स्वपुरप्रवेशो

Verse 1

कवीन्द्र उवाच - अथ द्युतिपतोौ देवे दिवो मध्यमुपागते। अवीक्षितवने तस्मिन् विपक्षविहितावने। बल अलभ्यमानपवतने दूयमानं महावने।। २ विलोक्यानीकमखिलं विषीदंतमनेकधा। जगाद कारतलबं राजव्याप्री मदोद्धता।। ३ राजव्याप्री उवाच - अंकरोपितसैन्यस्त्वमकरो: कर्मगहितम्। प्राविश: सहसा येन शिवसिंहाश्रयं वनम्॥।४ बत त्वया समानीयं सैन्यं दिल्लीपतेरिह। अहो महोत्साहवता पंचाननमुखरे5पितम्॥५

kavīndra uvāca - atha dyutipatoau deve divo madhyamupāgate| avīkṣitavane tasmin vipakṣavihitāvane| bala alabhyamānapavatane dūyamānaṃ mahāvane|| 2 vilokyānīkamakhilaṃ viṣīdaṃtamanekadhā| jagāda kāratalabaṃ rājavyāprī madoddhatā|| 3 rājavyāprī uvāca - aṃkaropitasainyastvamakaro: karmagahitam| prāviśa: sahasā yena śivasiṃhāśrayaṃ vanam|||4 bata tvayā samānīyaṃ sainyaṃ dillīpateriha| aho mahotsāhavatā paṃcānanamukhare5pitam||5

Verse 2

अद्ययावद् यशो यावदिन्द्रप्रस्थभूतार्जितम्। तत्तस्य भवतामुष्मिन् विपिने विनिमज्जितम्॥६

adyayāvad yaśo yāvadindraprasthabhūtārjitam| tattasya bhavatāmuṣmin vipine vinimajjitam||6

Verse 3

पश्चात् पुरस्ताच्च पुनः सव्यदद्षिज्ञणपार्थयो:। स्थिता पश्य युयुत्संते सोत्सवा: परिपन्थिन:।।७ अमी सर्वे सुप्रयोगसायकास्तव सैनिका:। तृष्णीमेवासते ह्त्र बतालेख्यगता इव।॥।८ अहो दिल्लीन्द्रसेनानी: शास्ताखानो5ल्पचेतन:। परिपंथिप्रतापाग्नौ ससैन्यं त्वामपातयत्॥९

paścāt purastācca punaḥ savyadadṣijñaṇapārthayo:| sthitā paśya yuyutsaṃte sotsavā: paripanthina:||7 amī sarve suprayogasāyakāstava sainikā:| tṛṣṇīmevāsate htra batālekhyagatā iva||||8 aho dillīndrasenānī: śāstākhāno5lpacetana:| paripaṃthipratāpāgnau sasainyaṃ tvāmapātayat||9

Verse 4

भेजा। जीवग्राहं निगृद्याशु द्रेषणस्त्वां निनीषति। त्वं त्वंध इब कांतारे रुद्धो युद्धं चिकीर्षसि।॥। १० सत्यां हि फलनिष्पत्तो पुरुषस्येह पौरुषम। परथा परिहासाय तदेव खलु साहसम्॥ ११

bhejā| jīvagrāhaṃ nigṛdyāśu dreṣaṇastvāṃ ninīṣati| tvaṃ tvaṃdha iba kāṃtāre ruddho yuddhaṃ cikīrṣasi|||| 10 satyāṃ hi phalaniṣpatto puruṣasyeha pauruṣama| parathā parihāsāya tadeva khalu sāhasam|| 11

Verse 5

तदद्य सद्य एव त्वं तं प्रपद्य महीभूतम। अये ससैन्यमात्मानं मृत्युपाशाद् विमोचय॥। १ २ एवं स यवनस्तत्र राजव्याप्रया प्रबोधित:। विरराम महावीर: साहसी समरात्तत:॥ १३

tadadya sadya eva tvaṃ taṃ prapadya mahībhūtama| aye sasainyamātmānaṃ mṛtyupāśād vimocaya||| 1 2 evaṃ sa yavanastatra rājavyāprayā prabodhita:| virarāma mahāvīra: sāhasī samarāttata:|| 13

