Adhyaya 7

Verse 1

मेरोरुत्तरभागस्थोत्तरकुरुवर्णनम् ।। 1 ।। तथा मेरोः पूर्वभागस्थभद्राश्वखण्डवर्णनम् ।। 2 ।। धृतराष्ट्र उवाच। मेरोरथोत्तरं पार्श्वं पूर्वं चाचक्ष्व संजय। निखिलेन महाबुद्धे माल्यवन्तं च पर्वतम् ।।

meroruttarabhāgasthottarakuruvarṇanam || 1 || tathā meroḥ pūrvabhāgasthabhadrāśvakhaṇḍavarṇanam || 2 || dhṛtarāṣṭra uvāca| merorathottaraṃ pārśvaṃ pūrvaṃ cācakṣva saṃjaya| nikhilena mahābuddhe mālyavantaṃ ca parvatam ||

Verse 2

संजय उवाच। दक्षिणेन तु नीलस्य मेरोः पार्श्वे तथोत्तरे। उत्तराः कुरवो राजन्पुण्याः सिद्धनिषेविताः ।।

saṃjaya uvāca| dakṣiṇena tu nīlasya meroḥ pārśve tathottare| uttarāḥ kuravo rājanpuṇyāḥ siddhaniṣevitāḥ ||

Verse 3

तत्र वृक्षा मधुफला नित्यपुष्पफलोपगाः। पुष्पाणि च सुगन्धीनि रसवन्ति फलानि च ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते भीष्मपर्वणि जम्बूखण्डविनिर्माणपर्वणि सप्तमोऽध्यायाः ।।

tatra vṛkṣā madhuphalā nityapuṣpaphalopagāḥ| puṣpāṇi ca sugandhīni rasavanti phalāni ca || || iti śrīmanmahābhārate bhīṣmaparvaṇi jambūkhaṇḍavinirmāṇaparvaṇi saptamo'dhyāyāḥ ||

Verse 4

सर्वकामफलास्तत्र केचिद्वृक्षा जनाधिप । अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र नराधिप ।।

sarvakāmaphalāstatra kecidvṛkṣā janādhipa | apare kṣīriṇo nāma vṛkṣāstatra narādhipa ||

Verse 5

ये क्षरन्ति सदा क्षीरं षड्रसं चामृपोतमम् । वस्त्राणि च प्रसूयन्ते फलेष्वाभरणानि च ।।

ye kṣaranti sadā kṣīraṃ ṣaḍrasaṃ cāmṛpotamam | vastrāṇi ca prasūyante phaleṣvābharaṇāni ca ||

Verse 6

सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मकाञ्चनवालुका । सर्वर्तुसुखसंस्पर्शा निष्पङ्का च जनाधिप । पुष्करिष्यः शुभास्तत्र सुखस्पर्शा मनोरमाः ।।

sarvā maṇimayī bhūmiḥ sūkṣmakāñcanavālukā | sarvartusukhasaṃsparśā niṣpaṅkā ca janādhipa | puṣkariṣyaḥ śubhāstatra sukhasparśā manoramāḥ ||

Verse 7

देवलोकच्युताः सर्वे जायन्ते तत्र मानवाः। शुक्लाभिजनसंयन्नाः सर्वे सुप्रियदर्शनाः।। मधुफलाः स्वादुफलाः ।।

devalokacyutāḥ sarve jāyante tatra mānavāḥ| śuklābhijanasaṃyannāḥ sarve supriyadarśanāḥ|| madhuphalāḥ svāduphalāḥ ||

Verse 8

मिथुनानि च जायन्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः। तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्त्यमृतसन्निभम् ।।

mithunāni ca jāyante striyaścāpsarasopamāḥ| teṣāṃ te kṣīriṇāṃ kṣīraṃ pibantyamṛtasannibham ||

Verse 9

मिथुनं जायते काले समं तच्च प्रवर्धते। तुल्यरूगुणोपेतं समवेषं तथैव च ।।

mithunaṃ jāyate kāle samaṃ tacca pravardhate| tulyarūguṇopetaṃ samaveṣaṃ tathaiva ca ||

