Lipi
Sign in
Classic reading room ↗

Sarga 66

Yuddha Kanda

38 verses · free forever

Show
Listen to this section

Listen at your pace. New audio may take a moment to prepare. Narration settings

  1. Verse 1

    निर्गतं मकराक्षं ते दृष्ट्वा वानरपुंगवाः । आप्लुत्य सहसा सर्वे योद्धुकामा व्यवस्थिताः ॥

    nirgataṃ makarākṣaṃ te dṛṣṭvā vānarapuṃgavāḥ | āplutya sahasā sarve yoddhukāmā vyavasthitāḥ

    Seeing Makarākṣa come forth, those bulls among vānaras, all springing up suddenly, took their stand, eager to fight.

    मकराक्ष को निकला देखकर वे वानरश्रेष्ठ सहसा उछलकर, सब युद्ध के इच्छुक होकर, डट गए।

  2. Verse 2

    ततः प्रवृत्तं सुमहत् तद् युद्धं लोमहर्षणम् । निशाचरैः प्लवंगानां देवानां दानवैर् इव ॥

    tataḥ pravṛttaṃ sumahat tad yuddhaṃ lomaharṣaṇam | niśācaraiḥ plavaṃgānāṃ devānāṃ dānavair iva

    Then that very great, hair-raising battle began between the night-rangers and the leaping monkeys, like that of the gods and dānavas.

    तब निशाचरों और वानरों के बीच वह अत्यन्त विशाल, रोमांचकारी युद्ध वैसे ही छिड़ गया, जैसे देवों और दानवों के बीच होता है।

  3. Verse 3

    वृक्षशूलनिपातैश् च शिलापरिघपातनैः । अन्योन्यं मर्दयन्ति स्म तदा कपिनिशाचराः ॥

    vṛkṣaśūlanipātaiś ca śilāparighapātanaiḥ | anyonyaṃ mardayanti sma tadā kapiniśācarāḥ

    With the falls of trees and spears, and the hurlings of rocks and iron clubs, the apes and the night-rangers then crushed one another.

    वृक्षों और शूलों के प्रहारों से तथा शिलाओं और परिघों के फेंके जाने से तब वानर और निशाचर एक-दूसरे को कुचलने लगे।

  4. Verse 4

    शक्तिशूलगदाखड्गैस् तोमरैश् च निशाचराः । पट्टसैर् भिन्दिपालैश् च बाणपातैः समन्ततः ॥

    śaktiśūlagadākhaḍgais tomaraiś ca niśācarāḥ | paṭṭasair bhindipālaiś ca bāṇapātaiḥ samantataḥ

    With śaktis, spears, maces and swords, and with iron darts, with paṭṭisas and bhindipālas, and with the fall of arrows on every side,

    शक्तियों, शूलों, गदाओं और खड्गों से, तोमरों से, पट्टिशों और भिन्दिपालों से, तथा चारों ओर बाणों की वर्षा से,

  5. Verse 5

    पाशमुद्गरदण्डैश् च निर्घातैश् चापरैस् तथा । कदनं कपिसिंहानां चक्रुस् ते रजनीचराः ॥

    pāśamudgaradaṇḍaiś ca nirghātaiś cāparais tathā | kadanaṃ kapisiṃhānāṃ cakrus te rajanīcarāḥ

    and with nooses, mallets and clubs, and with other thunderbolt-blows as well, those night-rangers wrought slaughter of the lion-apes.

    और पाशों, मुद्गरों और दण्डों से, तथा अन्य वज्र के समान प्रहारों से उन निशाचरों ने उन सिंह के समान वानरों का संहार किया।

  6. Verse 6

    बाणौघैर् अर्दिताश् चापि खरपुत्रेण वानराः । संभ्रान्तमनसः सर्वे दुद्रुवुर् भयपीडिताः ॥

    bāṇaughair arditāś cāpi kharaputreṇa vānarāḥ | saṃbhrāntamanasaḥ sarve dudruvur bhayapīḍitāḥ

    And the vānaras, afflicted by the floods of arrows from the son of Khara, all, their minds confounded, fled, tormented by fear.

    और खरपुत्र के बाणसमूहों से पीड़ित वे सारे वानर मन में घबराकर, भय से व्याकुल होकर भाग निकले।

  7. Verse 7

    तान् दृष्ट्वा राक्षसाः सर्वे द्रवमाणान् वनौकसः । नेदुस् ते सिंहवद् धृष्टा राक्षसा जितकाशिनः ॥

    tān dṛṣṭvā rākṣasāḥ sarve dravamāṇān vanaukasaḥ | nedus te siṃhavad dhṛṣṭā rākṣasā jitakāśinaḥ

    Seeing those forest-dwellers fleeing, all the rākṣasas, delighted, roared like lions, those rākṣasas flushed with victory.