Verse 6

अथैष संदेशहरं पराभिप्रायवेदिनम्। शिवाय प्रेषयामास प्रह्ठभावमुपा श्रयन्॥। १४ ततो5तिसुन्दरोदग्रग्रीवे व्यायतव क्षसि। शिक्षिते लक्षणोपेते महाकाये महौजसि॥ १५

athaiṣa saṃdeśaharaṃ parābhiprāyavedinam| śivāya preṣayāmāsa prahṭhabhāvamupā śrayan||| 14 tato5tisundarodagragrīve vyāyatava kṣasi| śikṣite lakṣaṇopete mahākāye mahaujasi|| 15

Verse 7

पार्थ््वितवसंसक्तनिषंगद्वयपक्षतौ। सरत्नाभरणे सप्तौ ताक्ष्ये हरिमिव स्थितम्॥ १६

pārthvitavasaṃsaktaniṣaṃgadvayapakṣatau| saratnābharaṇe saptau tākṣye harimiva sthitam|| 16

Verse 8

आमुक्तवारबाणानां धन््वबाणासिधारिणाम्। बहनां वाहवाराणां व्यूहाभ्यंतरवर्तिनम्॥। १७ पिनद्धाभेद्यवर्माणां वर्ण्यशीर्षण्यशालिनम्। भव्यसव्येतरस्कंधविषक्तविशिखासनम्। १८ वैकक्षिकीकृतोद्यामफलकोद्योतितांबरम्। स्वर्गसारसनालंबिकौक्षेयककृतश्रियम्॥ १९

āmuktavārabāṇānāṃ dhanvabāṇāsidhāriṇām| bahanāṃ vāhavārāṇāṃ vyūhābhyaṃtaravartinam||| 17 pinaddhābhedyavarmāṇāṃ varṇyaśīrṣaṇyaśālinam| bhavyasavyetaraskaṃdhaviṣaktaviśikhāsanam| 18 vaikakṣikīkṛtodyāmaphalakodyotitāṃbaram| svargasārasanālaṃbikaukṣeyakakṛtaśriyam|| 19

Verse 9

दीव्यद्क्षिणपाण्यग्रसंसक्तोन्नतशक्तिकम्। अतिसौम्यमपि स्वेन प्रभावेणातिभीषणम्॥ २०

dīvyadkṣiṇapāṇyagrasaṃsaktonnataśaktikam| atisaumyamapi svena prabhāveṇātibhīṣaṇam|| 20

Verse 10

पुरः प्रोत्सारणपरैहेमवेत्रधरैनरे:। यथास्थानीकृतानेकसैनिकै: साधुसेवितम्॥। २१ उग्रमुग्रादपि भृशं दुर्धरं दहनादपि। निर्धुण नैक्रेताच्चोच्चैर्बलिनं मारुतादपि॥। २२ वित्तेशादपि वित्ताढ्य॑ प्रभुं वज्रधरादपि। दण्डहस्तादपि क्रूरं नीतिज्ञं वरुणादपि॥ २३

puraḥ protsāraṇaparaihemavetradharainare:| yathāsthānīkṛtānekasainikai: sādhusevitam||| 21 ugramugrādapi bhṛśaṃ durdharaṃ dahanādapi| nirdhuṇa naikretāccoccairbalinaṃ mārutādapi||| 22 vitteśādapi vittāḍhya̭ prabhuṃ vajradharādapi| daṇḍahastādapi krūraṃ nītijñaṃ varuṇādapi|| 23

Verse 11

चन्द्रादपि कृताह्ादं दुर्जयं मन्मथादपि। नरैर्वेत्रधरैस्तत्र नमनन््मौलिनिवेदित:॥ २४

candrādapi kṛtāhādaṃ durjayaṃ manmathādapi| narairvetradharaistatra namananmaulinivedita:|| 24

Verse 12

स तं राजानमाजानुभुजं दूरादलोकत॥ २५

sa taṃ rājānamājānubhujaṃ dūrādalokata|| 25

Verse 13

अधिक वह दुर्जेय था। अमुं विनग्रमूर्धानं ताम्रदूतमुपागतम्। सरोरुहसदृग्भ्यां स दृग्भ्यां देवोउप्युदैक्षत॥॥ २६

adhika vaha durjeya thā| amuṃ vinagramūrdhānaṃ tāmradūtamupāgatam| saroruhasadṛgbhyāṃ sa dṛgbhyāṃ devoupyudaikṣata|||| 26

Verse 14

अथाज्ञप्त: शिवेनैष किंचिदुन्नमितभ्रुवा। यत्संदेशहरस्तस्य व्याजहार स्वयं बच :॥। २७ दूत उवाच - यं कारतलबं नाम लंकापतिमिवापरम्। अजय्यं जानते लोका: स त्वां विज्ञापयत्यद:॥ २८

athājñapta: śivenaiṣa kiṃcidunnamitabhruvā| yatsaṃdeśaharastasya vyājahāra svayaṃ baca :||| 27 dūta uvāca - yaṃ kāratalabaṃ nāma laṃkāpatimivāparam| ajayyaṃ jānate lokā: sa tvāṃ vijñāpayatyada:|| 28

Verse 15

शास्ताखाननियोगेन योगेन समयस्य च। बतावलोकितो&5स्माभि: स एष विषयस्तव॥। २९ नहान्यवशतां गंता गुप्तो5यं विषयस्त्वया। मणि: फणाधरेणेव चिरं स्वयमुरीकृत:।॥३०

śāstākhānaniyogena yogena samayasya ca| batāvalokito&5smābhi: sa eṣa viṣayastava||| 29 nahānyavaśatāṃ gaṃtā gupto5yaṃ viṣayastvayā| maṇi: phaṇādhareṇeva ciraṃ svayamurīkṛta:|||30

Verse 16

पायेगा। हंत द्वित्राण्यहान्यत्र मया लब्धं न जीवनम्। तस्मादभयदानेन देहि मे मम जीवनम्॥ ३१

pāyegā| haṃta dvitrāṇyahānyatra mayā labdhaṃ na jīvanam| tasmādabhayadānena dehi me mama jīvanam|| 31

Verse 17

तलातलमिवासाद्य सह्याचलतलस्थलम्। विररामश्रिरं चित्ते विस्मरामश्चव पौरुषम्॥ ३२

talātalamivāsādya sahyācalatalasthalam| virarāmaśriraṃ citte vismarāmaścava pauruṣam|| 32

Verse 18

तुंगारण्यादपि धनं सह्यारण्यमिदं तव। महार्णवसमे>मुष्मिस्त्वमस्मच्छरणं भव॥। ३३ करें। जनक: शाहराजस्ते महाराजो महामति:। यवने>प्यन्वहं स्नेहमपारमकरोन्मयि।। ३४ तत् सर्वमपि विस्मृत्य परप्रेष्यतया मया। अग्रेरिव तवावज्ञा विज्ञायापि विनिर्मिता॥ ३५

tuṃgāraṇyādapi dhanaṃ sahyāraṇyamidaṃ tava| mahārṇavasame>muṣmistvamasmaccharaṇaṃ bhava||| 33 kareṃ| janaka: śāharājaste mahārājo mahāmati:| yavane>pyanvahaṃ snehamapāramakaronmayi|| 34 tat sarvamapi vismṛtya parapreṣyatayā mayā| agreriva tavāvajñā vijñāyāpi vinirmitā|| 35

