Chapter 29

Section 1

गो अध्यक्षो वेतन उपग्राहिकं कर प्रतिकरं भग्न उत्सृष्टकं भाग अनुप्रविष्टकं व्रज पर्यग्रं नष्टं विनष्टं क्षीर घृत संजातं चौपलभेत

go adhyakṣo vetana upagrāhikaṃ kara pratikaraṃ bhagna utsṛṣṭakaṃ bhāga anupraviṣṭakaṃ vraja paryagraṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ kṣīra ghṛta saṃjātaṃ caupalabheta

Section 2

गो पालक पिण्डारक दोहक मन्थक लुब्धकाः शतं शतं धेनूनां हिरण्य भृताः पालयेयुः

go pālaka piṇḍāraka dohaka manthaka lubdhakāḥ śataṃ śataṃ dhenūnāṃ hiraṇya bhṛtāḥ pālayeyuḥ

Section 3

क्षीर घृत भृता हि वत्सान् उपहन्युः इति वेतन उपग्राहिकम्

kṣīra ghṛta bhṛtā hi vatsān upahanyuḥ iti vetana upagrāhikam

Section 4

जरद्गु धेनु गर्भिणी पष्ठौही वत्सतरीणां सम विभागं रूप शतम् एकः पालयेत्

jaradgu dhenu garbhiṇī paṣṭhauhī vatsatarīṇāṃ sama vibhāgaṃ rūpa śatam ekaḥ pālayet

Section 5

घृतस्याष्टौ वारकान् पणिकं पुच्छम् अङ्क चर्म च वार्षिकं दद्यात् इति कर प्रतिकरः

ghṛtasyāṣṭau vārakān paṇikaṃ puccham aṅka carma ca vārṣikaṃ dadyāt iti kara pratikaraḥ

Section 6

व्याधिता न्यङ्गा अनन्य दोही दुर्दोहा पुत्रघ्नीनां च सम विभागं रूप शतं पालयन्तस् तज् जातिकं भागं दद्युः इति भग्न उत्षृष्टकम्

vyādhitā nyaṅgā ananya dohī durdohā putraghnīnāṃ ca sama vibhāgaṃ rūpa śataṃ pālayantas taj jātikaṃ bhāgaṃ dadyuḥ iti bhagna utṣṛṣṭakam

Section 7

पर चक्र अटवी भयाद् अनुप्रविष्टानां पशूनां पालन धर्मेण दश भगं दद्युः इति भाग अनुप्रविष्टकम्

para cakra aṭavī bhayād anupraviṣṭānāṃ paśūnāṃ pālana dharmeṇa daśa bhagaṃ dadyuḥ iti bhāga anupraviṣṭakam

Section 8

वत्सा वत्सतरा दम्या वहिनो वृषा उक्षाणश् च पुंगवाः युग वाहन शकट वहा वृषभाः सूना महिषाः पृष्ट स्कन्ध वाहिनश् च महिषाः वत्सिका वत्सतरी पष्टहुही गर्भिणी धेनुश् चाप्रजाता वन्ध्याश् च गावो महिष्यश् च मास द्वि मास जातास् तासाम् उपजा वत्सा वत्सिकाश् च

vatsā vatsatarā damyā vahino vṛṣā ukṣāṇaś ca puṃgavāḥ yuga vāhana śakaṭa vahā vṛṣabhāḥ sūnā mahiṣāḥ pṛṣṭa skandha vāhinaś ca mahiṣāḥ vatsikā vatsatarī paṣṭahuhī garbhiṇī dhenuś cāprajātā vandhyāś ca gāvo mahiṣyaś ca māsa dvi māsa jātās tāsām upajā vatsā vatsikāś ca

Section 9

मास द्वि मास जातान् अङ्कयेत्

māsa dvi māsa jātān aṅkayet

Section 10

मास द्वि मास पर्युषितम् अङ्कयेत्

māsa dvi māsa paryuṣitam aṅkayet

Section 11

अङ्कं चिह्नं वर्णं शृङ्ग अन्तरं च लक्षणम् एवम् उपजा निबन्धयेत् इति व्रज पर्यग्रम्

aṅkaṃ cihnaṃ varṇaṃ śṛṅga antaraṃ ca lakṣaṇam evam upajā nibandhayet iti vraja paryagram

Section 12

चोर हृतम् अन्य यूथ प्रविष्टम् अवलीनं वा नष्टम्

cora hṛtam anya yūtha praviṣṭam avalīnaṃ vā naṣṭam

Section 13

पङ्क विषम व्याधि जरा तोय आहार अवसन्नं वृक्ष तट काष्ठ शिला अभिहतम् ईशान व्याल सर्प ग्राह दाव अग्नि विपन्नं विनष्टम्

paṅka viṣama vyādhi jarā toya āhāra avasannaṃ vṛkṣa taṭa kāṣṭha śilā abhihatam īśāna vyāla sarpa grāha dāva agni vipannaṃ vinaṣṭam

