Adhyaya 3

Verse 1

सञ्जयेन धृतराष्ट्रम्पति युद्धे निहतानां परेषां नामकथनम्।। 1 ।। धृतराष्ट्र उवाच। आख्याता मामकास्तात निहता युधि पाण्डवैः। हतांश्च पाण्डवेयानां मामकैर्ब्रूहि सञ्जय।।

sañjayena dhṛtarāṣṭrampati yuddhe nihatānāṃ pareṣāṃ nāmakathanam|| 1 || dhṛtarāṣṭra uvāca| ākhyātā māmakāstāta nihatā yudhi pāṇḍavaiḥ| hatāṃśca pāṇḍaveyānāṃ māmakairbrūhi sañjaya||

Verse 2

सञ्जय उवाच। कृतिनो युधि विक्रान्ता महासत्वा महाबलाः। सानुबन्धाः सहामात्या गाङ्गेयेन निपातिताः।।

sañjaya uvāca| kṛtino yudhi vikrāntā mahāsatvā mahābalāḥ| sānubandhāḥ sahāmātyā gāṅgeyena nipātitāḥ||

Verse 3

नारायणा वल्लवाश्च रामाश्च शतशो परे। अनुरक्ताश्च वीरेण भीष्मेण युधि पातिताः।। रोचमानौ एकानामानौ भ्रातरौ।।

nārāyaṇā vallavāśca rāmāśca śataśo pare| anuraktāśca vīreṇa bhīṣmeṇa yudhi pātitāḥ|| rocamānau ekānāmānau bhrātarau||

Verse 4

समः किरीटिना सङ्ख्ये वीर्येण च बलेन च। सत्यजित्सत्यसन्धेन द्रोणेन निहतो युधि।।

samaḥ kirīṭinā saṅkhye vīryeṇa ca balena ca| satyajitsatyasandhena droṇena nihato yudhi||

Verse 5

पाञ्चालानां महेष्वासाः सर्वे युद्वविशारदाः। द्रोणेन सह सङ्गम्य गता वैवस्वतक्षयम्।।

pāñcālānāṃ maheṣvāsāḥ sarve yudvaviśāradāḥ| droṇena saha saṅgamya gatā vaivasvatakṣayam||

Verse 6

तथा विराटद्रुपदौ वृद्वौ सहसुतौ नृपौ। पराक्रमन्तौ मित्रार्थे द्रोणेन निहतौ रणे।।

tathā virāṭadrupadau vṛdvau sahasutau nṛpau| parākramantau mitrārthe droṇena nihatau raṇe||

Verse 7

यो बाल एव समरे सम्मितः सव्यसाचिना। केशवेन च दुर्धर्षो बलदेवेन चाभिभूः।।

yo bāla eva samare sammitaḥ savyasācinā| keśavena ca durdharṣo baladevena cābhibhūḥ||

Verse 8

परेषां कदनं कृत्वा महद्रणविशारदः। परिवार्य मदामात्रैः षड्भिः परमकै रथैः। अशक्नुवद्भिर्बीभत्सुमभिमन्युर्निपातितः।।

pareṣāṃ kadanaṃ kṛtvā mahadraṇaviśāradaḥ| parivārya madāmātraiḥ ṣaḍbhiḥ paramakai rathaiḥ| aśaknuvadbhirbībhatsumabhimanyurnipātitaḥ||

Verse 9

कृतं तं विरथं वीरं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम्। दौःशासनिर्महाराज सौभद्रं हतवान्रणे।।

kṛtaṃ taṃ virathaṃ vīraṃ kṣatradharme vyavasthitam| dauḥśāsanirmahārāja saubhadraṃ hatavānraṇe||

Verse 10

पटच्चरनिहन्ता च महत्या सेनया वृतः। अम्बष्ठस्य सुतः श्रीमान्मित्रहेतोः पराक्रमन्।।

paṭaccaranihantā ca mahatyā senayā vṛtaḥ| ambaṣṭhasya sutaḥ śrīmānmitrahetoḥ parākraman||

Verse 11

आसाद्य लक्ष्मणं वीरं दुर्योधनसुतं रणे। सुमहत्कदनं कृत्वा गतो वैवस्वतक्षयम्।।

āsādya lakṣmaṇaṃ vīraṃ duryodhanasutaṃ raṇe| sumahatkadanaṃ kṛtvā gato vaivasvatakṣayam||

