Adhyaya 100
Drona Parva · 39 verses
39 verses · free forever
Listen at your pace. New audio may take a moment to prepare. Narration settings
Verse 1
धृतराष्ट्र उवाच किं तस्यां मम सेनायां नासन् के चिन् महारथाः ये तथा सात्यकिं यान्तं नैवाघ्नन् नाप्य् अवारयन्
dhṛtarāṣṭra uvāca kiṃ tasyāṃ mama senāyāṃ nāsan ke cin mahārathāḥ ye tathā sātyakiṃ yāntaṃ naivāghnan nāpy avārayan
Dhṛtarāṣṭra said: Were there then no great car-warriors at all in that army of mine, who thus neither slew Sātyaki as he went nor even checked him?
धृतराष्ट्र ने कहा — क्या मेरी उस सेना में कोई महारथी नहीं थे, जो इस प्रकार जाते हुए सात्यकि को न तो मार सके और न ही रोक सके?
Verse 2
एको हि समरे कर्म कृतवान् सत्यविक्रमः शक्रतुल्यबलो युद्धे महेन्द्रो दानवेष्व् इव
eko hi samare karma kṛtavān satyavikramaḥ śakratulyabalo yuddhe mahendro dānaveṣv iva
For one alone, of true valour, wrought such a deed in battle — of strength equal to Śakra (Indra) in the fight, like great Indra among the Dānavas.
एक अकेले सत्यपराक्रमी ने समर में ऐसा कर्म किया — युद्ध में शक्र (इन्द्र) के समान बली, जैसे दानवों के बीच महेन्द्र।
Verse 3
अथ वा शून्यम् आसीत् तद् येन यातः स सात्यकिः एको वै बहुलाः सेनाः प्रमृद्नन् पुरुषर्षभः
atha vā śūnyam āsīt tad yena yātaḥ sa sātyakiḥ eko vai bahulāḥ senāḥ pramṛdnan puruṣarṣabhaḥ
Or was that [region] empty by which that Sātyaki went — [he,] one alone, a bull among men, crushing many armies?
अथवा वह (प्रदेश) शून्य था जिससे वह सात्यकि गया — वह एक अकेला नरर्षभ बहुत-सी सेनाओं को कुचलता हुआ (चला गया)?
Verse 4
कथं च युध्यमानानाम् अपक्रान्तो महात्मनाम् एको बहूनां शैनेयस् तन् ममाचक्ष्व संजय
kathaṃ ca yudhyamānānām apakrānto mahātmanām eko bahūnāṃ śaineyas tan mamācakṣva saṃjaya
And how did the Śaineya, one against many great-souled ones as they fought, come away [unharmed]? Tell me that, O Sañjaya.
हे संजय! युद्ध करते हुए उन महात्माओं के बीच से अकेला शैनेय, बहुतों के विरुद्ध, कैसे (सुरक्षित) निकल आया — वह मुझे बताओ।
Verse 5
संजय उवाच राजन् सेनासमुद्योगो रथनागाश्वपत्तिमान् तुमुलस् तव सैन्यानां युगान्तसदृशो ऽभवत्
saṃjaya uvāca rājan senāsamudyogo rathanāgāśvapattimān tumulas tava sainyānāṃ yugāntasadṛśo 'bhavat
Sañjaya said: O king, the mustering of the armies, with chariots, elephants, horses and foot, was tumultuous, like the end of an age — [that] of your forces.
संजय ने कहा — हे राजन्! रथ, हाथी, घोड़े और पैदल सैनिकों से युक्त आपकी सेनाओं का वह तुमुल समावेश प्रलयकाल के समान था।
Verse 6
आह्णिकेषु समूहेषु तव सैन्यस्य मानद नास्ति लोके समः कश् चित् समूह इति मे मतिः
āhṇikeṣu samūheṣu tava sainyasya mānada nāsti loke samaḥ kaś cit samūha iti me matiḥ
Among the daily musterings of your army, O giver of honour, there is no muster its equal in the world — such is my thought.
हे मानप्रद! मेरा मत है कि आपकी सेना के दैनिक समूहों (मोर्चों) के समान कोई समूह संसार में नहीं है।
Verse 7
तत्र देवाः स्म भाषन्ते चारणाश् च समागताः एतद् अन्ताः समूहा वै भविष्यन्ति महीतले
tatra devāḥ sma bhāṣante cāraṇāś ca samāgatāḥ etad antāḥ samūhā vai bhaviṣyanti mahītale
There the assembled gods and bards said: 'Such musters shall find their end here — there will be none like them again upon the earth.'
