Adhyaya 79

Verse 1

द्वन्द्वयुद्धम्।। 1 ।। [धृतराष्ट्र उवाच। समागमे पाण्डवसृञ्जयानां महाभये मामकानामगाधे। धनञ्जये तात रणाय याते कर्णेन तद्युद्वमथोऽत्र कीदृक्।।]

dvandvayuddham|| 1 || [dhṛtarāṣṭra uvāca| samāgame pāṇḍavasṛñjayānāṃ mahābhaye māmakānāmagādhe| dhanañjaye tāta raṇāya yāte karṇena tadyudvamatho'tra kīdṛk||]

Verse 2

सञ्जय उवाच। तेषामनीकानि महाध्वजानि रणे समृद्धानि सुसङ्गतानि। भेरीनिरादोन्मुखराण्यंगर्ज-- न्मेघा इव प्रावृषि मारुतास्ताः।।

sañjaya uvāca| teṣāmanīkāni mahādhvajāni raṇe samṛddhāni susaṅgatāni| bherīnirādonmukharāṇyaṃgarja-- nmeghā iva prāvṛṣi mārutāstāḥ||

Verse 3

महागजाभ्राकुलमस्त्रतोयं वादित्रनेमीतलशब्दवच्च। हिरण्यचित्रायुधविद्युतं च शरासिनाराचमहास्त्रधारम्।।

mahāgajābhrākulamastratoyaṃ vāditranemītalaśabdavacca| hiraṇyacitrāyudhavidyutaṃ ca śarāsinārācamahāstradhāram||

Verse 4

तद्भीमवेगं रुधिरौघवाहि खङ्गाकुलं क्षत्रियजीवघाति। अनार्तवं क्रूरमनिष्टवर्षं बभूव संरम्भकरं प्रजानाम्।।

tadbhīmavegaṃ rudhiraughavāhi khaṅgākulaṃ kṣatriyajīvaghāti| anārtavaṃ krūramaniṣṭavarṣaṃ babhūva saṃrambhakaraṃ prajānām||

Verse 5

एकं रथं सम्परिवार्य मृत्युं नयन्त्यनेके च रथाः समेताः। एकस्तथैकं रथिनं रथाग्र्यां-- स्तथा रथश्चापि रथाननेकान्।।

ekaṃ rathaṃ samparivārya mṛtyuṃ nayantyaneke ca rathāḥ sametāḥ| ekastathaikaṃ rathinaṃ rathāgryāṃ-- stathā rathaścāpi rathānanekān||

Verse 6

रथं ससूतं सहयं च कञ्चि-- त्कश्चिद्रती मृत्युवशं निनाय। निनाय चाप्येकगजेन कश्चि-- द्रथान्बहून्मृत्युवशे तथाश्वान्।।

rathaṃ sasūtaṃ sahayaṃ ca kañci-- tkaścidratī mṛtyuvaśaṃ nināya| nināya cāpyekagajena kaści-- drathānbahūnmṛtyuvaśe tathāśvān||

Verse 7

रथान्ससूतान्सहयान्गजांश्च सर्वानरीन्मृत्युवशं शरौघैः। निन्ये हयांश्चैव तथा ससादी-- न्पदातिसङ्घांश्च तथैव पार्थः।।

rathānsasūtānsahayāngajāṃśca sarvānarīnmṛtyuvaśaṃ śaraughaiḥ| ninye hayāṃścaiva tathā sasādī-- npadātisaṅghāṃśca tathaiva pārthaḥ||

Verse 8

कृपः शिखण्डी च रणे समेतौ दुर्योधनं सात्यकिरध्यगच्छत्। श्रुतश्रवा द्रोणपुत्रेण सार्धं युधामन्युश्चित्रसेनेन सार्धम्।।

kṛpaḥ śikhaṇḍī ca raṇe sametau duryodhanaṃ sātyakiradhyagacchat| śrutaśravā droṇaputreṇa sārdhaṃ yudhāmanyuścitrasenena sārdham||

Verse 9

कर्णस्य पुत्रं तु रथी सुषेणं समागतं सृञ्जयश्चोत्तमौजाः। गान्धारराजं सहदेवोऽक्षधूर्तं महर्षभं सिंह इवाभ्यधावत्।।

karṇasya putraṃ tu rathī suṣeṇaṃ samāgataṃ sṛñjayaścottamaujāḥ| gāndhārarājaṃ sahadevo'kṣadhūrtaṃ maharṣabhaṃ siṃha ivābhyadhāvat||