Verse 12

बृहन्तः सुमहेष्वासः कृतास्त्रो युद्वदुर्मदः। दुःशासनेन विक्रम्य गमितो यमसादनम्।।

bṛhantaḥ sumaheṣvāsaḥ kṛtāstro yudvadurmadaḥ| duḥśāsanena vikramya gamito yamasādanam||

Verse 13

मणिमान्दण्डधारश्च राजानौ युद्धदुर्मदौ। पराक्रमन्तौ मित्रार्थे द्रोणेन युधि पातितौ।।

maṇimāndaṇḍadhāraśca rājānau yuddhadurmadau| parākramantau mitrārthe droṇena yudhi pātitau||

Verse 14

अंशुमान्भोजराजस्तु सहसैन्यो महारथः। भारद्वाजेन विक्रम्य गमितो यमसादनम्।।

aṃśumānbhojarājastu sahasainyo mahārathaḥ| bhāradvājena vikramya gamito yamasādanam||

Verse 15

सामुद्रश्चित्रसेनश्च सह पुत्रेण भारत। समुद्रसेनेन बलाद्गमितो यमसादनम्।।

sāmudraścitrasenaśca saha putreṇa bhārata| samudrasenena balādgamito yamasādanam||

Verse 16

अनूपवासी नीलश्च व्याध्रदत्तश्च वीर्यवान्। अश्वत्थाम्ना विकर्णेन गमितौ यमसादनम्।।

anūpavāsī nīlaśca vyādhradattaśca vīryavān| aśvatthāmnā vikarṇena gamitau yamasādanam||

Verse 17

चित्रायुधश्चित्रयोधी कृत्वा च कदनं महत्। चित्रमार्गेण विक्रम्य विकर्णेन हतो मृधे।

citrāyudhaścitrayodhī kṛtvā ca kadanaṃ mahat| citramārgeṇa vikramya vikarṇena hato mṛdhe|

Verse 18

वृकोदरसमो युद्धे वृतः केकयजो युधि। केकयेन च विक्रम्य भ्राता भ्रात्रा निपातितः।।

vṛkodarasamo yuddhe vṛtaḥ kekayajo yudhi| kekayena ca vikramya bhrātā bhrātrā nipātitaḥ||

Verse 19

जनमेजयो गदायोधी पार्वतीयः प्रतापवान्। दुर्मुखेन महाराज तव पुत्रेण पातितः।।

janamejayo gadāyodhī pārvatīyaḥ pratāpavān| durmukhena mahārāja tava putreṇa pātitaḥ||

Verse 20

रोचमानौ नरव्याघ्रौ रोचमानौ ग्रहाविव। द्रौणेन युगपद्राजन्दिवं सम्प्रातितौ शरैः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते कर्णपर्वणि तृतीयोऽध्यायः।। 3 ।।

rocamānau naravyāghrau rocamānau grahāviva| drauṇena yugapadrājandivaṃ samprātitau śaraiḥ|| || iti śrīmanmahābhārate karṇaparvaṇi tṛtīyo'dhyāyaḥ|| 3 ||

Verse 21

नृपाश्च प्रतियुध्यन्तः पराक्रान्ता विशाम्पते। कृत्वा नसुकरं कर्म गता वैवस्वतक्षयम्।।

nṛpāśca pratiyudhyantaḥ parākrāntā viśāmpate| kṛtvā nasukaraṃ karma gatā vaivasvatakṣayam||

Verse 22

पुरुजित्कृन्तिभोजश्च मातुलौ सव्यसाचिनः। संग्रामनिर्जिताँल्लोकान्गमितौ द्रोणसायकैः।।

purujitkṛntibhojaśca mātulau savyasācinaḥ| saṃgrāmanirjitā~llokāngamitau droṇasāyakaiḥ||

Verse 23

अभिभूः काशिराजश्च काशिकैर्बहुभिर्वृतः। वसुदानस्य पुत्रेण त्याजितो देहमाहवे।।

abhibhūḥ kāśirājaśca kāśikairbahubhirvṛtaḥ| vasudānasya putreṇa tyājito dehamāhave||

Verse 24

अमितौजा युधामन्युरुत्तमौजाश्च वीर्यवान्। निहत्य शतशः सूरानस्मदीयैर्निपातिताः।।

amitaujā yudhāmanyuruttamaujāśca vīryavān| nihatya śataśaḥ sūrānasmadīyairnipātitāḥ||

Verse 25

मित्रवर्मा च पाञ्चाल्यः क्षत्रधर्मा च भारत। द्रोणेन परमेष्वासौ गमितौ यमसादनम्।।

mitravarmā ca pāñcālyaḥ kṣatradharmā ca bhārata| droṇena parameṣvāsau gamitau yamasādanam||