वहाँ एकत्रित देवता और चारण कहने लगे — 'ऐसे समूह यहीं अपना अंत पाएँगे; पृथ्वी पर फिर इनके समान कोई नहीं होगा।'
Verse 8
न चैव तादृशः कश् चिद् व्यूह आसीद् विशां पते यादृग् जयद्रथवधे द्रोणेन विहितो ऽभवत्
na caiva tādṛśaḥ kaś cid vyūha āsīd viśāṃ pate yādṛg jayadrathavadhe droṇena vihito 'bhavat
And there was no array such, O lord of the people, as was arranged by Droṇa for [guarding against] the slaying of Jayadratha.
हे प्रजापते! और ऐसा कोई व्यूह (पहले) नहीं था जैसा जयद्रथ के वध (से रक्षा) के लिए द्रोण द्वारा रचा गया था।
Verse 9
चण्डवाताभिपन्नानां समुद्राणाम् इव स्वनः रणे ऽभवद् बलौघानाम् अन्योन्यम् अभिधावताम्
caṇḍavātābhipannānāṃ samudrāṇām iva svanaḥ raṇe 'bhavad balaughānām anyonyam abhidhāvatām
The sound of the floods of forces rushing at one another in battle was like the roar of oceans assailed by a fierce gale.
रण में एक-दूसरे पर टूट पड़ते सेना-समूहों का शब्द प्रचण्ड वायु से आक्रांत समुद्रों की गर्जना के समान था।
Verse 10
पार्थिवानां समेतानां बहून्य् आसन् नरोत्तम त्वद्बले पाण्डवानां च सहस्राणि शतानि च
pārthivānāṃ sametānāṃ bahūny āsan narottama tvadbale pāṇḍavānāṃ ca sahasrāṇi śatāni ca
Of the assembled kings there were many, O best of men, in your force and in the Pāṇḍavas' — thousands and hundreds.
हे नरोत्तम! एकत्रित राजा आपके बल में और पाण्डवों के बल में बहुत थे — सहस्रों और सैकड़ों।
Verse 11
संरब्धानां प्रवीराणां समरे दृढकर्मणाम् तत्रासीत् सुमहाञ् शब्दस् तुमुलो लोमहर्षणः
saṃrabdhānāṃ pravīrāṇāṃ samare dṛḍhakarmaṇām tatrāsīt sumahāñ śabdas tumulo lomaharṣaṇaḥ
Of those excited heroes, of firm deeds in battle, there arose a very great, tumultuous, hair-raising sound.
समर में दृढ़ कर्म करने वाले उन उत्तेजित श्रेष्ठ वीरों का वहाँ अत्यंत महान, तुमुल, रोमांचकारी शब्द उठा।
Verse 12
अथाक्रन्दद् भीमसेनो धृष्टद्युम्नश् च मारिष नकुलः सहदेवश् च धर्मराजश् च पाण्डवः
athākrandad bhīmaseno dhṛṣṭadyumnaś ca māriṣa nakulaḥ sahadevaś ca dharmarājaś ca pāṇḍavaḥ
Then Bhīmasena cried out, O revered one, and Dhṛṣṭadyumna, and Nakula and Sahadeva, and the Pāṇḍava Dharmarāja:
हे माननीय! तब भीमसेन, धृष्टद्युम्न, नकुल, सहदेव और पाण्डव धर्मराज ने जोर से पुकारा:
Verse 13
आगच्छत प्रहरत बलवत् परिधावत प्रविष्टाव् अरिसेनां हि वीरौ माधवपाण्डवौ
āgacchata praharata balavat paridhāvata praviṣṭāv arisenāṃ hi vīrau mādhavapāṇḍavau
'Come, strike, run mightily about! For the two heroes, the Mādhava (Sātyaki) and the Pāṇḍava (Arjuna), have entered the enemy army.
'आओ, प्रहार करो, बलपूर्वक दौड़ो! क्योंकि दोनों वीर — माधव (सात्यकि) और पाण्डव (अर्जुन) — शत्रुसेना में प्रवेश कर चुके हैं।
Verse 14
यथा सुखेन गच्छेतां जयद्रथवधं प्रति तथा प्रकुरुत क्षिप्रम् इति सैन्यान्य् अचोदयत् तयोर् अभावे कुरवः कृतार्थाः स्युर् वयं जिताः
yathā sukhena gacchetāṃ jayadrathavadhaṃ prati tathā prakuruta kṣipram iti sainyāny acodayat tayor abhāve kuravaḥ kṛtārthāḥ syur vayaṃ jitāḥ
So that those two may go with ease toward the slaying of Jayadratha, do this quickly!' — thus he urged the armies. 'In their absence the Kurus would attain their end, and we would be conquered.
