मुसेखानवधो

Verse 1

चुकोप शिवराजाय फत्तेखान: स्मयं वहन्॥ १॥

cukopa śivarājāya phattekhāna: smayaṃ vahan|| 1||

Verse 2

ततो मुसेखानमुखेर्यवने: सबलैव्वृत: । मत्तजित्प्रमुखर्भूपैरनेकै ध्वाभिरक्षित: ॥ २॥

tato musekhānamukheryavane: sabalaivvṛta: | mattajitpramukharbhūpairanekai dhvābhirakṣita: || 2||

Verse 3

मतड़्ग्गजैरिवोन्मत्ते: सामन्तैश्व समंतत: । युतस्सो5भिययौ तूर्ण शिवराजजिगीषया ॥ ३॥

matar̤ggajairivonmatte: sāmantaiśva samaṃtata: | yutasso5bhiyayau tūrṇa śivarājajigīṣayā || 3||

Verse 4

प्रचलन्मत्तमातड़्गचक्रनक्रसमाकुलम् । प्रोत्पतत्तरलोत्तुड्गतुरडगतिमिमण्डलम् ॥ ४ ॥

pracalanmattamātar̤gacakranakrasamākulam | protpatattaralottuḍgaturaḍagatimimaṇḍalam || 4 ||

Verse 5

मारुतान्दोलितानेकपतानेकपताकोर्मिविराजितम् । धरातलोद्धूतरजोभरधाराधरोद्धुरम् ॥ ५ ॥

mārutāndolitānekapatānekapatākormivirājitam | dharātaloddhūtarajobharadhārādharoddhuram || 5 ||

Verse 6

स्फुरदुन्दुभिनिर्घोषं घोषोद्धोषितदिक्तटम्। सितातपत्राडिण्डरिपिण्डमण्डलेपाण्ड्रम् ॥ ६॥

sphuradundubhinirghoṣaṃ ghoṣoddhoṣitadiktaṭam| sitātapatrāḍiṇḍaripiṇḍamaṇḍalepāṇḍram || 6||

Verse 7

कठोरचर्मकमठं चण्डकोदण्डपन्नगम् । विस्फुरद्धेतिवडवानलप्रतिभयप्रदम् ॥ ७॥

kaṭhoracarmakamaṭhaṃ caṇḍakodaṇḍapannagam | visphuraddhetivaḍavānalapratibhayapradam || 7||

Verse 8

समरार्थी समादाय तरसा सैन्यसागरम् । स येदिलचमूपाल: पश्यति स्म पुरन्दरम्॥ ८॥

samarārthī samādāya tarasā sainyasāgaram | sa yedilacamūpāla: paśyati sma purandaram|| 8||

Verse 9

साभिमान: फतेखान:ः प्रचलंतीं प्रभाविणीम् । अविदूरे गिरेस्तस्य न्यवेशयत वाहिनीम्॥ ९॥

sābhimāna: phatekhāna:ḥ pracalaṃtīṃ prabhāviṇīm | avidūre girestasya nyaveśayata vāhinīm|| 9||

Verse 10

लिया। शाहसूनुस्तदालोक्य द्विपत्सैन्यमुपागतम् । न्यध्वानयद् गिरेस्तस्य शिखरे सड्गरानकम्॥ १०॥

liyā| śāhasūnustadālokya dvipatsainyamupāgatam | nyadhvānayad girestasya śikhare saḍgarānakam|| 10||

Verse 11

तेनानकनिनादेन परसैनिकमानसम् । चकम्पे पवनेनेव सर: सपदि मानसम्॥ ११॥

tenānakaninādena parasainikamānasam | cakampe pavaneneva sara: sapadi mānasam|| 11||

Verse 12

गये। अथ मानी फतेखान: समानगुणशालिभि: | मुसेखानप्रभूतिभिर्महाहड्कारकारिभि: ॥ १२॥

gaye| atha mānī phatekhāna: samānaguṇaśālibhi: | musekhānaprabhūtibhirmahāhaḍkārakāribhi: || 12||

Verse 13

धीरै: परिव॒तो वीरै: #बेडारवविधायिभि:। सद्यः पुरन्दरं शैलमारोढुमुपचक्रमे ॥ १४॥

dhīrai: pariva̱to vīrai: #beḍāravavidhāyibhi:| sadyaḥ purandaraṃ śailamāroḍhumupacakrame || 14||