Verse 26

शिखण्डितनयो युद्धे क्षत्रदेवो युधाम्पतिः। लक्ष्मणेन हतो राजंस्तव पौत्रेण भारत।।

śikhaṇḍitanayo yuddhe kṣatradevo yudhāmpatiḥ| lakṣmaṇena hato rājaṃstava pautreṇa bhārata||

Verse 27

सुचित्रश्चित्रवर्मा च पितापुत्रौ महारथौ। प्रचरन्तौ महावीरौ द्रोणेन निहतौ रणे।।

sucitraścitravarmā ca pitāputrau mahārathau| pracarantau mahāvīrau droṇena nihatau raṇe||

Verse 28

वार्धक्षेमिर्महाराज समुद्र इव पर्वणि। आयुधक्षयमासाद्य प्रशान्तिं परमां गतः।।

vārdhakṣemirmahārāja samudra iva parvaṇi| āyudhakṣayamāsādya praśāntiṃ paramāṃ gataḥ||

Verse 29

सेनाबिन्दुसुतः श्रेष्ठः शास्त्रवान्प्रहरन्युधि। बाह्लिकेन महाराज कौरवेन्द्रेण पातितः।।

senābindusutaḥ śreṣṭhaḥ śāstravānpraharanyudhi| bāhlikena mahārāja kauravendreṇa pātitaḥ||

Verse 30

धृष्टकेतुर्महाराज चेदीनां प्रवरो रथः। कृत्वा नसुकरं कर्म गतो वैवस्वतक्षयम्।।

dhṛṣṭaketurmahārāja cedīnāṃ pravaro rathaḥ| kṛtvā nasukaraṃ karma gato vaivasvatakṣayam||

Verse 31

तथा सत्यधृतिर्वीरः कृत्वा कदनमाहवे। पाण्डवार्थे पराक्रान्तो गमितो यमसादनम्।।

tathā satyadhṛtirvīraḥ kṛtvā kadanamāhave| pāṇḍavārthe parākrānto gamito yamasādanam||

Verse 32

पुत्रस्तु शिशुपालस्य सुकेतुः पृथिवीपतिः। निहत्य शात्रवान्सङ्ख्ये द्रोणेन निहतो युधि।।

putrastu śiśupālasya suketuḥ pṛthivīpatiḥ| nihatya śātravānsaṅkhye droṇena nihato yudhi||

Verse 33

तथा सत्यधृतिर्वीरो मदिराश्वश्च वीर्यवान्। सूर्यदत्तश्च विक्रान्तो निहतो द्रोणसायकैः।।

tathā satyadhṛtirvīro madirāśvaśca vīryavān| sūryadattaśca vikrānto nihato droṇasāyakaiḥ||

Verse 34

मात्स्यादवरजः श्रीमाञ्शतानीको निपातितः। श्रेणिमांश्च महाराज युध्यमानः पराक्रमी। कृत्वा नसुकरं कर्म गतो वैवस्वतक्षयम्।।

mātsyādavarajaḥ śrīmāñśatānīko nipātitaḥ| śreṇimāṃśca mahārāja yudhyamānaḥ parākramī| kṛtvā nasukaraṃ karma gato vaivasvatakṣayam||

Verse 35

तथैव युधि विक्रान्तो मागधः परमास्त्रवित्। भीष्मेण निहतो राजञ्शेतेऽद्य परवीरहा।।

tathaiva yudhi vikrānto māgadhaḥ paramāstravit| bhīṣmeṇa nihato rājañśete'dya paravīrahā||

Verse 36

विराटपुत्रः शङ्खस्तु उत्तरश्च महारथः। कुर्वन्तौ सुमहत्कर्म गतौ वैवस्वतक्षयम्।।

virāṭaputraḥ śaṅkhastu uttaraśca mahārathaḥ| kurvantau sumahatkarma gatau vaivasvatakṣayam||

Verse 37

वसुदानश्च कदनं कुर्वाणोऽतीव संयुगे। भारद्वाजेन विक्रम्य गमितो यमसादनम्।।

vasudānaśca kadanaṃ kurvāṇo'tīva saṃyuge| bhāradvājena vikramya gamito yamasādanam||

Verse 38

एते चान्ये च बहवः पाण्डवानां महारथाः। हता द्रोणेन विक्रम्य यन्मां त्वं परिपृच्छसि।।

ete cānye ca bahavaḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ| hatā droṇena vikramya yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi||