Chapter 3

Section 1

श्रेणी मुख्यम् आप्तं निष्पातयेत्

śreṇī mukhyam āptaṃ niṣpātayet

Section 2

स परम् आश्र्त्य पक्ष अपदेशेन स्व विषयात् साचिव्य कर सहाय उपादानं कुर्वीत

sa param āśrtya pakṣa apadeśena sva viṣayāt sācivya kara sahāya upādānaṃ kurvīta

Section 3

कृत अपसर्प उपचयो वा परम् अनुमान्य स्वामिनो दूष्य ग्रामं वीत हस्त्य् अश्वं दूष्य अमात्यं दण्डम् आक्रन्दं वा हत्वा परस्य प्रेषयेत्

kṛta apasarpa upacayo vā param anumānya svāmino dūṣya grāmaṃ vīta hasty aśvaṃ dūṣya amātyaṃ daṇḍam ākrandaṃ vā hatvā parasya preṣayet

Section 4

जन पद एक देशं श्रेणीम् अटवीं वा सहाय उपादान अर्थं संश्रयेत

jana pada eka deśaṃ śreṇīm aṭavīṃ vā sahāya upādāna arthaṃ saṃśrayeta

Section 5

विश्वासम् उपगतः स्वामिनः प्रेषयेत्

viśvāsam upagataḥ svāminaḥ preṣayet

Section 6

ततः स्वामी हस्ति बन्धनम् अटवी घातं वाअपदिश्य गूढम् एव प्रहरेत्

tataḥ svāmī hasti bandhanam aṭavī ghātaṃ vāapadiśya gūḍham eva praharet

Section 7

एतेनामात्य अटविका व्याख्याताः

etenāmātya aṭavikā vyākhyātāḥ

Section 8

शत्रुणा मैत्रीं कृत्वाअमात्यान् अवक्षिपेत्

śatruṇā maitrīṃ kṛtvāamātyān avakṣipet

Section 9

ते तत् शत्रोः प्रेषयेयुः भर्तारं नः प्रसादय इति

te tat śatroḥ preṣayeyuḥ bhartāraṃ naḥ prasādaya iti

Section 10

स यं दूतं प्रेषयेत् तम् उपालभेत भर्ता ते माम् अमात्यैर् भेदयति न च पुनर् इहाअगन्तव्यम् इति

sa yaṃ dūtaṃ preṣayet tam upālabheta bhartā te mām amātyair bhedayati na ca punar ihāagantavyam iti

Section 11

अथएकम् अमात्यं निष्पातयेत्

athaekam amātyaṃ niṣpātayet

Section 12

स परम् आश्रित्य योग अपसर्प अपरक्त दूष्यान् अशक्तिमतः स्तेनाअटविकान् उभय उपघातकान् वा परस्यौपहरेत्

sa param āśritya yoga apasarpa aparakta dūṣyān aśaktimataḥ stenāaṭavikān ubhaya upaghātakān vā parasyaupaharet

Section 13

आप्त भाव उपगतः प्रवीर पुरुष उपघातम् अस्यौपहरेद् अन्त पालम् आटविकं दण्ड चारिणं वा दृढम् असौ चासौ च ते शत्रुणा संधत्ते इति

āpta bhāva upagataḥ pravīra puruṣa upaghātam asyaupahared anta pālam āṭavikaṃ daṇḍa cāriṇaṃ vā dṛḍham asau cāsau ca te śatruṇā saṃdhatte iti

Section 14

अथ पश्चाद् अभित्यक्त शासनैर् एनान् घातयेत्

atha paścād abhityakta śāsanair enān ghātayet

Section 15

दण्ड बल व्यवहारेण वा शत्रुम् उद्योज्य घातयेत्

daṇḍa bala vyavahāreṇa vā śatrum udyojya ghātayet

Section 16

कृत्य पक्ष उपग्रहेण वा परस्य अमित्रं राजानम् आत्मन्य् अपकारयित्वाअभियुञ्जीत

kṛtya pakṣa upagraheṇa vā parasya amitraṃ rājānam ātmany apakārayitvāabhiyuñjīta

Section 17

ततः परस्य प्रेषयेत् असौ ते वैरी ममापकरोति तम् एहि सम्भूय हनिष्यावः भूमौ हिरण्ये वा ते परिग्रहः इति

tataḥ parasya preṣayet asau te vairī mamāpakaroti tam ehi sambhūya haniṣyāvaḥ bhūmau hiraṇye vā te parigrahaḥ iti