Verse 19

तद् वितीर्य स्वसर्वस्वमात्मममनवस्करम्। चिकीर्षामि महाबाहो जीवन् जिगमिषामि च।॥। ३६ अनुमन्यस्व मां तस्मात् त्वमस्मिन् विषये नप। प्रपन्नपालनमरो भवानिव भवानिह॥ ३७

tad vitīrya svasarvasvamātmamamanavaskaram| cikīrṣāmi mahābāho jīvan jigamiṣāmi ca|||| 36 anumanyasva māṃ tasmāt tvamasmin viṣaye napa| prapannapālanamaro bhavāniva bhavāniha|| 37

Verse 20

यथायथं गदित्वेत्थं दूते विरतिमीयुषि। नृपः स्वसैनिकान् वीक्ष्य स त॑ प्रत्यब्रवीदिदम्॥। ३८ प्रकार बोले। शिवराज उवाच - निर्याहि विषयादस्मादास्तेउस्मदभयं तव॥ ३९

yathāyathaṃ gaditvetthaṃ dūte viratimīyuṣi| nṛpaḥ svasainikān vīkṣya sa ta̭ pratyabravīdidam||| 38 prakāra bole| śivarāja uvāca - niryāhi viṣayādasmādāsteusmadabhayaṃ tava|| 39

Verse 21

अदो मद्गचनं तस्मै मद्धीताय दयार्थिने। त्वमितस्त्वरितो गत्वा यबनाय निवेदय।।४० इत्थं शिवनुपोदीर्णामाकर्ण्य रुचिरां गिरम्। दूतः प्रतीक्षमाणाय स्वाधिपाय न््यवेदयत्।॥।४१ दिया। तस्मादभयमानीतं तेन दूतेन वे यदा। शिवाय कारतलब: प्रजिघाय बलिं तदा॥।४२ युध्यन्तो5प्यभयं प्राप्य मित्रसेनादयो नृपा:। शिवाय प्रेषयामासु: स्वं स्व सद्य: स्वमंजसा।।४३ शीघ्र शिवाजी के पास भिजवा दिया। अभयं यावदायाति तावद् यवनसैनिका:। युध्यंत: शिवसैन्येन लुण्ठिताश्रावकुण्ठिता :॥ ४४

ado madgacanaṃ tasmai maddhītāya dayārthine| tvamitastvarito gatvā yabanāya nivedaya||40 itthaṃ śivanupodīrṇāmākarṇya rucirāṃ giram| dūtaḥ pratīkṣamāṇāya svādhipāya nyavedayat||||41 diyā| tasmādabhayamānītaṃ tena dūtena ve yadā| śivāya kāratalaba: prajighāya baliṃ tadā|||42 yudhyanto5pyabhayaṃ prāpya mitrasenādayo nṛpā:| śivāya preṣayāmāsu: svaṃ sva sadya: svamaṃjasā||43 śīghra śivājī ke pāsa bhijavā diyā| abhayaṃ yāvadāyāti tāvad yavanasainikā:| yudhyaṃta: śivasainyena luṇṭhitāśrāvakuṇṭhitā :|| 44

Verse 22

घेर लिया। परस्मै फलकं दत्वा कश्रिन्मुक्तोडभवत् तदा। अवरुह्य हयात् तूर्ण भयात् कश्चिदमुच्यत॥४५

ghera liyā| parasmai phalakaṃ datvā kaśrinmuktoḍabhavat tadā| avaruhya hayāt tūrṇa bhayāt kaścidamucyata||45

Verse 23

बत तत्र दधानेन वासो लोहितलोहितम्। सद्यो विन्यस्तशस्त्रेण सन््यस्तमिव केनचित्॥।४६ हो। कर्णाभरणलुब्धेन छिन््नकर्ण श्र कश्चन। स्वकण्ठाभरणं सद्यो मुक्तामणिमयं जहौ॥४७

bata tatra dadhānena vāso lohitalohitam| sadyo vinyastaśastreṇa sanyastamiva kenacit|||46 ho| karṇābharaṇalubdhena chinnakarṇa śra kaścana| svakaṇṭhābharaṇaṃ sadyo muktāmaṇimayaṃ jahau||47

Verse 24

कण्ठाभूषण त्याग दिए| वयं शिवनृपस्यैव भवाम इतिवादिन:। अमोचयन् निजात्मानं केचित् तुरगसादिन:।॥।४८ कृपाणछिन्नमूर्धापि त्वरमाणो5भिघातिनम्। सद्यः सहचरं चक्रे चित्रं चक्रेण कश्चन।। ४९ अत्रान्तरे सहापतेराज्ञया वेत्रपाणय:। उर्ध्वीकृतकरास्तारस्वरा: क्रोधपरा इब॥५०

kaṇṭhābhūṣaṇa tyāga die| vayaṃ śivanṛpasyaiva bhavāma itivādina:| amocayan nijātmānaṃ kecit turagasādina:||||48 kṛpāṇachinnamūrdhāpi tvaramāṇo5bhighātinam| sadyaḥ sahacaraṃ cakre citraṃ cakreṇa kaścana|| 49 atrāntare sahāpaterājñayā vetrapāṇaya:| urdhvīkṛtakarāstārasvarā: krodhaparā iba||50

Verse 25

तांस्तान् सैन्यपतीनेत्रू विपिनाभ्यंतरस्थितान्। समन्तत:ः प्रतिभटप्रतियुद्धादवारयन्॥५१

tāṃstān sainyapatīnetrū vipinābhyaṃtarasthitān| samantata:ḥ pratibhaṭapratiyuddhādavārayan||51

Verse 26

अथ लब्धाभयास्ताप्रसैनिका: समया इव। द्रुत॑ विनिर्ययुस्तस्मात् वनात् परकृतावनात्॥५२

atha labdhābhayāstāprasainikā: samayā iva| druta̭ viniryayustasmāt vanāt parakṛtāvanāt||52

Verse 27

अथाशु ताग्रवक्त्रेषु प्रयातेषु यथागतम्। गर्जत्सु निजसैन्येषु तूर्यषु निददत्सु चा।५३ पुरःसरेष्वनेकेषु विनटद्वेत्रपाणिषु। जयघोषविशेषेण पूरयत्सु च पुष्करम्॥।५४ भव्यांबरेषु भव्येषु भव्याभरणधारिषु। उच्चैस्तरां यशोगाथाश्वारणेषु पठत्सु च॥५५

athāśu tāgravaktreṣu prayāteṣu yathāgatam| garjatsu nijasainyeṣu tūryaṣu nidadatsu cā|53 puraḥsareṣvanekeṣu vinaṭadvetrapāṇiṣu| jayaghoṣaviśeṣeṇa pūrayatsu ca puṣkaram|||54 bhavyāṃbareṣu bhavyeṣu bhavyābharaṇadhāriṣu| uccaistarāṃ yaśogāthāśvāraṇeṣu paṭhatsu ca||55

Verse 28

अपारकोषगर्भासु मंजूषासु निजैनरे:। क्षिप्रमाहियमाणासु ताग्रक्षिप्तास्वितस्तत:॥ ५६

apārakoṣagarbhāsu maṃjūṣāsu nijainare:| kṣipramāhiyamāṇāsu tāgrakṣiptāsvitastata:|| 56