जिससे वे दोनों जयद्रथ के वध की ओर सुखपूर्वक जा सकें, वह शीघ्र करो!' — ऐसा कहकर उसने सेनाओं को प्रेरित किया। 'उन दोनों के अभाव में कौरव कृतार्थ हो जाएँगे और हम परास्त हो जाएँगे।
Verse 15
ते यूयं सहिता भूत्वा तूर्णम् एव बलार्णवम् क्षोभयध्वं महावेगाः पवनाः सागरं यथा
te yūyaṃ sahitā bhūtvā tūrṇam eva balārṇavam kṣobhayadhvaṃ mahāvegāḥ pavanāḥ sāgaraṃ yathā
So do you, being united, quickly agitate that ocean of an army, of great velocity, as the winds agitate the sea.'
इसलिए तुम सब एक होकर शीघ्र ही इस बल-सागर को महान वेग से वैसे क्षुब्ध कर दो जैसे वायु सागर को।'
Verse 16
भीमसेनेन ते राजन् पाञ्चाल्येन च चोदिताः आजघ्नुः कौरवान् संख्ये त्यक्त्वासून् आत्मनः प्रियान्
bhīmasenena te rājan pāñcālyena ca coditāḥ ājaghnuḥ kauravān saṃkhye tyaktvāsūn ātmanaḥ priyān
Urged by Bhīmasena, O king, and by the Pāñcāla prince (Dhṛṣṭadyumna), they smote the Kauravas in battle, casting aside their own dear lives.
हे राजन्! भीमसेन और पाञ्चालकुमार (धृष्टद्युम्न) से प्रेरित होकर उन्होंने अपने प्रिय प्राणों को त्यागकर संग्राम में कौरवों पर प्रहार किया।
Verse 17
इच्छन्तो निधनं युद्धे शस्त्रैर् उत्तमतेजसः स्वर्गार्थं मित्रकार्यार्थं नाभ्यरक्षन्त जीवितम्
icchanto nidhanaṃ yuddhe śastrair uttamatejasaḥ svargārthaṃ mitrakāryārthaṃ nābhyarakṣanta jīvitam
Desiring death in battle by weapons of the highest energy, for the sake of heaven and for the cause of their friends, they did not guard their lives.
उत्तम तेज वाले शस्त्रों से युद्ध में मरण की इच्छा रखते हुए उन्होंने स्वर्ग और मित्रकार्य के लिए अपने जीवन की रक्षा नहीं की।
Verse 18
तथैव तावका राजन् प्रार्थयन्तो महद् यशः आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा युद्धायैवोपतस्थिरे
tathaiva tāvakā rājan prārthayanto mahad yaśaḥ āryāṃ yuddhe matiṃ kṛtvā yuddhāyaivopatasthire
And likewise your warriors, O king, seeking great glory, having made a noble resolve in battle, presented themselves for the fight.
हे राजन्! इसी प्रकार आपके योद्धा भी महान यश की कामना करते हुए, युद्ध में आर्य-संकल्प करके, युद्ध के लिए ही उपस्थित हुए।
Verse 19
तस्मिंस् तु तुमुले युद्धे वर्तमाने महाभये हत्वा सर्वाणि सैन्यानि प्रायात् सात्यकिर् अर्जुनम्
tasmiṃs tu tumule yuddhe vartamāne mahābhaye hatvā sarvāṇi sainyāni prāyāt sātyakir arjunam
And while that tumultuous battle of great terror was going on, Sātyaki, having slain all the [opposing] forces, went on to Arjuna.
उस महाभयंकर तुमुल युद्ध के चलते समय सात्यकि, सभी (सम्मुख) सेनाओं को मारकर, अर्जुन की ओर बढ़ गया।
Verse 20
कवचानां प्रभास् तत्र सूर्यरश्मिविचित्रिताः दृष्टीः संख्ये सैनिकानां प्रतिजघ्नुः समन्ततः
kavacānāṃ prabhās tatra sūryaraśmivicitritāḥ dṛṣṭīḥ saṃkhye sainikānāṃ pratijaghnuḥ samantataḥ
The gleams of the armour there, variegated with the sun's rays, struck the eyes of the soldiers on every side in the battle.
वहाँ सूर्य की किरणों से चित्रित कवचों की प्रभाएँ रण में सैनिकों की दृष्टि को चारों ओर से आहत करती थीं।
Verse 21
तथा प्रयतमानेषु पाण्डवेयेषु निर्भयः दुर्योधनो महाराज व्यगाहत महद् बलम्
tathā prayatamāneṣu pāṇḍaveyeṣu nirbhayaḥ duryodhano mahārāja vyagāhata mahad balam
As the Pāṇḍavas were thus striving, Duryodhana, fearless, O great king, plunged into the great [Pāṇḍava] force.
हे महाराज! पाण्डवों के इस प्रकार प्रयत्न करते समय निर्भय दुर्योधन उस महान (पाण्डव) बल में घुस पड़ा।
Verse 22
स संनिपातस् तुमुलस् तेषां तस्य च भारत अभवत् सर्वसैन्यानाम् अभावकरणो महान्
sa saṃnipātas tumulas teṣāṃ tasya ca bhārata abhavat sarvasainyānām abhāvakaraṇo mahān
That tumultuous collision of theirs and his, O Bhārata, became a great cause of the destruction of all the armies.
हे भारत! उनका और उसका वह तुमुल संघर्ष सभी सेनाओं के विनाश का महान कारण बन गया।
Verse 23
धृतराष्ट्र उवाच तथा गतेषु सैन्येषु तथा कृच्छ्रगतः स्वयम् कच्चिद् दुर्योधनः सूत नाकार्षीत् पृष्ठतो रणम्
dhṛtarāṣṭra uvāca tathā gateṣu sainyeṣu tathā kṛcchragataḥ svayam kaccid duryodhanaḥ sūta nākārṣīt pṛṣṭhato raṇam
Dhṛtarāṣṭra said: When the armies had come to such a pass, and he himself had come to such a strait, did not Duryodhana, O charioteer, keep up the battle [even] in the rear?
धृतराष्ट्र ने कहा — सेनाओं के ऐसी दशा को प्राप्त होने पर और स्वयं ऐसे संकट में पड़ने पर, हे सूत, क्या दुर्योधन ने पीछे की ओर युद्ध जारी नहीं रखा?
Verse 24
एकस्य च बहूनां च संनिपातो महाहवे विशेषतो नृपतिना विषमः प्रतिभाति मे
ekasya ca bahūnāṃ ca saṃnipāto mahāhave viśeṣato nṛpatinā viṣamaḥ pratibhāti me
The collision of one with many in a great battle — especially [one led] by the king himself — seems to me perilous and uneven.
महायुद्ध में एक का बहुतों से संघर्ष — विशेषकर स्वयं राजा द्वारा — मुझे विषम (असमान) प्रतीत होता है।
Verse 25
सो ऽत्यन्तसुखसंवृद्धो लक्ष्म्या लोकस्य चेश्वरः एको बहून् समासाद्य कच्चिन् नासीत् पराङ्मुखः
so 'tyantasukhasaṃvṛddho lakṣmyā lokasya ceśvaraḥ eko bahūn samāsādya kaccin nāsīt parāṅmukhaḥ
He, brought up in the utmost comfort, lord of Fortune and of the world — meeting many, one alone — did he not, I fear, turn his back and flee?
वह अत्यंत सुख में पला, लक्ष्मी और लोक का स्वामी, अकेला बहुतों के सामने आकर कहीं विमुख (पलायनोन्मुख) तो नहीं हो गया?
Verse 26
संजय उवाच राजन् संग्रामम् आश्चर्यं तव पुत्रस्य भारत एकस्य च बहूनां च शृणुष्व गदतो ऽद्भुतम्
saṃjaya uvāca rājan saṃgrāmam āścaryaṃ tava putrasya bhārata ekasya ca bahūnāṃ ca śṛṇuṣva gadato 'dbhutam
Sañjaya said: O king, hear the wondrous battle of your son, O Bhārata — of one against many — as I relate the marvel.
संजय ने कहा — हे राजन्! हे भारत! आपके पुत्र का आश्चर्यमय संग्राम — एक का बहुतों से — उस अद्भुत वृत्तांत को मैं कहता हूँ, सुनिए।
Verse 27
दुर्योधनेन सहसा पाण्डवी पृतना रणे नलिनी द्विरदेनेव समन्ताद् विप्रलोडिता
duryodhanena sahasā pāṇḍavī pṛtanā raṇe nalinī dviradeneva samantād vipraloḍitā
By Duryodhana the Pāṇḍava army in battle was suddenly thrown into confusion on every side, as a lotus-pond by an elephant.
