Lipi
Sign in
Classic reading room ↗

Chapter 7

Government Superintendents · 40 sections

40 sections · free forever

Show
Listen to this section

Uses your saved HI voice · Narration settings

  1. Section 1

    अक्ष पटलम् अध्यक्षः प्रान् मुखम् उदन् मुखं वा विभक्त उपस्थानं निबन्ध पुस्तक स्थानं कारयेत्

    akṣa paṭalam adhyakṣaḥ prān mukham udan mukhaṃ vā vibhakta upasthānaṃ nibandha pustaka sthānaṃ kārayet

  2. Section 2

    तत्राधिकरणानां संख्या प्रचार संजात अग्रम् कर्म अन्तानां द्रव्य प्रयोग वृद्धि क्षय व्यय प्रयाम व्याजी योग स्थान वेतन विष्टि प्रमाणम् रत्न सार फल्गु कुप्यानाम् अर्घ प्रतिवर्णक मान प्रतिमान उन्मान अवमान भाण्डम् देश ग्राम जाति कुल संघानां धर्म व्यवहार चरित्र संस्थानम् राज उपजीविनां प्रग्रह प्रदेश भोग परिहार भक्त वेतन लाभम् राज्ँनश् च पत्नी पुत्राणां रत्न भूमि लाभं निर्देश उत्पातिक प्रतीकार लाभम् मित्र अमित्राणां च संधि विग्रह प्रदान आदानं निबन्ध पुस्तकस्थं कारयेत्

    tatrādhikaraṇānāṃ saṃkhyā pracāra saṃjāta agram karma antānāṃ dravya prayoga vṛddhi kṣaya vyaya prayāma vyājī yoga sthāna vetana viṣṭi pramāṇam ratna sāra phalgu kupyānām argha prativarṇaka māna pratimāna unmāna avamāna bhāṇḍam deśa grāma jāti kula saṃghānāṃ dharma vyavahāra caritra saṃsthānam rāja upajīvināṃ pragraha pradeśa bhoga parihāra bhakta vetana lābham rāj~naś ca patnī putrāṇāṃ ratna bhūmi lābhaṃ nirdeśa utpātika pratīkāra lābham mitra amitrāṇāṃ ca saṃdhi vigraha pradāna ādānaṃ nibandha pustakasthaṃ kārayet

  3. Section 3

    ततः सर्व अधिकरणानां करणीयं सिद्धं शेषम् आय व्ययौ नीवीम् उपस्थानं प्रचारं चरित्रं संस्थानं च निबन्धेन प्रयच्छेत्

    tataḥ sarva adhikaraṇānāṃ karaṇīyaṃ siddhaṃ śeṣam āya vyayau nīvīm upasthānaṃ pracāraṃ caritraṃ saṃsthānaṃ ca nibandhena prayacchet

  4. Section 4

    उत्तम मध्यम अवरेषु च कर्मसु तज् जातिकम् अध्यक्षं कुर्यात् सामुदयिकेष्व् अवकॢप्तिकम् अवक्ळ्प्तिकम् यम् उपहत्य राजा नानुतप्येत

    uttama madhyama avareṣu ca karmasu taj jātikam adhyakṣaṃ kuryāt sāmudayikeṣv avakḷptikam avakḻptikam yam upahatya rājā nānutapyeta

  5. Section 5

    सहग्राहिणः प्रतिभुवः कर्म उपजीविनः पुत्रा भ्रातरो भार्या दुहितरो भृत्याश् चास्य कर्मच् छेदं वहेयुः

    sahagrāhiṇaḥ pratibhuvaḥ karma upajīvinaḥ putrā bhrātaro bhāryā duhitaro bhṛtyāś cāsya karmac chedaṃ vaheyuḥ

  6. Section 6

    त्रि शतं चतुः पञ्चाशत् चाहोरात्राणां कर्म संवत्सरः

    tri śataṃ catuḥ pañcāśat cāhorātrāṇāṃ karma saṃvatsaraḥ

  7. Section 7

    तम् आषाढी पर्यवसानम् ऊनं पूर्णं वा दद्यात्

    tam āṣāḍhī paryavasānam ūnaṃ pūrṇaṃ vā dadyāt

  8. Section 8

    करण अधिष्ठितम् अधिमासकं कुर्यात्

    karaṇa adhiṣṭhitam adhimāsakaṃ kuryāt

  9. Section 9

    अपसर्प अधिष्ठितंच प्रचारम्

    apasarpa adhiṣṭhitaṃca pracāram

  10. Section 10

    प्रचार चरित्र संस्थानान्य् अनुपलभमानो हि प्रकृतः समुदयम् अज्ँनानेन परिहापयति उत्थान क्लेश असहत्वाद् आलस्येन शब्दादिष्व् इन्द्रिय अर्थेषु प्रसक्तः प्रमादेन संक्रोश अधर्म अनर्थ भीरु भायेन कार्य अर्थिष्व् अनुग्रह बुद्धिः कामेन हिंसा बुद्धिः कोपेन विद्या द्रव्य वल्लभ अपाश्रयाद् दर्पेण तुला मान तर्क गणित अन्तर उपधानात् लोभेन