Verse 29

विमुक्तेष्वब्वीगर्भे रिपुभि: प्रपलायिभि:। सैन्येरानीयमानेषु गजेषु तुरगेषु च॥।५७ भारभीत्यावमुक्तानामपयातैररातिभि:। स्थालानां चषकाणां च भुंगाराणां च भूरिश:।॥।५८ अन््येषां चाप्यमत्राणां सौवर्णानामनेकश:। स्वभृत्यै: क्रियमाणेषु पर्वतेषु च सर्वत:॥५९

vimukteṣvabvīgarbhe ripubhi: prapalāyibhi:| sainyerānīyamāneṣu gajeṣu turageṣu ca|||57 bhārabhītyāvamuktānāmapayātairarātibhi:| sthālānāṃ caṣakāṇāṃ ca bhuṃgārāṇāṃ ca bhūriśa:||||58 anyeṣāṃ cāpyamatrāṇāṃ sauvarṇānāmanekaśa:| svabhṛtyai: kriyamāṇeṣu parvateṣu ca sarvata:||59

Verse 30

चण्डेन भुजदण्डेन दण्डितारातिमण्डल:। शिव: समीक्ष्य नेतारं सेनापतिमवोचत।॥। ६० शिवराज उवाच - यान्यहं येदिलायत्तराष्ट्रदक्रमणकर्म णे। इह्ैव तु त्वया स्थेयं ताम्रानननिबर्हणे ॥६१

caṇḍena bhujadaṇḍena daṇḍitārātimaṇḍala:| śiva: samīkṣya netāraṃ senāpatimavocata|||| 60 śivarāja uvāca - yānyahaṃ yedilāyattarāṣṭradakramaṇakarma ṇe| ihaiva tu tvayā stheyaṃ tāmrānananibarhaṇe ||61

Verse 31

शिवाजी बोले - आदिलशाह के अधीन राष्ट्र पर आक्रमण करने के लिए मैं जाता हूँ किन्तु तू मुगलों का विनाश परावृत्ता एव परे न परावृत्तिकारिण:। इति त्वया न मन्तव्यं ताम्रास्ते ह्भिमानिन:।॥।६२ प्रणालाद्रिप्रतिनिधिं द्रतमादित्सतो मम। उद्यम: सद्य एवायं फलितो भविता न न॥६३

śivājī bole - ādilaśāha ke adhīna rāṣṭra para ākramaṇa karane ke lie maiṃ jātā hū~ kintu tū mugaloṃ kā vināśa parāvṛttā eva pare na parāvṛttikāriṇa:| iti tvayā na mantavyaṃ tāmrāste hbhimānina:||||62 praṇālādripratinidhiṃ dratamāditsato mama| udyama: sadya evāyaṃ phalito bhavitā na na||63

Verse 32

इति संमन्त्रय सेनान्या सम तत्र स मन्त्रवित्। अकारयज्जयी जैत्रप्रयाणपटहस्वनम्॥६४

iti saṃmantraya senānyā sama tatra sa mantravit| akārayajjayī jaitraprayāṇapaṭahasvanam||64

Verse 33

की आज्ञा दी। अथ प्रगे प्रजानाथ: स आस्थाय हयोत्तमम्। अभूषयत् तमध्वानं वाहिनीव्यूहभूषितम्॥६५

kī ājñā dī| atha prage prajānātha: sa āsthāya hayottamam| abhūṣayat tamadhvānaṃ vāhinīvyūhabhūṣitam||65

Verse 34

क्रमेण क्रममाणो5सौ पुरग्रामाचलाटवी:। पश्यन् रिपुभिरुत्सूष्टास्तुष्टिमाधत्त भूयसीम्॥।६६ ततो दाल्भ्यपुरं गत्वा नत्वा दाल्भ्येश्वरं नृप:। आदी तमेव विषयं व्यधत्त तरसात्मसात्॥६७

krameṇa kramamāṇo5sau puragrāmācalāṭavī:| paśyan ripubhirutsūṣṭāstuṣṭimādhatta bhūyasīm|||66 tato dālbhyapuraṃ gatvā natvā dālbhyeśvaraṃ nṛpa:| ādī tameva viṣayaṃ vyadhatta tarasātmasāt||67

