaḍhakaṃ kṛtvā hiraṇya anurūpaṃ bhaktaṃ kuryāt

Section 35

पत्त्य् अश्व रथ द्विपाः सूर्य उदये बहिः संधि दिवस वर्जं शिल्प योग्याः कुर्युः

patty aśva ratha dvipāḥ sūrya udaye bahiḥ saṃdhi divasa varjaṃ śilpa yogyāḥ kuryuḥ

Section 36

तेषु राजा नित्य युक्तः स्यात् अभीक्ष्णं चएषां शिल्प दर्शनं कुर्यात्

teṣu rājā nitya yuktaḥ syāt abhīkṣṇaṃ caeṣāṃ śilpa darśanaṃ kuryāt

Section 37

कृत नर इन्द्र अङ्कं शस्त्र आवरणम् आयुध अगारं प्रवेशयेत्

kṛta nara indra aṅkaṃ śastra āvaraṇam āyudha agāraṃ praveśayet

Section 38

अशस्त्राश् चरेयुः अन्यत्र मुद्रा अनुज्ँनातात्

aśastrāś careyuḥ anyatra mudrā anuj~nātāt

Section 39

नष्टं विनष्टं वा द्वि गुणं दद्यात्

naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vā dvi guṇaṃ dadyāt

Section 40

विध्वस्त गणनां च कुर्यात्

vidhvasta gaṇanāṃ ca kuryāt

Section 41

सार्थिकानां शस्त्र आवरणम् अन्त पाला गृह्णीयुः समुद्रम् अवचारयेयुर् वा

sārthikānāṃ śastra āvaraṇam anta pālā gṛhṇīyuḥ samudram avacārayeyur vā

Section 42

यात्राम् अभ्युत्थितो वा सेनाम् उद्योजयेत्

yātrām abhyutthito vā senām udyojayet

Section 43

ततो वैदेहक व्यञ्जनाः सर्व पण्यान्य् आयुधीयेभ्यो यात्रा काले द्वि गुण प्रत्यादेयानि दद्युः

tato vaidehaka vyañjanāḥ sarva paṇyāny āyudhīyebhyo yātrā kāle dvi guṇa pratyādeyāni dadyuḥ

Section 44

एवं राज पण्य योग विक्रयो वेतन प्रत्यादानं च भवति

evaṃ rāja paṇya yoga vikrayo vetana pratyādānaṃ ca bhavati

Section 45

एवम् अवेक्षित आय व्ययः कोश दण्ड व्यसनं नावाप्नोति

evam avekṣita āya vyayaḥ kośa daṇḍa vyasanaṃ nāvāpnoti

Section 46

इति भक्त वेतन विकल्पः KआZ०५ ३ ४७अब् सत्त्रिणश् चाअयुधीयानां वेश्याः कारु कुशीलवाः KआZ०५ ३ ४७च्द् दण्ड वृद्धाश् च जानीयुः शौच अशौचम् अतन्द्रिताः E Pरोपेर् चोन्दुच्त् फ़ोर् अ देपेन्दन्त्

iti bhakta vetana vikalpaḥ KāZ05 3 47ab sattriṇaś cāayudhīyānāṃ veśyāḥ kāru kuśīlavāḥ KāZ05 3 47cd daṇḍa vṛddhāś ca jānīyuḥ śauca aśaucam atandritāḥ E Proper conduct for a dependant