Section 18

प्रतिपन्नम् अभिसत्कृत्याअगतम् अवस्कन्देन प्रकाशयुद्धेन वा शत्रुणा घातयेत्

pratipannam abhisatkṛtyāagatam avaskandena prakāśayuddhena vā śatruṇā ghātayet

Section 19

अभिविश्वासन अर्थं भूमि दान पुत्र अभिषेक रक्षा अपदेशेन वा ग्राहयेत्

abhiviśvāsana arthaṃ bhūmi dāna putra abhiṣeka rakṣā apadeśena vā grāhayet

Section 20

अविषह्यम् उपांशु दण्डेन वा घातयेत्

aviṣahyam upāṃśu daṇḍena vā ghātayet

Section 21

स चेद् दण्डं दद्यान् न स्वयम् आगच्छेत् तम् अस्य वैरिणा घातयेत्

sa ced daṇḍaṃ dadyān na svayam āgacchet tam asya vairiṇā ghātayet

Section 22

दण्डेन वा प्रयातुम् इच्छेन् न विजिगीषुणा तथाअप्य् एनम् उभयतः सम्पीडनेन घातयेत्

daṇḍena vā prayātum icchen na vijigīṣuṇā tathāapy enam ubhayataḥ sampīḍanena ghātayet

Section 23

अविश्वस्तो वा प्रत्येकशो यातुम् इच्छेद् राज्य एक देशं वा यातव्यस्याअदातु कामः तथाअप्य् एनं वैरिणा सर्व संदोहेन वा घातयेत्

aviśvasto vā pratyekaśo yātum icched rājya eka deśaṃ vā yātavyasyāadātu kāmaḥ tathāapy enaṃ vairiṇā sarva saṃdohena vā ghātayet

Section 24

वैरिणा वा सक्तस्य दण्ड उपनयेन मूलम् अन्यतो हारयेत्

vairiṇā vā saktasya daṇḍa upanayena mūlam anyato hārayet

Section 25

शत्रु भूम्या वा मित्रं पणेत मित्र भूम्या वा शत्रुम्

śatru bhūmyā vā mitraṃ paṇeta mitra bhūmyā vā śatrum

Section 26

ततः शत्रु भूमि लिप्सायां मित्रेणाअत्मन्य् अपकारयित्वाअभियुञ्जीत इति समानाः पूर्वेण सर्व एव योगाः

tataḥ śatru bhūmi lipsāyāṃ mitreṇāatmany apakārayitvāabhiyuñjīta iti samānāḥ pūrveṇa sarva eva yogāḥ

Section 27

शत्रुं वा मित्र भूमि लिप्सायां प्रतिपन्नं दण्डेनानुगृह्णीयात्

śatruṃ vā mitra bhūmi lipsāyāṃ pratipannaṃ daṇḍenānugṛhṇīyāt

Section 28

ततो मित्र गतम् अतिसंदध्यात्

tato mitra gatam atisaṃdadhyāt

Section 29

कृत प्रतिविधानो वा व्यसनम् आत्मनो दर्शयित्वा मित्रेणामित्रम् उत्साहयित्वाआत्मानम् अभियोजयेत्

kṛta pratividhāno vā vyasanam ātmano darśayitvā mitreṇāmitram utsāhayitvāātmānam abhiyojayet

Section 30

ततः सम्पीडनेन घातयेत् जीव ग्राहेण वा राज्य विनिमयं कारयेत्

tataḥ sampīḍanena ghātayet jīva grāheṇa vā rājya vinimayaṃ kārayet

Section 31

मित्रेणाअश्रितश् चेत्शत्रुर् अग्राह्ये स्थातुम् इच्छेत् सामन्त आदिभिर् मूलम् अस्य हारयेत्

mitreṇāaśritaś cetśatrur agrāhye sthātum icchet sāmanta ādibhir mūlam asya hārayet