Verse 35

कर लिया। स तदा विषयस्तेन शिवेन स्ववशीकृत:। साध्वसात् यवनस्पृष्टिसृष्टात् सद्यो व्यमुच्यत॥६८

kara liyā| sa tadā viṣayastena śivena svavaśīkṛta:| sādhvasāt yavanaspṛṣṭisṛṣṭāt sadyo vyamucyata||68

Verse 36

तदा पल्लीवनपतिर्जसवंतो महाभुज:। स्मरन् कृतचरां स्वेन जोहरखू सहायताम्॥६९

tadā pallīvanapatirjasavaṃto mahābhuja:| smaran kṛtacarāṃ svena joharakhū sahāyatām||69

Verse 37

दुर्विनीतान्तकात् भीत: शिवादभ्यर्णवर्तिन:। प्रपेदे शरणं सचद्य: श्रृंगारप्रनायकम्॥७०

durvinītāntakāt bhīta: śivādabhyarṇavartina:| prapede śaraṇaṃ sacadya: śrṛṃgārapranāyakam||70

Verse 38

सो5पि प्रभावलीपाल: सूर्यराज: प्रतापवान्। त॑ं जुगोप शिवात् भीतमात्मानमिव सागसम्।॥७१

so5pi prabhāvalīpāla: sūryarāja: pratāpavān| ta̭ṃ jugopa śivāt bhītamātmānamiva sāgasam|||71

Verse 39

शिवस्तु सूर्यराजस्य जसवंतस्रू चापि तत्। कर्म नामन्यतान्याग्रूं परायत्तावुभाविति॥७२

śivastu sūryarājasya jasavaṃtasrū cāpi tat| karma nāmanyatānyāgrūṃ parāyattāvubhāviti||72

Verse 40

अथ दाल्भ्यपुरे राजा यथाह॑मधिकारिणम्। निधाय सज्जं युद्धाय वीरं च ट्विसहस्रिणम्॥॥७३

atha dālbhyapure rājā yathāha̭madhikāriṇam| nidhāya sajjaṃ yuddhāya vīraṃ ca ṭvisahasriṇam||||73

Verse 41

ब्रजन्नभयदानेन प्रीणयन्नभयार्थिन:। अपश्यच्चित्रपुलिन पुरं त्रिचत्रैर्दिने:॥७४

brajannabhayadānena prīṇayannabhayārthina:| apaśyaccitrapulina puraṃ tricatrairdine:||74

Verse 42

स तत्र वरदं विश्वविश्रुतं चिरजीविनम। रैणुकेयं वर्णनीयचरितं निरवर्णयत्।।७५ अथासौ कालकामाभ्यां भ्रातृभ्यां परिवारितम्। भक्तिमान् भृूशमह्॑ भिर्भार्गवं समभावयत्॥। ७६ पूजा की। अद्धा परशुरामो5पि ध्वस्ताविद्धाधिपौजसे। पृथुं प्रसादमकरोदमुष्मै पृथिवी भूते।।७७ सतत्र भार्गवक्षेत्रे दानशौंडो दयान्वित:। क्षिप्रदत्तेन वित्तेन विप्रवुंदमनन्दयत्॥। ७८ ततो5धिकारिभिम्लेच्छजनैस्तत्क्षणमुज्झितम्। संगमेश्वरयोगेन संगमेश्वरसंज्ञकम्॥। ७९ नगरं स्ववशीभूतं प्रभूतद्विजदैवतम्। दृष्टव मनुष्यदेवर्षिदेवर्षिस्थानमीयिवान्॥।८० तदा तदाज्ञया नीलकण्ठराजात्मजो द्विज:। मल्लसूरान्वयेनोच्चै: पदातिपृतनाभूता।। ८१ तत्तद्युद्धप्रसिद्धेन योद्धा तानजिता युत:। विपक्षाभ्यागमव्यग्रं संगमेश्वरमागमत्॥।८ २ गुप्त्यर्थमस्य देशस्य तिष्ठन्ती संगमेश्वरे। अनीकिनी मामकीना श्रृंगारपुरवर्तिना।। ८ ३ काम त्वयावेक्षणीया यावदागमनं मम। वैमत्यं परिहर्तव्यं कर्तव्यं मदुदीरितम्॥८४