    pracāra caritra saṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam aj~nānena parihāpayati utthāna kleśa asahatvād ālasyena śabdādiṣv indriya artheṣu prasaktaḥ pramādena saṃkrośa adharma anartha bhīru bhāyena kārya arthiṣv anugraha buddhiḥ kāmena hiṃsā buddhiḥ kopena vidyā dravya vallabha apāśrayād darpeṇa tulā māna tarka gaṇita antara upadhānāt lobhena

  11. Section 11

    तेषाम् आनुपूर्व्या यावान् अर्थ उपघातस् तावान् एक उत्तरो दण्डः इति मानवाः

    teṣām ānupūrvyā yāvān artha upaghātas tāvān eka uttaro daṇḍaḥ iti mānavāḥ

  12. Section 12

    सर्वत्राष्ट गुणः इति पाराशराः

    sarvatrāṣṭa guṇaḥ iti pārāśarāḥ

  13. Section 13

    दश गुणः इति बार्हस्पत्याः

    daśa guṇaḥ iti bārhaspatyāḥ

  14. Section 14

    विंशति गुणः इत्य् औशनसाः

    viṃśati guṇaḥ ity auśanasāḥ

  15. Section 15

    यथा अपराधम् इति कौटिल्यः

    yathā aparādham iti kauṭilyaḥ

  16. Section 16

    गाणनिक्यानि आषाढीम् आगच्छेयुः

    gāṇanikyāni āṣāḍhīm āgaccheyuḥ

  17. Section 17

    आगतानां समुद्र पुस्तक भाण्ड नीवीकानाम् एकत्र असम्भाषा अवरोधं कारयेत्

    āgatānāṃ samudra pustaka bhāṇḍa nīvīkānām ekatra asambhāṣā avarodhaṃ kārayet

  18. Section 18

    आय व्यय नीवीनाम् अग्राणि श्रुत्वा नीवीम् अवहारयेत्

    āya vyaya nīvīnām agrāṇi śrutvā nīvīm avahārayet

  19. Section 19

    यच् चाग्राद् आयस्यान्तर पर्णे नीव्यां वर्धेत व्ययस्य वा यत् परिहापयेत् तद् अष्ट गुणम् अध्यक्षं दापयेत्

    yac cāgrād āyasyāntara parṇe nīvyāṃ vardheta vyayasya vā yat parihāpayet tad aṣṭa guṇam adhyakṣaṃ dāpayet

  20. Section 20

    विपर्यये तम् एव प्रति स्यात्

    viparyaye tam eva prati syāt

  21. Section 21

    यथा कालम् अनागतानाम् अपुस्तक भाण्ड नीवीकानां वा देय दश बन्धो दण्डः

    yathā kālam anāgatānām apustaka bhāṇḍa nīvīkānāṃ vā deya daśa bandho daṇḍaḥ

  22. Section 22

    कार्मिके चौपस्थिते कारणिकस्याप्रतिबध्नतः पूर्वः साहस दण्डः

    kārmike caupasthite kāraṇikasyāpratibadhnataḥ pūrvaḥ sāhasa daṇḍaḥ

  23. Section 23

    विपर्यये कार्मिकस्य द्वि गुणः

    viparyaye kārmikasya dvi guṇaḥ

  24. Section 24

    प्रचार समं महा मात्राः समग्राः श्रावयेयुर् अविषम मन्त्राः

    pracāra samaṃ mahā mātrāḥ samagrāḥ śrāvayeyur aviṣama mantrāḥ

  25. Section 25

    पृथग् भूतो मिथ्या वादी चएषाम् उत्तमं दण्डं दद्यात्

    pṛthag bhūto mithyā vādī caeṣām uttamaṃ daṇḍaṃ dadyāt

  26. Section 26

    अकृत अहो रूप हरं मासम् आकाङ्क्षेत

    akṛta aho rūpa haraṃ māsam ākāṅkṣeta

  27. Section 27

    मासाद् ऊर्ध्वं मास द्विशत उत्तरं दण्डं दद्यात्

    māsād ūrdhvaṃ māsa dviśata uttaraṃ daṇḍaṃ dadyāt

  28. Section 28

    अल्प शेष लेख्य नीवीकं पञ्च रात्रम् आकाङ्क्षेत

    alpa śeṣa lekhya nīvīkaṃ pañca rātram ākāṅkṣeta

  29. Section 29

    ततः परं कोश पूर्वम् अहो रूप हरं धर्म व्यवहार चरित्र संस्थान संकलन निर्वर्तन अनुमान चार प्रयोगैर् अवेक्षेत