Section 14

प्रमादाद् अभ्यावहेयुः

pramādād abhyāvaheyuḥ

Section 15

एवं रूप अग्रं विद्यात्

evaṃ rūpa agraṃ vidyāt

Section 16

स्वयं हन्ता घातयिता हर्ता हारयिता च वध्यः

svayaṃ hantā ghātayitā hartā hārayitā ca vadhyaḥ

Section 17

पर पशूनां राज अङ्केन परिवर्तयिता रूपस्य पूर्वं साहस दण्डं दद्यात्

para paśūnāṃ rāja aṅkena parivartayitā rūpasya pūrvaṃ sāhasa daṇḍaṃ dadyāt

Section 18

स्व देशीयानां चोर हृतं प्रत्यानीय पणितं रूपं हरेत्

sva deśīyānāṃ cora hṛtaṃ pratyānīya paṇitaṃ rūpaṃ haret

Section 19

पर देशीयानां मोक्षयिताअर्धं हरेत्

para deśīyānāṃ mokṣayitāardhaṃ haret

Section 20

बाल वृद्ध व्याधितानां गो पालकाः प्रतिकुर्युः

bāla vṛddha vyādhitānāṃ go pālakāḥ pratikuryuḥ

Section 21

लुब्धक श्व गणिभिर् अपास्तस् तेनाव्याल पराबाध भयम् ऋतु विभक्तम् अरण्यं चारयेयुः

lubdhaka śva gaṇibhir apāstas tenāvyāla parābādha bhayam ṛtu vibhaktam araṇyaṃ cārayeyuḥ

Section 22

सर्प व्याल त्रासन अर्थं गो चर अनुपात ज्ँनान अर्थं च त्रस्नूनां घण्टा तूर्यं च बध्नीयुः

sarpa vyāla trāsana arthaṃ go cara anupāta j~nāna arthaṃ ca trasnūnāṃ ghaṇṭā tūryaṃ ca badhnīyuḥ

Section 23

सम व्यूढ तीर्थम् अकर्दम ग्राहम् उदकम् अवतारयेयुः पालयेयुश् च

sama vyūḍha tīrtham akardama grāham udakam avatārayeyuḥ pālayeyuś ca

Section 24

स्तेन व्याल सर्प ग्राह गृहीतं व्याधि जरा अवसन्नं चाअवेदयेयुः अन्यथा रूप मूल्यं भजेरन्

stena vyāla sarpa grāha gṛhītaṃ vyādhi jarā avasannaṃ cāavedayeyuḥ anyathā rūpa mūlyaṃ bhajeran

Section 25

कारण मृतस्याङ्क चर्म गो महिषस्य कर्ण लक्षणम् अज अविकानाम् पुच्छम् अङ्क चर्म चाश्व खर उष्ट्राणाम् बाल चर्म बस्ति पित्त स्नायु दन्त खुर शृङ्ग अस्थीनि चाअहरेयुः

kāraṇa mṛtasyāṅka carma go mahiṣasya karṇa lakṣaṇam aja avikānām puccham aṅka carma cāśva khara uṣṭrāṇām bāla carma basti pitta snāyu danta khura śṛṅga asthīni cāahareyuḥ

Section 26

मांसम् आर्द्रं शुष्कं वा विक्रीणीयुः

māṃsam ārdraṃ śuṣkaṃ vā vikrīṇīyuḥ

Section 27

उदश्वित् श्व वराहेभ्यो दद्युः

udaśvit śva varāhebhyo dadyuḥ

Section 28

कूर्चिकां सेना भक्त अर्थम् आहरेयुः

kūrcikāṃ senā bhakta artham āhareyuḥ

Section 29

किलाटो घाण पिण्याक क्लेद अर्थः

kilāṭo ghāṇa piṇyāka kleda arthaḥ

Section 30

पशु विक्रेता पादिकं रूपं दद्यात्

paśu vikretā pādikaṃ rūpaṃ dadyāt

Section 31

वर्षा शरद्द् हेमन्तान् उभयतः कालं दुह्युः शिशिर वसन्त ग्रीष्मान् एक कालम्

varṣā śaradd hemantān ubhayataḥ kālaṃ duhyuḥ śiśira vasanta grīṣmān eka kālam

Section 32

द्वितीय काल दोग्धुर् अङ्गुष्ठच् छेदो दण्डः

dvitīya kāla dogdhur aṅguṣṭhac chedo daṇḍaḥ

Section 33

दोहन कालम् अतिक्रामतस् तत् फल हानं दण्डः

dohana kālam atikrāmatas tat phala hānaṃ daṇḍaḥ

Section 34

एतेन नस्य दम्य युग पिङ्गन वर्तन काला व्याख्याताः

etena nasya damya yuga piṅgana vartana kālā vyākhyātāḥ

Section 35

क्षीर द्रोणे गवां घृत प्रस्थः पञ्च भाग अधिको महिषीणाम् द्वि भाग अधिकोअज अवीनाम्

kṣīra droṇe gavāṃ ghṛta prasthaḥ pañca bhāga adhiko mahiṣīṇām dvi bhāga adhikoaja avīnām