sa tatra varadaṃ viśvaviśrutaṃ cirajīvinama| raiṇukeyaṃ varṇanīyacaritaṃ niravarṇayat||75 athāsau kālakāmābhyāṃ bhrātṛbhyāṃ parivāritam| bhaktimān bhṛūśamah̭ bhirbhārgavaṃ samabhāvayat||| 76 pūjā kī| addhā paraśurāmo5pi dhvastāviddhādhipaujase| pṛthuṃ prasādamakarodamuṣmai pṛthivī bhūte||77 satatra bhārgavakṣetre dānaśauṃḍo dayānvita:| kṣipradattena vittena vipravuṃdamanandayat||| 78 tato5dhikāribhimlecchajanaistatkṣaṇamujjhitam| saṃgameśvarayogena saṃgameśvarasaṃjñakam||| 79 nagaraṃ svavaśībhūtaṃ prabhūtadvijadaivatam| dṛṣṭava manuṣyadevarṣidevarṣisthānamīyivān|||80 tadā tadājñayā nīlakaṇṭharājātmajo dvija:| mallasūrānvayenoccai: padātipṛtanābhūtā|| 81 tattadyuddhaprasiddhena yoddhā tānajitā yuta:| vipakṣābhyāgamavyagraṃ saṃgameśvaramāgamat|||8 2 guptyarthamasya deśasya tiṣṭhantī saṃgameśvare| anīkinī māmakīnā śrṛṃgārapuravartinā|| 8 3 kāma tvayāvekṣaṇīyā yāvadāgamanaṃ mama| vaimatyaṃ parihartavyaṃ kartavyaṃ madudīritam||84

Verse 43

इत्थं संदेशमाप्तेन दूतेन स नृपस्तदा। प्रभावलीभूते भूमिपालाय समदेशयत्॥८५

itthaṃ saṃdeśamāptena dūtena sa nṛpastadā| prabhāvalībhūte bhūmipālāya samadeśayat||85

Verse 44

अथ पुन्नागबकुलप्रसूनप्रायसौरभम्। नागवललीनाकिकेरक्रमुकप्रायभूरुहम्।। ८६ देवतप्रायभूभागं द्विजन्मप्रायमानवम्। आरामप्रायभूमीश्र॑ तीर्थप्रायनदीनदम्।॥। ८७ तं देश सपदि स्वीये निदेशे विनिवेशयन। अयं राजवरो राजपुरं जित्वा व्ययाजत।।८८ हत्वा म्लेच्छबलं स्वबाहुविभवैराक्रम्य तन््मण्डलम्। शक्रश्नी: शरणागताय: सदय: सद्यः प्रदायाभयम।॥। धत्ते पोतवणिग्जनैर्धनदतां यस्यांतिके सागर:। तस्मिन् राजपुरे व्यराजततरां राजाधिराज: शिव:॥८९

atha punnāgabakulaprasūnaprāyasaurabham| nāgavalalīnākikerakramukaprāyabhūruham|| 86 devataprāyabhūbhāgaṃ dvijanmaprāyamānavam| ārāmaprāyabhūmīśra̭ tīrthaprāyanadīnadam|||| 87 taṃ deśa sapadi svīye nideśe viniveśayana| ayaṃ rājavaro rājapuraṃ jitvā vyayājata||88 hatvā mlecchabalaṃ svabāhuvibhavairākramya tanmaṇḍalam| śakraśnī: śaraṇāgatāya: sadaya: sadyaḥ pradāyābhayama|||| dhatte potavaṇigjanairdhanadatāṃ yasyāṃtike sāgara:| tasmin rājapure vyarājatatarāṃ rājādhirāja: śiva:||89