    tataḥ paraṃ kośa pūrvam aho rūpa haraṃ dharma vyavahāra caritra saṃsthāna saṃkalana nirvartana anumāna cāra prayogair avekṣeta

  30. Section 30

    दिवस पञ्च रात्र पक्ष मास चातुर्मास्य संवत्सरैश् च प्रतिसमानयेत्

    divasa pañca rātra pakṣa māsa cāturmāsya saṃvatsaraiś ca pratisamānayet

  31. Section 31

    व्युष्ट देश काल मुख उत्पत्ति अनुवृत्ति प्रमाण दायक दापक निबन्धक प्रतिग्राहकैश् चायं समानयेत्

    vyuṣṭa deśa kāla mukha utpatti anuvṛtti pramāṇa dāyaka dāpaka nibandhaka pratigrāhakaiś cāyaṃ samānayet

  32. Section 32

    व्युष्ट देश काल मुख लाभ कारण देय योग प्रमाण आज्ँनापक उद्धारक विधातृक प्रतिग्राहकैश् च व्ययं समानयेत्

    vyuṣṭa deśa kāla mukha lābha kāraṇa deya yoga pramāṇa āj~nāpaka uddhāraka vidhātṛka pratigrāhakaiś ca vyayaṃ samānayet

  33. Section 33

    व्युष्ट देश काल मुख अनुवर्तन रूप लक्षण प्रमाण निक्षेप भाजन गोपायकैश् च नीवीं समानयेत्

    vyuṣṭa deśa kāla mukha anuvartana rūpa lakṣaṇa pramāṇa nikṣepa bhājana gopāyakaiś ca nīvīṃ samānayet

  34. Section 34

    राज अर्थे कारणिकस्याप्रतिबध्नतः प्रतिषेधयतो वाआज्ँनां निबन्धाद् आय व्ययम् अन्यथा नीवीम् अवलिखतो द्वि गुणः

    rāja arthe kāraṇikasyāpratibadhnataḥ pratiṣedhayato vāāj~nāṃ nibandhād āya vyayam anyathā nīvīm avalikhato dvi guṇaḥ

  35. Section 35

    क्रम अवहीनम् उत्क्रमम् अविज्ँनातं पुनर् उक्तं वा वस्तुकम् अवलिखतो द्वादश पणो दण्डः

    krama avahīnam utkramam avij~nātaṃ punar uktaṃ vā vastukam avalikhato dvādaśa paṇo daṇḍaḥ

  36. Section 36

    नीवीम् अवलिखतो द्वि गुणः

    nīvīm avalikhato dvi guṇaḥ

  37. Section 37

    भक्षयतोअष्ट गुणः

    bhakṣayatoaṣṭa guṇaḥ

  38. Section 38

    नाशयतः पञ्च बन्धः प्रतिदानं च

    nāśayataḥ pañca bandhaḥ pratidānaṃ ca

  39. Section 39

    मिथ्या वादे स्तेय दण्डः

    mithyā vāde steya daṇḍaḥ

  40. Section 40

    पश्चात् प्रतिज्ँनाते द्वि गुणः प्रस्मृत उत्पन्ने च KआZ०२ ७ ४१अब् अपराधं सहेताल्पं तुष्येद् अल्पेअपि चौदये श् KआZ०२ ७ ४१च्द् महा उपकारं चाध्यक्षं प्रग्रहेणाभिपूजयेत् श् E ऋएचोवेर्य् ओफ़् रेवेनुए मिसप्प्रोप्रिअतेद् ब्य् स्तते एम्प्लोयेएस्

    paścāt pratij~nāte dvi guṇaḥ prasmṛta utpanne ca KāZ02 7 41ab aparādhaṃ sahetālpaṃ tuṣyed alpeapi caudaye ś KāZ02 7 41cd mahā upakāraṃ cādhyakṣaṃ pragraheṇābhipūjayet ś E ṛecovery of revenue misappropriated by state employees