Verse 14

विदारिताभ्रगर्भाणि क्ष्वेडितानि वितन्वतः । तस्यानीकस्य महतो धरन्तमधिरोहत: ।। १५॥। अभत पष्ठे फतेखानो मसेखानो मखेड5भवत ७६४ ८ ०० । ० । हु फलस्थानपतिस्सव्ये पाश्चेंउन्यत्र च घाण्टिक: ॥ १६॥

vidāritābhragarbhāṇi kṣveḍitāni vitanvataḥ | tasyānīkasya mahato dharantamadhirohata: || 15||| abhata paṣṭhe phatekhāno masekhāno makheḍa5bhavata 764 8 00 | 0 | hu phalasthānapatissavye pāśceṃunyatra ca ghāṇṭika: || 16||

Verse 15

दुदुर्नैंवपदं भूमौ येन्वहं यानयायिन: । ते तमारुरुहुश्शैलं तदा बत निजै: पदै: ॥ १७॥

dudurnaiṃvapadaṃ bhūmau yenvahaṃ yānayāyina: | te tamāruruhuśśailaṃ tadā bata nijai: padai: || 17||

Verse 16

अचलारोहणपरांस्ततो दृष्टवाभित: परान्। शिवसेनाधिपतय: क्रुद्धासिंहा इबानदन्॥ १८॥

acalārohaṇaparāṃstato dṛṣṭavābhita: parān| śivasenādhipataya: kruddhāsiṃhā ibānadan|| 18||

Verse 17

समान गर्जना की। प्रज्बलद्धिरय: पिण्डैर्नालायंत्रास्य निःसृतै: । नलिका गुल्काभिश्च गण्डशैलरनेकश: ॥ १९॥

samāna garjanā kī| prajbaladdhiraya: piṇḍairnālāyaṃtrāsya niḥsṛtai: | nalikā gulkābhiśca gaṇḍaśailaranekaśa: || 19||

Verse 18

उल्काबाणैश्व शतशो भिन्दिपालैश्व भूरिश: । परानवाकिरन् भूरि शिवशूरास्सहस्रश: ॥ २०॥

ulkābāṇaiśva śataśo bhindipālaiśva bhūriśa: | parānavākiran bhūri śivaśūrāssahasraśa: || 20||

Verse 19

शिलोच्चयपरिभ्रष्टानूपलानुरुविग्रहान् । यांस्तले पातयामासु: शिवसैन्या: किलोध्दुरान्॥ २१॥

śiloccayaparibhraṣṭānūpalānuruvigrahān | yāṃstale pātayāmāsu: śivasainyā: kilodhdurān|| 21||

Verse 20

दूरादापततां तेषां संघट्टादध्वसंस्थिता: । धाराधरारवधरा: समुध्दृूतरजोभवा: ॥ २२॥

dūrādāpatatāṃ teṣāṃ saṃghaṭṭādadhvasaṃsthitā: | dhārādharāravadharā: samudhdṛūtarajobhavā: || 22||

Verse 21

पृथुलास्तत् क्षणोन्मीलत्प्रचुराग्निकणाकुला: । जाजजजजजप-प--'-प-णण।। ॥ २३॥

pṛthulāstat kṣaṇonmīlatpracurāgnikaṇākulā: | jājajajajajapa-pa--'-pa-ṇaṇa|| || 23||

Verse 22

उपलाश्शकलीभूता: प्रभूता: परितो5बरम् । प्रोत्पत्य प्राहरन्नुच्चैस्तदुपेतं द्विषद्वलम्॥ २४ ॥

upalāśśakalībhūtā: prabhūtā: parito5baram | protpatya prāharannuccaistadupetaṃ dviṣadvalam|| 24 ||

Verse 23

दूरम्मदप्रतिभयैज्वालजालमयैस्तदा । अम्नियन्त्रोद्रतैरश्मसारपिण्डैरनेकश: ॥ २५॥

dūrammadapratibhayaijvālajālamayaistadā | amniyantrodratairaśmasārapiṇḍairanekaśa: || 25||

Verse 24

खण्डश: खण्डशोभूतास्ते येदिलचमूभटा: । खगा इव खमुत्पत्य श्येनश्रेणिमतर्पयन् ॥ २६ ॥

khaṇḍaśa: khaṇḍaśobhūtāste yedilacamūbhaṭā: | khagā iva khamutpatya śyenaśreṇimatarpayan || 26 ||

Verse 25

करने लगे। उल्काबाणा: क्षणे तस्मिन् उंपाहितसलक्षणा: । प्रोद्धअश॑द्दारुणारावमापतन्तो नभोगणात् ॥ २७॥

karane lage| ulkābāṇā: kṣaṇe tasmin uṃpāhitasalakṣaṇā: | proddhaaśa̭ddāruṇārāvamāpatanto nabhogaṇāt || 27||

Verse 26

गरलज्वलनज्वालानना: किमनिलाशना: । भ्रान्त्वा भ्रान्त्वा परिभ्रान्तां विदधुर्यावनीं चमूम् ॥ २८ ॥

garalajvalanajvālānanā: kimanilāśanā: | bhrāntvā bhrāntvā paribhrāntāṃ vidadhuryāvanīṃ camūm || 28 ||

Verse 27

गिरने लगे। एकापि गुढछिका तत्र नलिकायन्त्रनिर्गता । भित्वाभ्यपातयद् भूमौ जवना यवनान् बहून्॥ २९॥

girane lage| ekāpi guḍhachikā tatra nalikāyantranirgatā | bhitvābhyapātayad bhūmau javanā yavanān bahūn|| 29||

Verse 28

गिरिस्थपरिमुक्ताभि: शिलाभिश्शीर्णवक्षस:। केचित्प्रपद्य वैचित्यमध्वनोह्रोंवतस्थिरे ॥ ३० ॥

giristhaparimuktābhi: śilābhiśśīrṇavakṣasa:| kecitprapadya vaicityamadhvanohroṃvatasthire || 30 ||

Verse 29

गिरेस्तस्य तटे लग्ना: केडषपि भग्ना महाश्मभि: । वमन्तो लोहितं भूरि रक्ततालुकलो हितम्॥ ३१॥

girestasya taṭe lagnā: keḍaṣapi bhagnā mahāśmabhi: | vamanto lohitaṃ bhūri raktatālukalo hitam|| 31||

Verse 30

परावृत्य रयादात्मशिबिराय प्रतस्थिरे ॥ ३२ ॥

parāvṛtya rayādātmaśibirāya pratasthire || 32 ||

Verse 31

तरफ चले गये। गुलिकायन्त्रनिर्यातगुलिकाभिन्नावग्रहा :। जलयन्त्रजलाकारकीलालोत्कलिकाकुला: ॥३३ ॥

tarapha cale gaye| gulikāyantraniryātagulikābhinnāvagrahā :| jalayantrajalākārakīlālotkalikākulā: ||33 ||

Verse 32

सज्जातसज्ज्वरावेशभरास्तनुतरस्वरा: । केचित्पिपासिता एव कृतान्तातिथितां ययु: ॥ ३४ ॥

sajjātasajjvarāveśabharāstanutarasvarā: | kecitpipāsitā eva kṛtāntātithitāṃ yayu: || 34 ||

Verse 33

पताकिनीं तामालोक्य द्विषत्कृतपराभवाम् । मुसेखान: सजातीयान्सुभटानभ्यभाषत ॥ ३५॥

patākinīṃ tāmālokya dviṣatkṛtaparābhavām | musekhāna: sajātīyānsubhaṭānabhyabhāṣata || 35||

Verse 34

मुसेखान उवाच- अमी महाश्मनां पाता: किमुत्पाता: पदे पदे। समन्तादापतन्तो5मून् पातयन्ति चमूपतीन्॥ ३६ ॥

musekhāna uvāca- amī mahāśmanāṃ pātā: kimutpātā: pade pade| samantādāpatanto5mūn pātayanti camūpatīn|| 36 ||

Verse 35

अहो महोदयोअमुष्य पुरन्दरपतेरयम् । यदस्मानपि विक्रान्तान् विक्रम्याक्रामति स्वयम्॥ ३७॥

aho mahodayoamuṣya purandarapaterayam | yadasmānapi vikrāntān vikramyākrāmati svayam|| 37||

Verse 36

निर्त्रिशप्रभवं लोके येषां नः प्रथितं यश: । अपयानमिततस्तेषां नितान्तमयशस्करम् ॥ ३८ ॥

nirtriśaprabhavaṃ loke yeṣāṃ naḥ prathitaṃ yaśa: | apayānamitatasteṣāṃ nitāntamayaśaskaram || 38 ||

Verse 37

मैव दद्ध्वं पदं पश्चात् पुरः पश्यत भूधरम्। न जहाति जय: प्राय: संपरायस्थितं नरम्॥ ३९

maiva daddhvaṃ padaṃ paścāt puraḥ paśyata bhūdharam| na jahāti jaya: prāya: saṃparāyasthitaṃ naram|| 39

Verse 38

इति ब्रुवाण एवायं समन्तैरनिवर्तिभि: । पुरन्दराचलतरामारुरोह महामना: ॥ ४० ॥

iti bruvāṇa evāyaṃ samantairanivartibhi: | purandarācalatarāmāruroha mahāmanā: || 40 ||

Verse 39

अथो शरफशाहेन सैनिकै: स्वैश्व भूरिश: । उभाभ्यामपि शेखाभ्यां राज्ञा मत्रजिता तथा ॥ ४१ ॥

atho śaraphaśāhena sainikai: svaiśva bhūriśa: | ubhābhyāmapi śekhābhyāṃ rājñā matrajitā tathā || 41 ||

Verse 40

प्रबलेन फलस्थाननायकेन च रंहसा । फतेखानस्य चानीकै: सामन्तैरप्यनेकश: ॥ ४२ ॥

prabalena phalasthānanāyakena ca raṃhasā | phatekhānasya cānīkai: sāmantairapyanekaśa: || 42 ||

Verse 41

सनिधर्षि्महोमेघेर्महामेघ इवाभित: । तमारोहन्तमालोक्य पुरन्दरतटीं रुषा || ४३॥ सद्यश्शिवतमादिष्टा: क्षेपिष्ठा: सर्वतो दिशम्। गोदप्रभृतयो योधा: प्रत्यगृहन्नुदायुधा: ॥ ४४

sanidharṣimahomeghermahāmegha ivābhita: | tamārohantamālokya purandarataṭīṃ ruṣā || 43|| sadyaśśivatamādiṣṭā: kṣepiṣṭhā: sarvato diśam| godaprabhṛtayo yodhā: pratyagṛhannudāyudhā: || 44

Verse 42

क्रोधपूर्वक देखकर, तुरंत कल्याणकारी एवं अज्ञात गोद आदि अत्यन्त वेगवान् योद्धाओं ने शखत्र उठाकर चारों दिशाओं मुसेखानप्रभूतयोप्यमून् परचमूभटान् । अभीयुराभियाभ्येत्य ग्रहा इब महाग्रहान्॥ ४५ ॥

krodhapūrvaka dekhakara, turaṃta kalyāṇakārī evaṃ ajñāta goda ādi atyanta vegavān yoddhāoṃ ne śakhatra uṭhākara cāroṃ diśāoṃ musekhānaprabhūtayopyamūn paracamūbhaṭān | abhīyurābhiyābhyetya grahā iba mahāgrahān|| 45 ||

Verse 43

तदा शरफशाहेन सदोभुजमदोद्धत: । मुसेखानेन सरुषा जगत्स्थापकवंशज: ॥ ४६ ॥

tadā śaraphaśāhena sadobhujamadoddhata: | musekhānena saruṣā jagatsthāpakavaṃśaja: || 46 ||

Verse 44

मिनादरतनाभ्यां तु युयुधे भैरवाभिध: । घाण्टिकेन च वीरेण व्याघश्शीघ्रतरायुध: ॥ ४७ ॥

minādaratanābhyāṃ tu yuyudhe bhairavābhidha: | ghāṇṭikena ca vīreṇa vyāghaśśīghratarāyudha: || 47 ||

Verse 45

महामानी गदापाणि: प्रबलानीकिनी युत: । सैन्यैरन्यैश्व बहुभिबह्वयुध्यत काबुक: ॥ ४८ ॥

mahāmānī gadāpāṇi: prabalānīkinī yuta: | sainyairanyaiśva bahubhibahvayudhyata kābuka: || 48 ||

Verse 46

अभ्याहवस्मयभूृतो युगव्यायतबाहव: । वरशीर्षण्यशीर्षाणोवर्मसंव॒त विग्रहा: ॥ ४९ ॥

abhyāhavasmayabhūṛto yugavyāyatabāhava: | varaśīrṣaṇyaśīrṣāṇovarmasaṃva̱ta vigrahā: || 49 ||

Verse 47

ते तेडनीकद्दयीयोधा : सविरोधा: परस्परम्। शरासनं विधुन्वाना: सन्दधानाश्शितं शरम्॥। ५० ॥ भूयो भूयस्सहस्वेति भाषमाणास्स्मयाभृतम् । तटे पुरन्दरगिरेस्तदा युयुधिरेडद्धुतम् ॥ ५१ ॥

te teḍanīkaddayīyodhā : savirodhā: parasparam| śarāsanaṃ vidhunvānā: sandadhānāśśitaṃ śaram||| 50 || bhūyo bhūyassahasveti bhāṣamāṇāssmayābhṛtam | taṭe purandaragirestadā yuyudhireḍaddhutam || 51 ||

Verse 48

तदा पुरन्दरार्थाय प्रहरन्त: परस्परम् । नैके5वरोदुमारोढुं बत नेके तदा शकन्॥ ५२ ॥

tadā purandarārthāya praharanta: parasparam | naike5varodumāroḍhuṃ bata neke tadā śakan|| 52 ||

Verse 49

दूसरी सेना ऊपर चढ़ सकी। अवलोक्य बतान्योन्यमानीय च शरव्यताम् एके भुवस्तलं बाणै: प्यधुरन्ये दिवस्तलम्॥ ५३ ॥।

dūsarī senā ūpara car̤ha sakī| avalokya batānyonyamānīya ca śaravyatām eke bhuvastalaṃ bāṇai: pyadhuranye divastalam|| 53 |||

Verse 50

दिया। यः कस्यचिदुरो भित्वा भुजं चिच्छेद कस्यचित्। स एवेषुस्सशीर्षण्यमन्यदीयं शिरो हरत् ॥ ५४॥

diyā| yaḥ kasyaciduro bhitvā bhujaṃ ciccheda kasyacit| sa eveṣussaśīrṣaṇyamanyadīyaṃ śiro harat || 54||

Verse 51

तत्र प्रसभमभ्येत्य गोद: क्रोधरयोद्धत:। निचखान द्ष्णुतं भल्ल॑ मुसेखानभुजान्तरे।।५५ निशातं विद्विषा तेन निखातं निजवक्षसि । यवनस्स तु तं भल्ल॑ भीम॑ सन्नाहभेदिनम्॥ ५६ ॥

tatra prasabhamabhyetya goda: krodharayoddhata:| nicakhāna dṣṇutaṃ bhalla̭ musekhānabhujāntare||55 niśātaṃ vidviṣā tena nikhātaṃ nijavakṣasi | yavanassa tu taṃ bhalla̭ bhīma̭ sannāhabhedinam|| 56 ||

Verse 52

उभाभ्यामपि पाणिभ्यामुद्धृत्य स्वभुजान्तरात् । रोषदष्टाधरतल: सद्य एव द्विधा व्यधात् ॥ ५७॥

ubhābhyāmapi pāṇibhyāmuddhṛtya svabhujāntarāt | roṣadaṣṭādharatala: sadya eva dvidhā vyadhāt || 57||

Verse 53

टुकड़े कर दिए। अलज्चकार तं तत्र रुधिराद्रमुरस्स्थलम् । यथा शिलोच्चयं सान्द्रगैरिकाक्तशिलातलम् ॥ ५८ ॥

ṭukar̤e kara die| alajcakāra taṃ tatra rudhirādramurassthalam | yathā śiloccayaṃ sāndragairikāktaśilātalam || 58 ||

Verse 54

सुशोभित करने लगी। इहान्तरे खड़गचर्मधारी धीर: सदः स्यदात् । योध्द्रा शरफशाहेन योध्दुमद्धाभ्यपद्यत ॥ ५९॥

suśobhita karane lagī| ihāntare khar̤agacarmadhārī dhīra: sadaḥ syadāt | yodhdrā śaraphaśāhena yodhdumaddhābhyapadyata || 59||

Verse 55

उभावपि युधामत्तौ रक्तनेत्रावुभावपि । उभावपि ससन्नाहौ महोत्साहावुभावषि ॥ ६०

ubhāvapi yudhāmattau raktanetrāvubhāvapi | ubhāvapi sasannāhau mahotsāhāvubhāvaṣi || 60

Verse 56

स्वया स्वयासिलतया परिनर्तितया भृशम् । दिवं सौदामिनीद्योतैर्दीपयंतावुभावषि ॥ ६१ ॥

svayā svayāsilatayā parinartitayā bhṛśam | divaṃ saudāminīdyotairdīpayaṃtāvubhāvaṣi || 61 ||

Verse 57

परस्परान्तरप्रेक्षापरी पञ्चाननस्वरौ । भ्रान्तोद्भ्रान्तादिकान् भेदान् दर्शयन्ती विरेजतु: ॥ ६२

parasparāntaraprekṣāparī pañcānanasvarau | bhrāntodbhrāntādikān bhedān darśayantī virejatu: || 62

Verse 58

अथासिपातैरन्योन्यविहितै: क्षतविग्रहौ। एकेनैव क्षणेनैतो रुधिराद्रो बभूवतु:॥६३

athāsipātairanyonyavihitai: kṣatavigrahau| ekenaiva kṣaṇenaito rudhirādro babhūvatu:||63