Verse 10

एवमेवानुरूपं च चक्रवाकसमं विभो । निरापगाम ते लोका नित्यं मुदितमानसाः ।। शुक्लाभिजनो विष्णुभक्तजनस्तेन संपमास्तत्सङ्गिनः ।।

evamevānurūpaṃ ca cakravākasamaṃ vibho | nirāpagāma te lokā nityaṃ muditamānasāḥ || śuklābhijano viṣṇubhaktajanastena saṃpamāstatsaṅginaḥ ||

Verse 11

दशवर्षसहस्राणि शशवर्षशतानि च । जीवन्ति ते महाराज न चान्योन्यं जहत्युत ।।

daśavarṣasahasrāṇi śaśavarṣaśatāni ca | jīvanti te mahārāja na cānyonyaṃ jahatyuta ||

Verse 12

भारुण्डा नाम शकुनास्तीक्ष्णतुण्डा महाबलाः । तान्निर्हरन्तीह मृतान्दरीषु प्रक्षिपन्ति च ।।

bhāruṇḍā nāma śakunāstīkṣṇatuṇḍā mahābalāḥ | tānnirharantīha mṛtāndarīṣu prakṣipanti ca ||

Verse 13

उत्तराः कुरवो राजन्व्याख्यातास्ते समासतः। मेरोः पार्श्वमहं पूर्वं वक्ष्याम्यथ यथातथम् ।।

uttarāḥ kuravo rājanvyākhyātāste samāsataḥ| meroḥ pārśvamahaṃ pūrvaṃ vakṣyāmyatha yathātatham ||

Verse 14

तस्य मूर्धाभिषेकस्तु भद्राश्वस्य विशांपते । भद्रसालवनं यत्र कालाम्रश्च महाद्रुमः ।। चक्रवाकौ सहचरौ पक्षिदम्पती ।।

tasya mūrdhābhiṣekastu bhadrāśvasya viśāṃpate | bhadrasālavanaṃ yatra kālāmraśca mahādrumaḥ || cakravākau sahacarau pakṣidampatī ||

Verse 15

कालाम्रस्तु महाराज नित्यपुष्पफलः शुभः । द्रुमश्च योजनोत्सेधः सिद्धचारणसेवितः ।।

kālāmrastu mahārāja nityapuṣpaphalaḥ śubhaḥ | drumaśca yojanotsedhaḥ siddhacāraṇasevitaḥ ||

Verse 16

तत्र ते पुरुषाः श्वेतास्तेजोयुक्ता महाबलाः। स्त्रियः कुमुदवर्णाश्च सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः ।।

tatra te puruṣāḥ śvetāstejoyuktā mahābalāḥ| striyaḥ kumudavarṇāśca sundaryaḥ priyadarśanāḥ ||

Verse 17

चन्द्रप्रभाश्चन्द्रवर्णाः पूर्वचन्द्रनिभाननाः । चन्द्रशीतलगात्र्यश्च नृत्तिगीतविशारदाः ।।

candraprabhāścandravarṇāḥ pūrvacandranibhānanāḥ | candraśītalagātryaśca nṛttigītaviśāradāḥ ||

Verse 18

दशवर्षसहस्राणि तत्रायुर्भरतर्षभ । कालाम्ररसपीतास्ते नित्यं संस्थितयौवनाः ।।

daśavarṣasahasrāṇi tatrāyurbharatarṣabha | kālāmrarasapītāste nityaṃ saṃsthitayauvanāḥ ||

Verse 19

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु। सुदर्शनो नाम महाञ्जम्बूवृक्षः सनातनः ।।

dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu| sudarśano nāma mahāñjambūvṛkṣaḥ sanātanaḥ ||

Verse 20

सर्वकामफलः पुण्यः सिद्धचारणसेवितः। तस्य नाम्ना समाख्यातो जम्बूद्वीपः सनातनः ।।

sarvakāmaphalaḥ puṇyaḥ siddhacāraṇasevitaḥ| tasya nāmnā samākhyāto jambūdvīpaḥ sanātanaḥ ||

