Chapter 4

Section 1

स्व भूमिः पत्त्य् अश्व रथ द्विपानाम् इष्टा युद्धे निवेशे च

sva bhūmiḥ patty aśva ratha dvipānām iṣṭā yuddhe niveśe ca

Section 2

धान्वन वन निम्न स्थल योधिनां खनक आकाश दिवा रात्रि योधिनां च पुरुषाणां नादेय पार्वत आनूप सारसानां च हस्तिनाम् अश्वानां च यथा स्वम् इष्टा युद्ध भूमयः कालाश् च

dhānvana vana nimna sthala yodhināṃ khanaka ākāśa divā rātri yodhināṃ ca puruṣāṇāṃ nādeya pārvata ānūpa sārasānāṃ ca hastinām aśvānāṃ ca yathā svam iṣṭā yuddha bhūmayaḥ kālāś ca

Section 3

समा स्थिराअभिकाशा निरुत्खातिन्य चक्र खुराअनक्ष ग्राहिण्य वृक्ष गुल्म व्रतती स्तम्भ केदार श्वभ्र वल्मीक सिकता पङ्क भङ्गुरा दरण हीना च रथ भूमिः हस्त्य् अश्वयोर् मनुष्याणां च समे विषमे हिता युद्धे निवेशे च

samā sthirāabhikāśā nirutkhātinya cakra khurāanakṣa grāhiṇya vṛkṣa gulma vratatī stambha kedāra śvabhra valmīka sikatā paṅka bhaṅgurā daraṇa hīnā ca ratha bhūmiḥ hasty aśvayor manuṣyāṇāṃ ca same viṣame hitā yuddhe niveśe ca

Section 4

अण्व् अश्म वृक्षा ह्रस्व लङ्घनीय श्वभ्रा मन्द दरण दोषा चाश्व भूमिः

aṇv aśma vṛkṣā hrasva laṅghanīya śvabhrā manda daraṇa doṣā cāśva bhūmiḥ

Section 5

स्थूल स्थाण्व् अश्म वृक्ष व्रतती वल्मीक गुल्मा पदाति भूमिः

sthūla sthāṇv aśma vṛkṣa vratatī valmīka gulmā padāti bhūmiḥ

Section 6

गम्य शैल निम्न विषमा मर्दनीय वृक्षा छेदनीय व्रतती पङ्क भङ्गुरा दरण हीना च हस्ति भूमिः

gamya śaila nimna viṣamā mardanīya vṛkṣā chedanīya vratatī paṅka bhaṅgurā daraṇa hīnā ca hasti bhūmiḥ

Section 7

अकण्टकिन्य् अबहु विषमा प्रत्यासारवतीइति पदातीनाम् अतिशयः

akaṇṭakiny abahu viṣamā pratyāsāravatīiti padātīnām atiśayaḥ

Section 8

द्वि गुण प्रत्यासारा कर्दम उदक खञ्जन हीना निह्शर्कराइति वाजिनाम् अतिशयः

dvi guṇa pratyāsārā kardama udaka khañjana hīnā nihśarkarāiti vājinām atiśayaḥ

Section 9

पांसु कर्दम उदक नल शर आधानवती श्व दण्ष्ट्र हीना महा वृक्ष शाखा घात वियुक्ताइति हस्तिनाम् अतिशयः

pāṃsu kardama udaka nala śara ādhānavatī śva daṇṣṭra hīnā mahā vṛkṣa śākhā ghāta viyuktāiti hastinām atiśayaḥ

Section 10

तोय आशय अपाश्रयवती निरुत्खातिनी केदार हीना व्यावर्तन समर्थाइति रथानाम् अतिशयः

toya āśaya apāśrayavatī nirutkhātinī kedāra hīnā vyāvartana samarthāiti rathānām atiśayaḥ