Verse 59

व्याप्रस्तु पुरुषव्याप्रं घाण्टिकं घोरशक्तिकम। प्रजहार भुजस्तम्भे शकत्यानिशितया द्रतम्॥६४

vyāprastu puruṣavyāpraṃ ghāṇṭikaṃ ghoraśaktikama| prajahāra bhujastambhe śakatyāniśitayā dratam||64

Verse 60

तदामुना हन्यमानो व्याप्रो व्याप्र इवापर:। स्वशौर्य दर्शयामास हर्षयामास च स्वकान्॥६६

tadāmunā hanyamāno vyāpro vyāpra ivāpara:| svaśaurya darśayāmāsa harṣayāmāsa ca svakān||66

Verse 61

आकर्णाकृष्टधन्वानौ मिनादरतनावपि। अभ्येतं भैरवं चोरं छादयामासतु: शरै:।॥।६७ ताभ्यामुभाभ्यामुन्मुक्ते: शरैर्नीतं शरव्यताम्। अवाप्तचालनीभावं तदभ्राजत तद्ठपु:॥।६८ स एकोद्वाविमौ तत्र युद्धमप्यभवच्चिरम्। तथापि भैरवश्लोर: प्रतिपेदे जयश्रियम्॥६९

ākarṇākṛṣṭadhanvānau minādaratanāvapi| abhyetaṃ bhairavaṃ coraṃ chādayāmāsatu: śarai:||||67 tābhyāmubhābhyāmunmukte: śarairnītaṃ śaravyatām| avāptacālanībhāvaṃ tadabhrājata tadṭhapu:|||68 sa ekodvāvimau tatra yuddhamapyabhavacciram| tathāpi bhairavaślora: pratipede jayaśriyam||69

Verse 62

काबुकेनापि सरुपा पावकप्रतिमौजसा। गदाघातेन महता शायिताश्शतशो द्विष:॥७०

kābukenāpi sarupā pāvakapratimaujasā| gadāghātena mahatā śāyitāśśataśo dviṣa:||70

Verse 63

विशीर्णवरवर्माणो विदीर्णतरवक्षस:। सहसा परिमुहान्तो हस्तविस्तप्रस्तहेतय :॥।७ १ प्रतिप्रतीकनिर्गच्छद्रक्तरज्जितभूमय:। आयोधनाजिरे5मुष्मिन्निपतन्तो विरेजिरे।।७२ विगलद्रक्तरक्ताड्गा: सुभटास्ते बभुस्तदा। निर्झरोद्वारसंपृक्तगैरिकादा इवाद्रय :॥॥७३

viśīrṇavaravarmāṇo vidīrṇataravakṣasa:| sahasā parimuhānto hastavistaprastahetaya :|||7 1 pratipratīkanirgacchadraktarajjitabhūmaya:| āyodhanājire5muṣminnipatanto virejire||72 vigaladraktaraktāḍgā: subhaṭāste babhustadā| nirjharodvārasaṃpṛktagairikādā ivādraya :||||73

Verse 64

तत्र तेषां परेषां च तदभ्याहवकौतुकम्। व्यलोकत शिवो5्प्यद्धा वीरो वीरश्रियोल्लसन्।॥ ७४

tatra teṣāṃ pareṣāṃ ca tadabhyāhavakautukam| vyalokata śivo5pyaddhā vīro vīraśriyollasan||| 74

Verse 65

समय वह प्रत्यक्ष देख रहा था। तदा पुरन्दरतटादतिमात्रस्मयोद्धता। प्रणदन्ती प्रववृते लोहितोदा महानदी।। ७५ आरुह्य व्योमयानानि द्योतयन्तो दिवोन्तरम्। दर्श दर्श सुरास्सर्वे प्रशशंसुर्महाहवम्॥।७६ करने लगे। तत्कालकलितोद्दाममुण्डमाला मनोहर:। प्रावर्तत मुदा तत्र प्रमथैस्सहितो हर:॥।७७ अतिमात्र जिघत्सन्तस्तत्क्षणाधिगतक्षणा:। अतृप्यन् प्रचुरं प्राप्प पिशितं पिशिताशना:॥ ७८

samaya vaha pratyakṣa dekha rahā thā| tadā purandarataṭādatimātrasmayoddhatā| praṇadantī pravavṛte lohitodā mahānadī|| 75 āruhya vyomayānāni dyotayanto divontaram| darśa darśa surāssarve praśaśaṃsurmahāhavam|||76 karane lage| tatkālakalitoddāmamuṇḍamālā manohara:| prāvartata mudā tatra pramathaissahito hara:|||77 atimātra jighatsantastatkṣaṇādhigatakṣaṇā:| atṛpyan pracuraṃ prāppa piśitaṃ piśitāśanā:|| 78