Section 36

मन्थो वा सर्वेषां प्रमाणम्

mantho vā sarveṣāṃ pramāṇam

Section 37

भूमि तृण उदक विशेषाद्द् हि क्षीर घृत वृद्धिर् भवति

bhūmi tṛṇa udaka viśeṣādd hi kṣīra ghṛta vṛddhir bhavati

Section 38

यूथ वृषं वृषेणावपातयतः पूर्वः साहस दण्डः घातयत उत्तमः

yūtha vṛṣaṃ vṛṣeṇāvapātayataḥ pūrvaḥ sāhasa daṇḍaḥ ghātayata uttamaḥ

Section 39

वर्ण अवरोधेन दशती रक्षा

varṇa avarodhena daśatī rakṣā

Section 40

उपनिवेश दिग् विभागो गो प्रचाराद् बलान्वयतो वा गवां रक्षा सामर्थ्याच् च

upaniveśa dig vibhāgo go pracārād balānvayato vā gavāṃ rakṣā sāmarthyāc ca

Section 41

अजावीनां षण् मासिकी मूर्णां ग्राहयेत्

ajāvīnāṃ ṣaṇ māsikī mūrṇāṃ grāhayet

Section 42

तेनाश्व खर उष्ट्र वराह व्रजा व्याख्याताः

tenāśva khara uṣṭra varāha vrajā vyākhyātāḥ

Section 43

बलीवर्दानां नस्य अश्व भद्र गति वाहिनां यव सस्य अर्ध भारस् तृणस्य द्वि गुणम् तुला घाण पिण्याकस्य दश आढकं कण कुण्डकस्य पञ्च पलिकं मुख लवनाम् तैल कुडुबो नस्यं प्रस्थः पानं मांस तुला दध्नश् चाअढकम् यव द्रोणं माषाणां वा पुलाकः क्षीर द्रोणम् अर्ध आढकं वा सुरायाः स्नेह प्रस्थः क्षार दश पलं शृङ्गिबेर पलं च प्रतिपानम्

balīvardānāṃ nasya aśva bhadra gati vāhināṃ yava sasya ardha bhāras tṛṇasya dvi guṇam tulā ghāṇa piṇyākasya daśa āḍhakaṃ kaṇa kuṇḍakasya pañca palikaṃ mukha lavanām taila kuḍubo nasyaṃ prasthaḥ pānaṃ māṃsa tulā dadhnaś cāaḍhakam yava droṇaṃ māṣāṇāṃ vā pulākaḥ kṣīra droṇam ardha āḍhakaṃ vā surāyāḥ sneha prasthaḥ kṣāra daśa palaṃ śṛṅgibera palaṃ ca pratipānam

Section 44

पाद ऊनम् अश्वतर गो खराणाम् द्वि गुणं महिष उष्ट्राणाम्

pāda ūnam aśvatara go kharāṇām dvi guṇaṃ mahiṣa uṣṭrāṇām

Section 45

कर्म कर बलीवर्दानां पायन अर्थानां च धेनूनां कर्म कालतः फलतश् च विधा दानम्

karma kara balīvardānāṃ pāyana arthānāṃ ca dhenūnāṃ karma kālataḥ phalataś ca vidhā dānam

Section 46

सर्वेषां तृण उदक प्राकाम्यम्

sarveṣāṃ tṛṇa udaka prākāmyam

Section 47

इति गो मण्डलं व्याख्यातम् KआZ०२ २९ ४८अब् पञ्च ऋषभं खर अश्वानाम् अज अवीनां दश ऋषभम् KआZ०२ २९ ४८च्द् शत्यं गो महिष उष्ट्राणां यूथं कुर्याच् चतुर् वृषम् E षुपेरिन्तेन्देन्त् ओफ़् होर्सेस्

iti go maṇḍalaṃ vyākhyātam KāZ02 29 48ab pañca ṛṣabhaṃ khara aśvānām aja avīnāṃ daśa ṛṣabham KāZ02 29 48cd śatyaṃ go mahiṣa uṣṭrāṇāṃ yūthaṃ kuryāc catur vṛṣam E ṣuperintendent of horses