रण में दुर्योधन ने सहसा पाण्डव-सेना को वैसे ही चारों ओर से विलोड़ित कर दिया जैसे हाथी कमल-सरोवर को।
Verse 28
तथा सेनां कृतां दृष्ट्वा तव पुत्रेण कौरव भीमसेनपुरोगास् तं पाञ्चालाः समुपाद्रवन्
tathā senāṃ kṛtāṃ dṛṣṭvā tava putreṇa kaurava bhīmasenapurogās taṃ pāñcālāḥ samupādravan
Seeing the army so handled by your son, O Kaurava, the Pāñcālas, led by Bhīmasena, rushed upon him.
हे कौरव! आपके पुत्र द्वारा सेना को ऐसी दशा में किया देखकर भीमसेन के नेतृत्व वाले पाञ्चाल उस पर टूट पड़े।
Verse 29
स भीमसेनं दशभिर् माद्रीपुत्रौ त्रिभिस् त्रिभिः विराटद्रुपदौ षड्भिः शतेन च शिखण्डिनम्
sa bhīmasenaṃ daśabhir mādrīputrau tribhis tribhiḥ virāṭadrupadau ṣaḍbhiḥ śatena ca śikhaṇḍinam
He [pierced] Bhīmasena with ten, the two sons of Mādrī (Nakula and Sahadeva) with three each, Virāṭa and Drupada with six, and Śikhaṇḍin with a hundred,
उसने भीमसेन को दस बाणों से, माद्री के दोनों पुत्रों (नकुल-सहदेव) को तीन-तीन से, विराट और द्रुपद को छह से, और शिखण्डी को सौ बाणों से (बींधा),
Verse 30
धृष्टद्युम्नं च विंशत्या धर्मपुत्रं च सप्तभिः केकयान् दशभिर् विद्ध्वा द्रौपदेयांस् त्रिभिस् त्रिभिः
dhṛṣṭadyumnaṃ ca viṃśatyā dharmaputraṃ ca saptabhiḥ kekayān daśabhir viddhvā draupadeyāṃs tribhis tribhiḥ
and Dhṛṣṭadyumna with twenty, and the son of Dharma with seven, and, having pierced the Kekayas with ten, the sons of Draupadī with three each,
और धृष्टद्युम्न को बीस से, धर्मपुत्र को सात से, केकयों को दस बाणों से बींधकर, द्रौपदी के पुत्रों को तीन-तीन से,
Verse 31
शतशश् चापरान् योधान् सद्विपांश् च रथान् रणे शरैर् अवचकर्तोग्रैः क्रुद्धो ऽन्तक इव प्रजाः
śataśaś cāparān yodhān sadvipāṃś ca rathān raṇe śarair avacakartograiḥ kruddho 'ntaka iva prajāḥ
and hundreds of other warriors, and chariots with their elephants in battle, he cut down with terrible arrows, wrathful, like the Ender (Yama) [cutting down] creatures.
और सैकड़ों अन्य योद्धाओं को, हाथियों सहित रथों को रण में, क्रुद्ध होकर उग्र बाणों से वैसे काट डाला जैसे अंतक (यम) प्रजा को।
Verse 32
न संदधन् विमुञ्चन् वा मण्डलीकृतकार्मुकः अदृश्यत रिपून् निघ्नञ् शिक्षयास्त्रबलेन च
na saṃdadhan vimuñcan vā maṇḍalīkṛtakārmukaḥ adṛśyata ripūn nighnañ śikṣayāstrabalena ca
Whether fitting his arrows or loosing them, his bow bent into a circle, he was seen slaying his foes by his training and the might of his weapons.
बाण संधान करते या छोड़ते समय, धनुष को मण्डलाकार खींचे हुए, वह अपनी शिक्षा और अस्त्रबल से शत्रुओं का वध करता दिखाई देता था।
Verse 33
तस्य तान् निघ्नतः शत्रून् हेमपृष्ठं महद् धनुः भल्लाभ्यां पाण्डवो ज्येष्ठस् त्रिधा चिच्छेद मारिष
tasya tān nighnataḥ śatrūn hemapṛṣṭhaṃ mahad dhanuḥ bhallābhyāṃ pāṇḍavo jyeṣṭhas tridhā ciccheda māriṣa
As he was slaying his foes thus, the eldest Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira) cut his great gold-backed bow into three with two broad-headed arrows, O revered one.