    उन वनवासियों को भागता देख सारे राक्षस हर्षित होकर सिंह के समान गरज उठे, वे विजय के गर्व से उल्लसित राक्षस।

  8. Verse 8

    विद्रवत्सु तदा तेषु वानरेषु समन्ततः । रामस् तान् वारयाम् आस शरवर्षेण राक्षसान् ॥

    vidravatsu tadā teṣu vānareṣu samantataḥ | rāmas tān vārayām āsa śaravarṣeṇa rākṣasān

    As those vānaras fled on every side then, Rāma held off those rākṣasas with a rain of arrows.

    तब उन वानरों के चारों ओर भागने पर राम ने बाणवर्षा से उन राक्षसों को रोक दिया।

  9. Verse 9

    वारितान् राक्षसान् दृष्ट्वा मकराक्षो निशाचरः । क्रोधान् अलसम् आविष्टो वचनं चेदम् अब्रवीत् ॥

    vāritān rākṣasān dṛṣṭvā makarākṣo niśācaraḥ | krodhān alasam āviṣṭo vacanaṃ cedam abravīt

    Seeing the rākṣasas held off, the night-ranger Makarākṣa, overcome by the fire of wrath, spoke these words:

    राक्षसों को रोका गया देखकर निशाचर मकराक्ष क्रोध की अग्नि से भरकर यह वचन बोला —

  10. Verse 10

    तिष्ठ राम मया सार्धं द्वन्द्वयुद्धं ददामि ते । त्याजयिष्यामि ते प्राणान् धनुर्मुक्तैः शितैः शरैः ॥

    tiṣṭha rāma mayā sārdhaṃ dvandvayuddhaṃ dadāmi te | tyājayiṣyāmi te prāṇān dhanurmuktaiḥ śitaiḥ śaraiḥ

    "Stand, Rāma! I offer you a duel; I shall make you give up your life with sharp arrows loosed from my bow.

    "ठहर, राम! मैं तुझे द्वन्द्वयुद्ध देता हूँ; धनुष से छोड़े तीखे बाणों से मैं तेरे प्राण छुड़ा लूँगा।

  11. Verse 11

    यत् तदा दण्डकारण्ये पितरं हतवान् मम । मदग्रतः स्वकर्मस्थं स्मृत्वा रोषो ऽभिवर्धते ॥

    yat tadā daṇḍakāraṇye pitaraṃ hatavān mama | madagrataḥ svakarmasthaṃ smṛtvā roṣo 'bhivardhate

    Since in the Daṇḍaka forest you slew my father, engaged in his own duty, before my very eyes — remembering that, my wrath grows.

    जो तूने तब दण्डकारण्य में मेरे पिता को, जो अपने कर्तव्य में लगे थे, मेरे ही सामने मार डाला था — उसे स्मरण करके मेरा रोष बढ़ता जा रहा है।

  12. Verse 12

    दह्यन्ते भृशम् अङ्गानि दुरात्मन् मम राघव । यन् मयासि न दृष्टस् त्वं तस्मिन् काले महावने ॥

    dahyante bhṛśam aṅgāni durātman mama rāghava | yan mayāsi na dṛṣṭas tvaṃ tasmin kāle mahāvane

    My limbs burn fiercely, O evil Rāghava, in that you were not seen by me at that time in the great forest.

    हे दुरात्मा राघव! मेरे अंग अत्यधिक जल रहे हैं, कि उस समय उस महावन में तू मुझे न दिखाई दिया।

  13. Verse 13

    दिष्ट्यासि दर्शनं राम मम त्वं प्राप्तवान् इह । काङ्क्षितो ऽसि क्षुधार्तस्य सिंहस्येवेतरो मृगः ॥

    diṣṭyāsi darśanaṃ rāma mama tvaṃ prāptavān iha | kāṅkṣito 'si kṣudhārtasya siṃhasyevetaro mṛgaḥ

    By good fortune, O Rāma, you have come within my sight here; you are longed-for by me, as another deer by a hunger-stricken lion.