Section 32

दण्डेन वा त्रातुम् इछेत् तम् अस्य घातयेत्

daṇḍena vā trātum ichet tam asya ghātayet

Section 33

तौ चेन् न भिद्येयातां प्रकाशम् एवान्योन्य भूम्या पणेत

tau cen na bhidyeyātāṃ prakāśam evānyonya bhūmyā paṇeta

Section 34

ततः परस्परं मित्र व्यञ्जना वा उभय वेतना वा दूतान् प्रेषयेयुः अयं ते राजा भूमिं लिप्सते शत्रु संहितः इति

tataḥ parasparaṃ mitra vyañjanā vā ubhaya vetanā vā dūtān preṣayeyuḥ ayaṃ te rājā bhūmiṃ lipsate śatru saṃhitaḥ iti

Section 35

तयोर् अन्यतरो जात आशङ्क आरोषः पूर्ववच् चेष्तेत

tayor anyataro jāta āśaṅka āroṣaḥ pūrvavac ceṣteta

Section 36

दुर्ग राष्ट्र दण्ड मुख्यान् वा कृत्य पक्ष हेतुभिर् अभिविख्याप्य प्रव्राजयेत्

durga rāṣṭra daṇḍa mukhyān vā kṛtya pakṣa hetubhir abhivikhyāpya pravrājayet

Section 37

ते युद्ध अवस्कन्द अवरोध व्यसनेषु शत्रुम् अतिसंदध्युः

te yuddha avaskanda avarodha vyasaneṣu śatrum atisaṃdadhyuḥ

Section 38

भेदं वाअस्य स्व वर्गेभ्यः कुर्युः

bhedaṃ vāasya sva vargebhyaḥ kuryuḥ

Section 39

अभित्यक्त शासनैः प्रतिसमानयेयुः

abhityakta śāsanaiḥ pratisamānayeyuḥ

Section 40

लुब्धक व्यञ्जना वा मांस विक्रयेण द्वाह्स्था दौवारिक अपाश्रयाश् चोर अभ्यागमं परस्य द्विस् त्रिर् इति निवेद्य लब्ध प्रत्यया भर्तुर् अनीकं द्विधा निवेश्य ग्राम वधेअवस्कन्दे च द्विषतो ब्रूयुः आसन्नश् चोर गणः महांश् चाअक्रन्दः प्रभूतं सैन्यम् आगच्छतु इति

lubdhaka vyañjanā vā māṃsa vikrayeṇa dvāhsthā dauvārika apāśrayāś cora abhyāgamaṃ parasya dvis trir iti nivedya labdha pratyayā bhartur anīkaṃ dvidhā niveśya grāma vadheavaskande ca dviṣato brūyuḥ āsannaś cora gaṇaḥ mahāṃś cāakrandaḥ prabhūtaṃ sainyam āgacchatu iti

Section 41

तद् अर्पयित्वा ग्राम घात दण्डस्य सैन्यम् इतरद् आदाय रात्रौ दुर्ग द्वारेषु ब्रूयुः हतश् चोर गणः सिद्ध यात्रम् इदं सैन्यम् आगतम् द्वारम् अपाव्रियताम् इति

tad arpayitvā grāma ghāta daṇḍasya sainyam itarad ādāya rātrau durga dvāreṣu brūyuḥ hataś cora gaṇaḥ siddha yātram idaṃ sainyam āgatam dvāram apāvriyatām iti

Section 42

पूर्व प्रणिहिता वा द्वाराणि दद्युः

pūrva praṇihitā vā dvārāṇi dadyuḥ

Section 43

तैः सह प्रहरेयुः

taiḥ saha prahareyuḥ

Section 44

कारु शिल्पि पाषण्ड कुशीलव वैदेहक व्यञ्जनान् आयुधीयान् व्वा पर दुर्गे प्रणिदध्यात्

kāru śilpi pāṣaṇḍa kuśīlava vaidehaka vyañjanān āyudhīyān vvā para durge praṇidadhyāt

Section 45

तेषां गृह पतिक व्यञ्जनाः काष्ठ तृण धान्य पण्य शकटैः प्रहरण आवरणान्य् अभिहरेयुः देव ध्वज प्रतिमाभिर् वा

teṣāṃ gṛha patika vyañjanāḥ kāṣṭha tṛṇa dhānya paṇya śakaṭaiḥ praharaṇa āvaraṇāny abhihareyuḥ deva dhvaja pratimābhir vā