Verse 66

प्रेतरं कोंईकमारोप्य करड्ककमकुतोभय:। संपृक्तशोणितरसं तरसं बुबुधे तदा।।७९ उद्दामोड्डानशौंडाभिर्डाकिनीभिस्समं तदा। वपूंषि पुपुषु: स्वानि शाकिन्यस्सैनिकामिषै:॥८०

pretaraṃ koṃīkamāropya karaḍkakamakutobhaya:| saṃpṛktaśoṇitarasaṃ tarasaṃ bubudhe tadā||79 uddāmoḍḍānaśauṃḍābhirḍākinībhissamaṃ tadā| vapūṃṣi pupuṣu: svāni śākinyassainikāmiṣai:||80

Verse 67

कवींद्र उवाच- यथा तत्र मुसेखानो गोदेन निहतस्तदा। निशम्यतां तथा सर्वमधिधास्याम्यथ द्विजा:।।८९ मुसेखानेन बलिना भग्नभलल्लस्सकोपन:। कालकाकोदराकारकरवालकरो5भवत्॥ ८२

kavīṃdra uvāca- yathā tatra musekhāno godena nihatastadā| niśamyatāṃ tathā sarvamadhidhāsyāmyatha dvijā:||89 musekhānena balinā bhagnabhalallassakopana:| kālakākodarākārakaravālakaro5bhavat|| 82

Verse 68

ताडितस्स भुजे मुसेखानेन वेगिना। नावेपत महावीरो वातेनेववनद्रुमः ॥८५

tāḍitassa bhuje musekhānena veginā| nāvepata mahāvīro vātenevavanadrumaḥ ||85

Verse 69

निबद्धभ्रूपुटौ भूरिरोषरूक्षेक्षणावुभौ। गतप्रत्यागतकरौ घोरखड्गलताकरौ।॥। ८६ द्विरदा इव नर्दन्तौ प्रहरन्तौ परस्परम्। विशीर्यमाणशीर्षण्यतनुत्रौ तौ विरेजतु:॥८७

nibaddhabhrūpuṭau bhūriroṣarūkṣekṣaṇāvubhau| gatapratyāgatakarau ghorakhaḍgalatākarau|||| 86 dviradā iva nardantau praharantau parasparam| viśīryamāṇaśīrṣaṇyatanutrau tau virejatu:||87

Verse 70

अथान्योन्यायुधाधातदीर्यमाणावुभाविमौ। सम॑ रुधिरधाराभिर्वसुधामभ्यर्षिचताम्।। ८ ८ करने लगे। क्षममात्रमहो तत्र युद्धमासीत्तयोस्समम्। ततस्तत् कृततोदोषि ततो गोदोडइधिकोभवत्।॥ ८९

athānyonyāyudhādhātadīryamāṇāvubhāvimau| sama̭ rudhiradhārābhirvasudhāmabhyarṣicatām|| 8 8 karane lage| kṣamamātramaho tatra yuddhamāsīttayossamam| tatastat kṛtatodoṣi tato godoḍaidhikobhavat||| 89

Verse 71

गोदाजी, मुसेखान पर भारी पड़ गए अथ प्रहारैर्बहुभिर्निर्भरं विह्लो5पि सन्! बली स पातयामास खड़गं गोदस्य मूर्धनि।। ९० यावदापतति हास्य करवालस्स्वमूर्धनि। तावद्रोदोसिनास्वेन तमरातिमताडयत्॥ ९१

godājī, musekhāna para bhārī par̤a gae atha prahārairbahubhirnirbharaṃ vihlo5pi san! balī sa pātayāmāsa khar̤agaṃ godasya mūrdhani|| 90 yāvadāpatati hāsya karavālassvamūrdhani| tāvadrodosināsvena tamarātimatāḍayat|| 91

Verse 72

ताडितः स तदा तत्र गोदेन क्रोधमूर्तिना। आस्कन्धभागमामध्यभागं भिन्नो द्विधाभवत्।॥९२

tāḍitaḥ sa tadā tatra godena krodhamūrtinā| āskandhabhāgamāmadhyabhāgaṃ bhinno dvidhābhavat|||92

Verse 73

निपातितं तदा तस्य द्विधाभूतं कलेवरम्। अभूच्च रुधिरोद्दारैरुणं धरणीतलम्॥९३

nipātitaṃ tadā tasya dvidhābhūtaṃ kalevaram| abhūcca rudhiroddārairuṇaṃ dharaṇītalam||93