Section 11

उक्ता सर्वेषां भूमिः

uktā sarveṣāṃ bhūmiḥ

Section 12

एतया सर्व बल निवेशा युद्धानि च व्याख्यातानि भवन्ति

etayā sarva bala niveśā yuddhāni ca vyākhyātāni bhavanti

Section 13

भूमि वास वन विचयोअविषम तोय तीर्थ वात रश्मि ग्रहणं वीवध आसारयोर् घातो रक्षा वा विशुद्धिः स्थापना च बलस्य प्रसार वृद्धिर् बाहु उत्सारः पूर्व प्रहारो व्यावेशनं व्यावेधनम् आश्वासो ग्रहणं मोक्षणं मार्ग अनुसार विनिमयः कोश कुमार अभिहरणं जघन कोट्य् अभिघातो हीन अनुसारणम् अनुयानं समाज कर्मैत्य् अश्व कर्माणि

bhūmi vāsa vana vicayoaviṣama toya tīrtha vāta raśmi grahaṇaṃ vīvadha āsārayor ghāto rakṣā vā viśuddhiḥ sthāpanā ca balasya prasāra vṛddhir bāhu utsāraḥ pūrva prahāro vyāveśanaṃ vyāvedhanam āśvāso grahaṇaṃ mokṣaṇaṃ mārga anusāra vinimayaḥ kośa kumāra abhiharaṇaṃ jaghana koṭy abhighāto hīna anusāraṇam anuyānaṃ samāja karmaity aśva karmāṇi

Section 14

पुरो यानम् अकृत मार्ग वास तीर्थ कर्म बाहु उत्सारस् तोय तरण अवतरणे स्थान गमन अवतरणं विषम सम्बाध प्रवेशोअग्नि दान शमनम् एक अङ्ग विजयो भिन्न संधानम् अभिन्न भेदनं व्यसने त्राणम् अभिघातो विभीषिका त्रासनं औदार्यं ग्रहणं मोक्षणं साल द्वार अट्टालक भञ्जनं कोश वाहन अपवाहनम् इति हस्ति कर्माणि

puro yānam akṛta mārga vāsa tīrtha karma bāhu utsāras toya taraṇa avataraṇe sthāna gamana avataraṇaṃ viṣama sambādha praveśoagni dāna śamanam eka aṅga vijayo bhinna saṃdhānam abhinna bhedanaṃ vyasane trāṇam abhighāto vibhīṣikā trāsanaṃ audāryaṃ grahaṇaṃ mokṣaṇaṃ sāla dvāra aṭṭālaka bhañjanaṃ kośa vāhana apavāhanam iti hasti karmāṇi

Section 15

स्व बल रक्षा चतुर् अङ्ग बल प्रतिषेधः संग्रामे ग्रहणं मोक्षणं भिन्न संधानम् अभिन्न भेदनं त्रासनम् औदार्यं भीम घोषश् चैति रथ कर्माणि

sva bala rakṣā catur aṅga bala pratiṣedhaḥ saṃgrāme grahaṇaṃ mokṣaṇaṃ bhinna saṃdhānam abhinna bhedanaṃ trāsanam audāryaṃ bhīma ghoṣaś caiti ratha karmāṇi

Section 16

सर्व देश काल शस्त्र वहनं व्यायामश् चैति पदाति कर्माणि

sarva deśa kāla śastra vahanaṃ vyāyāmaś caiti padāti karmāṇi

Section 17

शिबिर मार्ग सेतु कूप तीर्थ शोधन कर्म यन्त्र आयुध आवरण उपकरण ग्रास वहनम् आयोधनाच् च प्रहरण आवरण प्रतिविद्ध अपनयनम् इति विष्टि कर्माणि KआZ१० ४ १८अब् कुर्याद् गव अश्व व्यायोगं रथेष्व् अल्प हयो नृपः KआZ१० ४ १८च्द् खर उष्ट्र शकटानां वा गर्भम् अल्प गजस् तथा E पक्ष कक्ष उरस्यानाम् बल अग्रतो व्यूह विभागह् सार फल्गु बल विभागह् पत्त्य् अश्व रथ हस्ति युद्धानि

śibira mārga setu kūpa tīrtha śodhana karma yantra āyudha āvaraṇa upakaraṇa grāsa vahanam āyodhanāc ca praharaṇa āvaraṇa pratividdha apanayanam iti viṣṭi karmāṇi KāZ10 4 18ab kuryād gava aśva vyāyogaṃ ratheṣv alpa hayo nṛpaḥ KāZ10 4 18cd khara uṣṭra śakaṭānāṃ vā garbham alpa gajas tathā E pakṣa kakṣa urasyānām bala agrato vyūha vibhāgah sāra phalgu bala vibhāgah patty aśva ratha hasti yuddhāni