    हे राम! सौभाग्य से तू यहाँ मेरी दृष्टि में आ गया है; तू मेरे लिए वैसे ही वांछित है, जैसे भूख से व्याकुल सिंह के लिए दूसरा मृग।

  14. Verse 14

    अद्य मद्बाणवेगेन प्रेतराड् विषयं गतः । ये त्वया निहताः शूराः सह तैस् त्वं समेष्यसि ॥

    adya madbāṇavegena pretarāḍ viṣayaṃ gataḥ | ye tvayā nihatāḥ śūrāḥ saha tais tvaṃ sameṣyasi

    This day, sent by the speed of my arrows to the realm of the king of the dead, you shall join those heroes who were slain by you.

    आज मेरे बाणों के वेग से यमराज के लोक को पहुँचकर तू उन वीरों से जा मिलेगा, जो तेरे द्वारा मारे गए थे।

  15. Verse 15

    बहुनात्र किम् उक्तेन शृणु राम वचो मम । पश्यन्तु सकला लोकास् त्वां मां चैव रणाजिरे ॥

    bahunātra kim uktena śṛṇu rāma vaco mama | paśyantu sakalā lokās tvāṃ māṃ caiva raṇājire

    Enough of much speaking here; hear my word, O Rāma; let all the worlds behold you and me upon the field of battle.

    यहाँ अधिक कहने से क्या? हे राम! मेरा वचन सुन; समस्त लोक रणभूमि में तुझे और मुझे देखें।

  16. Verse 16

    अस्त्रैर् वा गदया वापि बाहुभ्यां वा महाहवे । अभ्यस्तं येन वा राम तेन वा वर्ततां युधि ॥

    astrair vā gadayā vāpi bāhubhyāṃ vā mahāhave | abhyastaṃ yena vā rāma tena vā vartatāṃ yudhi

    With missiles, or with the mace, or with the two arms, in the great combat — whatever you have practiced, O Rāma, by that let the fight proceed."

    हे राम! महायुद्ध में अस्त्रों से, या गदा से, या दोनों भुजाओं से — जिसमें तूने अभ्यास किया हो, उसी से युद्ध हो।"

  17. Verse 17

    मकराक्षवचः श्रुत्वा रामो दशरथात्मजः । अब्रवीत् प्रहसन् वाक्यम् उत्तरोत्तरवादिनम् ॥

    makarākṣavacaḥ śrutvā rāmo daśarathātmajaḥ | abravīt prahasan vākyam uttarottaravādinam

    Hearing Makarākṣa's words, Rāma, son of Daśaratha, laughing, spoke this reply to him who kept talking on and on:

    मकराक्ष के वचन सुनकर दशरथपुत्र राम ने हँसते हुए उस निरन्तर बकते हुए राक्षस से यह वचन कहा —

  18. Verse 18

    चतुर्दशसहस्राणि रक्षसां त्वत्पिता च यः । त्रिशिरा दूषणश् चापि दण्डके निहता मया ॥

    caturdaśasahasrāṇi rakṣasāṃ tvatpitā ca yaḥ | triśirā dūṣaṇaś cāpi daṇḍake nihatā mayā

    "Fourteen thousand of the rākṣasas, and your father too, and Triśiras and Dūṣaṇa likewise, were slain by me in the Daṇḍaka.

    "चौदह हजार राक्षस, और तेरा पिता भी, तथा त्रिशिरा और दूषण भी दण्डक में मेरे द्वारा मारे गए थे।

  19. Verse 19

    स्वाशितास् तव मांसेन गृध्रगोमायुवायसाः । भविष्यन्त्य् अद्य वै पाप तीक्ष्णतुण्डनखाङ्कुशाः ॥

    svāśitās tava māṃsena gṛdhragomāyuvāyasāḥ | bhaviṣyanty adya vai pāpa tīkṣṇatuṇḍanakhāṅkuśāḥ

    Well-fed on your flesh, O sinner, shall the vultures, jackals and crows become this day, with their sharp beaks and hooked claws."

    हे पापी! तीखी चोंच और टेढ़े नखरूपी अंकुश वाले गीध, सियार और कौए आज तेरे मांस से भली-भाँति तृप्त होंगे।"

  20. Verse 20

    एवम् उक्तस् तु रामेण खरपुत्रो निशाचरः । बाणौघान् असृजत् तस्मै राघवाय रणाजिरे ॥

    evam uktas tu rāmeṇa kharaputro niśācaraḥ | bāṇaughān asṛjat tasmai rāghavāya raṇājire

    Thus addressed by Rāma, the night-ranger son of Khara loosed floods of arrows at that Rāghava on the field of battle.

    राम के इस प्रकार कहने पर निशाचर खरपुत्र ने रणभूमि में उस राघव पर बाणसमूह छोड़े।

  21. Verse 21

    ताञ् शराञ् शरवर्षेण रामश् चिच्छेद नैकधा । निपेतुर् भुवि ते छिन्ना रुक्मपुङ्खाः सहस्रशः ॥

    tāñ śarāñ śaravarṣeṇa rāmaś ciccheda naikadhā | nipetur bhuvi te chinnā rukmapuṅkhāḥ sahasraśaḥ

    Those arrows Rāma cut in many pieces with a rain of arrows; cut down, gold-feathered, they fell to the earth by the thousand.

    उन बाणों को राम ने बाणवर्षा से अनेक टुकड़ों में काट डाला; कटे हुए वे स्वर्णपंख वाले बाण हजारों की संख्या में भूमि पर गिर पड़े।

  22. Verse 22

    तद् युद्धम् अभवत् तत्र समेत्यान्योन्यम् ओजसा । खर राक्षसपुत्रस्य सूनोर् दशरथस्य च ॥

    tad yuddham abhavat tatra sametyānyonyam ojasā | khara rākṣasaputrasya sūnor daśarathasya ca

    Then that battle took place there, the two meeting each other with their might — the son of the rākṣasa Khara, and the son of Daśaratha.

    तब वहाँ राक्षस खर के पुत्र और दशरथ के पुत्र के बीच — दोनों के अपने ओज से एक-दूसरे से भिड़ जाने पर — वह युद्ध हुआ।

  23. Verse 23

    जीमूतयोर् इवाकाशे शब्दो ज्यातलयोस् तदा । धनुर् मुक्तः स्वनोत्कृष्टः श्रूयते च रणाजिरे ॥

    jīmūtayor ivākāśe śabdo jyātalayos tadā | dhanur muktaḥ svanotkṛṣṭaḥ śrūyate ca raṇājire

    Then, like the thunder of two clouds in the sky, the sound of their bowstrings and palm-guards; and the twang of the bows let loose, uplifted in noise, was heard upon the field of battle.

    तब आकाश में दो मेघों की गर्जना के समान उनके धनुष की प्रत्यंचाओं और हस्तत्राणों का शब्द, और छोड़े गए धनुषों की ऊँची टंकार रणभूमि में सुनाई देने लगी।

  24. Verse 24

    देवदानवगन्धर्वाः किंनराश् च महोरगाः । अन्तरिक्षगताः सर्वे द्रष्टुकामास् तद् अद्भुतम् ॥

    devadānavagandharvāḥ kiṃnarāś ca mahoragāḥ | antarikṣagatāḥ sarve draṣṭukāmās tad adbhutam

    The gods, dānavas and gandharvas, and the kiṃnaras and great serpents, all gone to the sky, were eager to behold that wonder.

    देव, दानव और गन्धर्व, तथा किन्नर और महानाग — सब आकाश में स्थित होकर उस अद्भुत दृश्य को देखने के इच्छुक थे।

  25. Verse 25

    विद्धम् अन्योन्यगात्रेषु द्विगुणं वर्धते बलम् । कृतप्रतिकृतान्योन्यं कुर्वाते तौ रणाजिरे ॥

    viddham anyonyagātreṣu dviguṇaṃ vardhate balam | kṛtapratikṛtānyonyaṃ kurvāte tau raṇājire

    Pierced in one another's limbs, the strength of each grew twofold; and those two, on the field of battle, dealt stroke for counter-stroke to each other.

    एक-दूसरे के अंगों में बिंधने पर दोनों का बल दुगुना बढ़ जाता; और वे दोनों रणभूमि में एक-दूसरे पर प्रहार और प्रतिप्रहार करने लगे।

  26. Verse 26

    रामम् उक्तास् तु बाणौघान् राक्षसस् त्व् अच्छिनद् रणे । रक्षोमुक्तांस् तु रामो वै नैकधा प्राच्छिनच् छरैः ॥

    rāmam uktās tu bāṇaughān rākṣasas tv acchinad raṇe | rakṣomuktāṃs tu rāmo vai naikadhā prācchinac charaiḥ

    The floods of arrows loosed by Rāma the rākṣasa cut in the fray; and those loosed by the rākṣasa, Rāma cut in many pieces with his arrows.

    राम द्वारा छोड़े गए बाणसमूहों को उस राक्षस ने युद्ध में काट डाला; और राक्षस द्वारा छोड़े गए बाणों को राम ने अपने बाणों से अनेक टुकड़ों में काट डाला।

  27. Verse 27

    बाणौघवितताः सर्वा दिशश् च विदिशस् तथा । संछन्ना वसुधा चैव समन्तान् न प्रकाशते ॥

    bāṇaughavitatāḥ sarvā diśaś ca vidiśas tathā | saṃchannā vasudhā caiva samantān na prakāśate

    All the quarters and intermediate quarters, overspread with floods of arrows, and the earth too, covered over all around, shone no longer.

    बाणसमूहों से व्याप्त होकर समस्त दिशाएँ और विदिशाएँ तथा पृथ्वी भी सब ओर से ढँक गईं, और कुछ भी प्रकाशित न रहा।

  28. Verse 28

    ततः क्रुद्धो महाबाहुर् धनुश् चिच्छेद रक्षसः । अष्टाभिर् अथ नाराचैः सूतं विव्याध राघवः । भित्त्वा शरै रथं रामो रथाश्वान् समपातयत् ॥

    tataḥ kruddho mahābāhur dhanuś ciccheda rakṣasaḥ | aṣṭābhir atha nārācaiḥ sūtaṃ vivyādha rāghavaḥ | bhittvā śarai rathaṃ rāmo rathāśvān samapātayat

    Then the enraged, mighty-armed Rāghava cut the bow of the rākṣasa; and with eight iron arrows he pierced the charioteer; and, splitting the chariot with arrows, Rāma felled the chariot-horses.

    तब क्रुद्ध महाबाहु राघव ने राक्षस का धनुष काट डाला; फिर आठ नाराचों से सारथि को बींध डाला; और बाणों से रथ को छेदकर राम ने रथ के घोड़ों को गिरा दिया।

  29. Verse 29

    विरथो वसुधां तिष्ठन् मकराक्षो निशाचरः । अतिष्ठद् वसुधां रक्षः शूलं जग्राह पाणिना । त्रासनं सर्वभूतानां युगान्ताग्निसमप्रभम् ॥

    viratho vasudhāṃ tiṣṭhan makarākṣo niśācaraḥ | atiṣṭhad vasudhāṃ rakṣaḥ śūlaṃ jagrāha pāṇinā | trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ yugāntāgnisamaprabham

    Carless, the night-ranger Makarākṣa stood upon the earth; and the rākṣasa took in his hand a spear — the terror of all beings, of splendour like the fire at an age's end.

    रथहीन होकर निशाचर मकराक्ष भूमि पर खड़ा रहा; और उस राक्षस ने भूमि पर खड़े होकर समस्त प्राणियों को त्रास देने वाला, प्रलयकाल की अग्नि के समान तेजस्वी शूल हाथ में उठाया।

  30. Verse 30

    विभ्राम्य च महच् छूलं प्रज्वलन्तं निशाचरः । स क्रोधात् प्राहिणोत् तस्मै राघवाय महाहवे ॥

    vibhrāmya ca mahac chūlaṃ prajvalantaṃ niśācaraḥ | sa krodhāt prāhiṇot tasmai rāghavāya mahāhave

    And whirling that great, blazing spear, the night-ranger, in wrath, hurled it at that Rāghava in the great battle.

    और उस प्रज्वलित विशाल शूल को घुमाकर उस निशाचर ने क्रोध से महायुद्ध में उसे राघव पर फेंका।

  31. Verse 31

    तम् आपतन्तं ज्वलितं खरपुत्रकराच् च्युतम् । बाणैस् तु त्रिभिर् आकाशे शूलं चिच्छेद राघवः ॥

    tam āpatantaṃ jvalitaṃ kharaputrakarāc cyutam | bāṇais tu tribhir ākāśe śūlaṃ ciccheda rāghavaḥ

    That blazing spear coming on, loosed from the hand of Khara's son, Rāghava cut in the sky with three arrows.

    खरपुत्र के हाथ से छूटे उस जलते हुए आते शूल को राघव ने आकाश में ही तीन बाणों से काट डाला।

  32. Verse 32

    सच्छिन्नो नैकधा शूलो दिव्यहाटकमण्डितः । व्यशीर्यत महोक्लेव रामबाणार्दितो भुवि ॥

    sacchinno naikadhā śūlo divyahāṭakamaṇḍitaḥ | vyaśīryata mahokleva rāmabāṇārdito bhuvi

    Cut in many pieces, that spear, adorned with divine gold, was shattered like a great meteor, afflicted by Rāma's arrows, upon the earth.

    दिव्य स्वर्ण से मढ़ा वह शूल अनेक टुकड़ों में कटकर, राम के बाणों से पीड़ित होकर, महान् उल्का के समान भूमि पर बिखर गया।

  33. Verse 33

    तच् छूलं निहतं दृष्ट्वा रामेणाद्भुतकर्मणा । साधु साध्व् इति भूतानि व्याहरन्ति नभोगताः ॥

    tac chūlaṃ nihataṃ dṛṣṭvā rāmeṇādbhutakarmaṇā | sādhu sādhv iti bhūtāni vyāharanti nabhogatāḥ

    Seeing that spear struck down by Rāma of wondrous deeds, the beings in the sky cried out, "Well done! Well done!"

    अद्भुत कर्म करने वाले राम द्वारा उस शूल को गिराया गया देखकर आकाश में स्थित प्राणी "साधु! साधु!" कहने लगे।

  34. Verse 34

    तद् दृष्ट्वा निहतं शूलं मकराक्षो निशाचरः । मुष्टिम् उद्यम्य काकुत्स्थं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥

    tad dṛṣṭvā nihataṃ śūlaṃ makarākṣo niśācaraḥ | muṣṭim udyamya kākutsthaṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt

    Seeing that spear struck down, the night-ranger Makarākṣa, raising his fist, said to Kākutstha, "Stand! Stand!"

    उस शूल को गिराया गया देखकर निशाचर मकराक्ष मुट्ठी उठाकर काकुत्स्थ राम से "ठहर! ठहर!" कहने लगा।

  35. Verse 35

    स तं दृष्ट्वा पतन्तं वै प्रहस्य रघुनन्दनः । पावकास्त्रं ततो रामः संदधे स्वशरासने ॥

    sa taṃ dṛṣṭvā patantaṃ vai prahasya raghunandanaḥ | pāvakāstraṃ tato rāmaḥ saṃdadhe svaśarāsane

    Seeing him rushing on, Raghu's delight, laughing, then fitted the fire-missile to his bow.

    उसे झपटते देख रघुनन्दन राम हँसकर तब अपने धनुष पर आग्नेयास्त्र सँधाने लगे।

  36. Verse 36

    तेनास्त्रेण हतं रक्षः काकुत्स्थेन तदा रणे । संछिन्नहृदयं तत्र पपात च ममार च ॥

    tenāstreṇa hataṃ rakṣaḥ kākutsthena tadā raṇe | saṃchinnahṛdayaṃ tatra papāta ca mamāra ca

    By that missile the rākṣasa was then slain by Kākutstha in the fray; his heart cloven, he fell there and died.

    उस अस्त्र से तब काकुत्स्थ राम द्वारा युद्ध में वह राक्षस मारा गया; उसका हृदय फट गया और वह वहीं गिर पड़ा और मर गया।

  37. Verse 37

    दृष्ट्वा ते राक्षसाः सर्वे मकराक्षस्य पातनम् । लङ्काम् एव प्रधावन्त रामबालार्दितास् तदा ॥

    dṛṣṭvā te rākṣasāḥ sarve makarākṣasya pātanam | laṅkām eva pradhāvanta rāmabālārditās tadā

    Seeing the fall of Makarākṣa, all those rākṣasas, tormented by Rāma's arrows, fled to Laṅkā itself.

    मकराक्ष के गिरने को देखकर वे सारे राक्षस राम के बाणों से पीड़ित होकर तब लंका की ओर ही भाग चले।

  38. Verse 38

    दशरथनृपपुत्रबाणवेगै; रजनिचरं निहतं खरात्मजं तम् । ददृशुर् अथ च देवताः प्रहृष्टा; गिरिम् इव वज्रहतं यथा विशीर्णम् ॥

    daśarathanṛpaputrabāṇavegai; rajanicaraṃ nihataṃ kharātmajaṃ tam | dadṛśur atha ca devatāḥ prahṛṣṭā; girim iva vajrahataṃ yathā viśīrṇam

    The gods, delighted, then beheld that night-ranger, the son of Khara, struck down by the speed of the arrows of King Daśaratha's son, shattered like a mountain struck by the thunderbolt.

    तब राजा दशरथ के पुत्र के बाणों के वेग से मारे गए उस निशाचर खरपुत्र को, वज्र से आहत होकर बिखरे पर्वत के समान, देवता हर्षित होकर देखने लगे।