Verse 10

शतानीको नाकुलिः कर्णपुत्रं युवा युवानं वृषसेनं शरौघैः। समार्पयत्कर्णपुत्रश्च शूरः पाञ्चालेयं शरवर्षैरनेकैः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते कर्णपर्वणि सप्तदशदिवसयुद्धे एकोनाशीतितमोऽध्यायः।। 79 ।।

śatānīko nākuliḥ karṇaputraṃ yuvā yuvānaṃ vṛṣasenaṃ śaraughaiḥ| samārpayatkarṇaputraśca śūraḥ pāñcāleyaṃ śaravarṣairanekaiḥ|| || iti śrīmanmahābhārate karṇaparvaṇi saptadaśadivasayuddhe ekonāśītitamo'dhyāyaḥ|| 79 ||

Verse 11

रथर्षभः कृतवर्माणभार्च्छ-- न्माद्रीपुत्रो नकुलश्चित्रयोधी। पाञ्चालानामधिपो याज्ञसेनिः सेनापतिः कर्णमार्च्छत्ससैन्यम्।।

ratharṣabhaḥ kṛtavarmāṇabhārccha-- nmādrīputro nakulaścitrayodhī| pāñcālānāmadhipo yājñaseniḥ senāpatiḥ karṇamārcchatsasainyam||

Verse 12

दुःशासनो भारत भारतं तु व्यात्ताननं क्रूरमिवान्तकाभम्। भीमं रणे शस्त्रभृतां वरिष्ठं भीमं समार्च्छत्तमसह्यवेगम्।।

duḥśāsano bhārata bhārataṃ tu vyāttānanaṃ krūramivāntakābham| bhīmaṃ raṇe śastrabhṛtāṃ variṣṭhaṃ bhīmaṃ samārcchattamasahyavegam||

Verse 13

कर्णात्मजं तत्र जघान वीर-- स्तथाच्छिनच्चोत्तमौजाः प्रसह्य। तस्योत्तमाङ्गं निपपात भूमौ निनादयद्गां निनदेन खं च।।

karṇātmajaṃ tatra jaghāna vīra-- stathācchinaccottamaujāḥ prasahya| tasyottamāṅgaṃ nipapāta bhūmau ninādayadgāṃ ninadena khaṃ ca||

Verse 14

सुषेणशीर्षं पतितं पृथिव्यां विलोक्य कर्णोऽथ तदार्तरूपः। क्रोधाद्धयांस्तस्य रथं ध्वजं च बाणैः सुधारैर्निशितैरकृन्तत्।।

suṣeṇaśīrṣaṃ patitaṃ pṛthivyāṃ vilokya karṇo'tha tadārtarūpaḥ| krodhāddhayāṃstasya rathaṃ dhvajaṃ ca bāṇaiḥ sudhārairniśitairakṛntat||

Verse 15

स तूत्तमौजा निशितैः पृषत्कै-- र्विव्याध खङ्गेन च भास्वरेण। पार्ष्णिग्रहांश्चैव कृपस्य हत्वा शिखण्डिवाहं स ततोऽध्यरोहत्।।

sa tūttamaujā niśitaiḥ pṛṣatkai-- rvivyādha khaṅgena ca bhāsvareṇa| pārṣṇigrahāṃścaiva kṛpasya hatvā śikhaṇḍivāhaṃ sa tato'dhyarohat||

Verse 16

कृपं तु दृष्ट्वा विरथं रथस्थो नैच्छच्छरैस्ताडयितुं शिखण्डी। तं द्रौणिरावार्य रथं कृपस्य समुज्जहे पङ्कगतां यथा गाम्।।

kṛpaṃ tu dṛṣṭvā virathaṃ rathastho naicchaccharaistāḍayituṃ śikhaṇḍī| taṃ drauṇirāvārya rathaṃ kṛpasya samujjahe paṅkagatāṃ yathā gām||

Verse 17

हिरण्यवर्मा निशितैः पृषत्कै-- स्तवात्मजानामनिलात्मजो वै। अतापयत्सैन्यमतीव भीमः काले शुचौ मध्यगतो यथाऽर्कः।।

hiraṇyavarmā niśitaiḥ pṛṣatkai-- stavātmajānāmanilātmajo vai| atāpayatsainyamatīva bhīmaḥ kāle śucau madhyagato yathā'rkaḥ||

Verse 79

पाञ्चालेयं पाञ्चालीतनयं नाकुलिम्।।

pāñcāleyaṃ pāñcālītanayaṃ nākulim||