Verse 74

जगत्स्थापकवंश्येन मुसेखाने निपातिते। शतशस्तत्र यवबना: शमनातिथयो5भवन्॥ ९४

jagatsthāpakavaṃśyena musekhāne nipātite| śataśastatra yavabanā: śamanātithayo5bhavan|| 94

Verse 75

सदेन खड्गिनाखड्गयुद्ध योद्धमपारयन्। पर: शरासन गर्वादर्वाग्भूयाग्रह्ममग्रहीत्।।९५ उठाया। ततो5शरफशाहस्य तुदतस्ते जितैश्शरै:। विकृष्यमाणमौर्वीकं व्योमान्तवलयायितम्॥ ९६

sadena khaḍginākhaḍgayuddha yoddhamapārayan| para: śarāsana garvādarvāgbhūyāgrahmamagrahīt||95 uṭhāyā| tato5śaraphaśāhasya tudataste jitaiśśarai:| vikṛṣyamāṇamaurvīkaṃ vyomāntavalayāyitam|| 96

Verse 76

अनेकवर्णनिन्यासमिन्द्रायुथमिवायतम्। धनुरभ्येत्य चिच्छेद करवालकरस्सद:।॥९७

anekavarṇaninyāsamindrāyuthamivāyatam| dhanurabhyetya ciccheda karavālakarassada:|||97

Verse 77

स तेन शीघ्रहस्तेन द्विषता द्विदलीकृतम्। विचित्रवर्णदुर्वर्णबिन्दुराजिविराजितम्॥। ९८ तदा तदाहवसखं विहाय विशिखासनम्। सद्यस्तमहितं हन्तुं घोरं परिघमाददे।। ९९ पञ्चाननसमस्तन्वातन्वानोतितमां युधम। गृहीतमात्रं चिच्छेद सदस्तस्य तदायुधम्॥॥१००

sa tena śīghrahastena dviṣatā dvidalīkṛtam| vicitravarṇadurvarṇabindurājivirājitam||| 98 tadā tadāhavasakhaṃ vihāya viśikhāsanam| sadyastamahitaṃ hantuṃ ghoraṃ parighamādade|| 99 pañcānanasamastanvātanvānotitamāṃ yudhama| gṛhītamātraṃ ciccheda sadastasya tadāyudham||||100

Verse 78

दिया। आदत्त तत्र हस्ते स्वे स म्लेच्छो यद्यदायुधम्। सदो वीररसावेशात् तरसा तत्तदच्छिनत्॥ १०१

diyā| ādatta tatra haste sve sa mleccho yadyadāyudham| sado vīrarasāveśāt tarasā tattadacchinat|| 101

Verse 79

ततो निरायुधो भूत्वा कृत्वानभिमुखं मुखम्। यवनस्स परावृत्तिपथं लेभे यथासुखम्॥१०२

tato nirāyudho bhūtvā kṛtvānabhimukhaṃ mukham| yavanassa parāvṛttipathaṃ lebhe yathāsukham||102

Verse 80

अथ प्रतिभटात्तस्मात् घाण्टिको5पि द्रुतं तथा। अपद्रतश्चिरं युदृध्वा द्विरदाद्द्विदो यथा॥ १०३

atha pratibhaṭāttasmāt ghāṇṭiko5pi drutaṃ tathā| apadrataściraṃ yudṛdhvā dviradāddvido yathā|| 103

Verse 81

भैरवं भैरव मत्वा मिनादरतनावपि। संवर्तसमयप्रायात् संपरायादपेयतु:॥ १०४

bhairavaṃ bhairava matvā minādaratanāvapi| saṃvartasamayaprāyāt saṃparāyādapeyatu:|| 104

Verse 82

पुरन्दरात् परावर्तमानां त्राणार्थिनीं चमूम। नालोकत फतेखानो ग्लानोउनभिमुखीभवन्॥ १०५

purandarāt parāvartamānāṃ trāṇārthinīṃ camūma| nālokata phatekhāno glānounabhimukhībhavan|| 105

Verse 83

अभिमुखमुपायातं तत्र प्रभूतबलं बला- झुधि किल फतेखानं भड़कत्वा स शाहनूपात्मज:। अविहतगतिरददैवोद्रेकादुदित्वरविक्रमो विजयपुरभूशक्रं जेतु बताभिमुखो5भवत्॥ १०६

abhimukhamupāyātaṃ tatra prabhūtabalaṃ balā- jhudhi kila phatekhānaṃ bhar̤akatvā sa śāhanūpātmaja:| avihatagatiradadaivodrekāduditvaravikramo vijayapurabhūśakraṃ jetu batābhimukho5bhavat|| 106