हे माननीय! इस प्रकार शत्रुओं का वध करते हुए उसके स्वर्णपृष्ठ महान धनुष को ज्येष्ठ पाण्डव (युधिष्ठिर) ने दो भल्लों से तीन टुकड़ों में काट डाला।
Verse 34
विव्याध चैनं बहुभिः सम्यग् अस्तैः शितैः शरैः वर्माण्य् आशु समासाद्य ते भग्नाः क्षितिम् आविशन्
vivyādha cainaṃ bahubhiḥ samyag astaiḥ śitaiḥ śaraiḥ varmāṇy āśu samāsādya te bhagnāḥ kṣitim āviśan
And he pierced him with many well-aimed sharp arrows; reaching his armour swiftly, they broke and entered the ground.
और उसे बहुत-से भली-भाँति साधे तीक्ष्ण बाणों से बींधा; उसके कवच तक शीघ्र पहुँचकर वे टूटकर भूमि में समा गए।
Verse 35
ततः प्रमुदिताः पार्थाः परिवव्रुर् युधिष्ठिरम् यथा वृत्रवधे देवा मुदा शक्रं महर्षिभिः
tataḥ pramuditāḥ pārthāḥ parivavrur yudhiṣṭhiram yathā vṛtravadhe devā mudā śakraṃ maharṣibhiḥ
Then the joyful Pārthas surrounded Yudhiṣṭhira, as the gods, with the great sages, joyfully [surrounded] Śakra (Indra) at the slaying of Vṛtra.
तब प्रसन्न पार्थों ने युधिष्ठिर को वैसे घेर लिया जैसे वृत्र के वध पर देवताओं ने महर्षियों सहित हर्ष से शक्र (इन्द्र) को।
Verse 36
अथ दुर्योधनो राजा दृढम् आदाय कार्मुकम् तिष्ठ तिष्ठेति राजानं ब्रुवन् पाण्डवम् अभ्ययात्
atha duryodhano rājā dṛḍham ādāya kārmukam tiṣṭha tiṣṭheti rājānaṃ bruvan pāṇḍavam abhyayāt
Then King Duryodhana, taking a stout bow, advanced against the Pāṇḍava king, saying, 'Stand, stand!'
तब राजा दुर्योधन दृढ़ धनुष लेकर, 'ठहरो, ठहरो!' कहते हुए पाण्डवराज (युधिष्ठिर) की ओर बढ़ा।
Verse 37
तं तथा वादिनं राजंस् तव पुत्रं महारथम् प्रत्युद्ययुः प्रमुदिताः पाञ्चाला जयगृद्धिनः
taṃ tathā vādinaṃ rājaṃs tava putraṃ mahāratham pratyudyayuḥ pramuditāḥ pāñcālā jayagṛddhinaḥ
Against your son, that great car-warrior thus speaking, O king, the Pāñcālas, joyful and greedy for victory, advanced.
हे राजन्! इस प्रकार कहते हुए आपके उस महारथी पुत्र के विरुद्ध विजय के लोभी पाञ्चाल प्रसन्न होकर आगे बढ़े।
Verse 38
तान् द्रोणः प्रतिजग्राह परीप्सन् युधि पाण्डवम् चण्डवातोद्धुतान् मेघान् सजलान् अचलो यथा
tān droṇaḥ pratijagrāha parīpsan yudhi pāṇḍavam caṇḍavātoddhutān meghān sajalān acalo yathā
Droṇa, seeking [to seize] the Pāṇḍava (Yudhiṣṭhira) in battle, received them, as an unmoving mountain [receives] rain-laden clouds driven by a fierce gale.
युद्ध में पाण्डव (युधिष्ठिर) को (बचाने की) इच्छा से द्रोण ने उनका सामना वैसे किया जैसे अचल पर्वत प्रचण्ड वायु से उड़ाए जल-भरे मेघों का।
Verse 39
तत्र राजन् महान् आसीत् संग्रामो भूरिवर्धनः रुद्रस्याक्रीडसंकाशः संहारः सर्वदेहिनाम्
tatra rājan mahān āsīt saṃgrāmo bhūrivardhanaḥ rudrasyākrīḍasaṃkāśaḥ saṃhāraḥ sarvadehinām
There, O king, was a great battle, swelling [the realm of Yama], resembling the playground of Rudra — a destruction of all embodied beings.
हे राजन्! वहाँ एक महान, (यमलोक को) बढ़ाने वाला संग्राम हुआ, जो रुद्र के क्रीड़ास्थल के समान था — सब प्राणियों का संहार।