Section 46

ततस् तद् व्यञ्जनाः प्रमत्त वधम् अवस्कन्द प्रतिग्रहम् अभिप्रहरणं पृष्ठतः शङ्ख दुन्दुभि शब्देन वा प्रविष्टम् इत्य् आवेदयेयुः

tatas tad vyañjanāḥ pramatta vadham avaskanda pratigraham abhipraharaṇaṃ pṛṣṭhataḥ śaṅkha dundubhi śabdena vā praviṣṭam ity āvedayeyuḥ

Section 47

प्राकार द्वार अट्टालक दानम् अनीक भेदं घातं वा कुर्युः

prākāra dvāra aṭṭālaka dānam anīka bhedaṃ ghātaṃ vā kuryuḥ

Section 48

सार्थ गण वासिभिर् आतिवाहिकैः कन्या वाहिकैर् अश्व पण्य व्यवहारिभिर् उपकरण हारकैर् धान्य क्रेतृ विक्रेतृभिर् वा प्रव्रजित लिङ्गिभिर् दूतैश् च दणड् अतिनयनम् संधि कर्म विश्वासन अर्थम्

sārtha gaṇa vāsibhir ātivāhikaiḥ kanyā vāhikair aśva paṇya vyavahāribhir upakaraṇa hārakair dhānya kretṛ vikretṛbhir vā pravrajita liṅgibhir dūtaiś ca daṇaḍ atinayanam saṃdhi karma viśvāsana artham

Section 49

इति राज अपसर्पाः

iti rāja apasarpāḥ

Section 50

एत एवाटवीनाम् अपसर्पाः कण्टक शोधन उक्ताश् च

eta evāṭavīnām apasarpāḥ kaṇṭaka śodhana uktāś ca

Section 51

व्रजम् अटव्य् आसन्नम् अपसर्पाः सार्थं वा चोरैर् घातयेयुः

vrajam aṭavy āsannam apasarpāḥ sārthaṃ vā corair ghātayeyuḥ

Section 52

कृत संकेतम् अन्न पानं चात्र मदन रस विद्धं वा कृत्वाअपगच्छेयुः

kṛta saṃketam anna pānaṃ cātra madana rasa viddhaṃ vā kṛtvāapagaccheyuḥ

Section 53

गो पालक वैदेहकाश् च ततश् चोरान् गृहीत लोप्त्र भारान् मदन रस विकार कालेअवस्कन्दयेयुः

go pālaka vaidehakāś ca tataś corān gṛhīta loptra bhārān madana rasa vikāra kāleavaskandayeyuḥ

Section 54

संकर्षण दैवतीयो वा मुण्ड जटिल व्यञ्जनः प्रहवण कर्मणा मदन रस योगेनातिसंदध्यात्

saṃkarṣaṇa daivatīyo vā muṇḍa jaṭila vyañjanaḥ prahavaṇa karmaṇā madana rasa yogenātisaṃdadhyāt

Section 55

अथावस्कन्दं दद्यात्

athāvaskandaṃ dadyāt

Section 56

शौण्डिक व्यञ्जनो वा दैवत प्रेत कार्य उत्सव समाजेष्व् आटविकान् सुरा विक्रय उपायन निमित्तं मदन रस योगेनातिसंदध्यात्

śauṇḍika vyañjano vā daivata preta kārya utsava samājeṣv āṭavikān surā vikraya upāyana nimittaṃ madana rasa yogenātisaṃdadhyāt

Section 57

अथावस्कन्दं दद्यात् KआZ१३ ३ ५८अब् ग्राम घात प्रविष्टां वा विक्षिप्य बहुधाअटवीम् KआZ१३ ३ ५८च्द् घातयेद् इति चोराणाम् अपसर्पाः प्रकीर्तिताः E पर्युपासन कर्म अवमर्दह्

athāvaskandaṃ dadyāt KāZ13 3 58ab grāma ghāta praviṣṭāṃ vā vikṣipya bahudhāaṭavīm KāZ13 3 58cd ghātayed iti corāṇām apasarpāḥ prakīrtitāḥ E paryupāsana karma avamardah