Verse 21

योजनानां सहस्त्रं च शतं च भरतर्षभ । उत्सेधो वृक्षराजस्य दिवस्पृङ्भनुजेश्वर ।।

yojanānāṃ sahastraṃ ca śataṃ ca bharatarṣabha | utsedho vṛkṣarājasya divaspṛṅbhanujeśvara ||

Verse 22

अरत्नीनां सहस्रं च शतानि दश पञ्च च । परिणाहस्तु वृक्षस्य फलानां रसभेदिनाम् ।।

aratnīnāṃ sahasraṃ ca śatāni daśa pañca ca | pariṇāhastu vṛkṣasya phalānāṃ rasabhedinām ||

Verse 23

पतमानानि तान्युर्वी कुर्वन्ति विपुलं स्वनम् । मुञ्चन्ति च रसं राजंस्तस्मिन्रजतसन्निभम् ।।

patamānāni tānyurvī kurvanti vipulaṃ svanam | muñcanti ca rasaṃ rājaṃstasminrajatasannibham ||

Verse 24

तस्या जम्बाः फलरसो नदी भूत्वा जनाधिप । मेरुं प्रदक्षिणं कृत्वा संप्रयात्युत्तरान्कुरून् ।।

tasyā jambāḥ phalaraso nadī bhūtvā janādhipa | meruṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā saṃprayātyuttarānkurūn ||

Verse 25

तत्र तेषां मनःशान्तिर्न पिपासा जनाधिप । तस्मिन्फलरसे पीते न जरा बाधते च तान् ।।

tatra teṣāṃ manaḥśāntirna pipāsā janādhipa | tasminphalarase pīte na jarā bādhate ca tān ||

Verse 26

तत्र जाम्बूनदं नाम कनकं देवभूषणम् । इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भास्वरं तु तत् ।।

tatra jāmbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣaṇam | indragopakasaṃkāśaṃ jāyate bhāsvaraṃ tu tat ||

Verse 27

तरुणादित्यवर्णाश्च जायन्ते तत्र मानवाः । तथा माल्यवतः श्रृङ्गे दृश्यते हव्यवाट् सदा ।।

taruṇādityavarṇāśca jāyante tatra mānavāḥ | tathā mālyavataḥ śrṛṅge dṛśyate havyavāṭ sadā ||

Verse 28

नाम्ना संवर्तको नाम कालाग्निर्भरतर्षभ । तथा माल्यवतः श्रृङ्गे पूर्वपूर्वानुगण्डिका ।। मूर्धाभिषेको मूर्धाभिषिक्तम्। मुख्यमिति यावत् ।।

nāmnā saṃvartako nāma kālāgnirbharatarṣabha | tathā mālyavataḥ śrṛṅge pūrvapūrvānugaṇḍikā || mūrdhābhiṣeko mūrdhābhiṣiktam| mukhyamiti yāvat ||

Verse 29

योजनानां सहस्राणि पञ्चषण्माल्यवानथ । महारजतसंकाशा जायन्ते तत्र मानवाः ।। गण्डिका क्षुद्रपर्वतः ।।

yojanānāṃ sahasrāṇi pañcaṣaṇmālyavānatha | mahārajatasaṃkāśā jāyante tatra mānavāḥ || gaṇḍikā kṣudraparvataḥ ||

Verse 30

ब्रह्मलोकच्युताः सर्वे सर्वे सर्वेषु साधवः । तपस्तप्यन्ति ते तीव्रं भवन्ति ह्यूर्ध्वरेतसः । रक्षणार्थं तु भूतानां प्रविश्यन्ते दिवाकरम् ।। पञ्चषट् पञ्चाधिकाः षट् एकादशेत्यर्थः । महारजतं काञ्चनं तत्संकाशाः ।।

brahmalokacyutāḥ sarve sarve sarveṣu sādhavaḥ | tapastapyanti te tīvraṃ bhavanti hyūrdhvaretasaḥ | rakṣaṇārthaṃ tu bhūtānāṃ praviśyante divākaram || pañcaṣaṭ pañcādhikāḥ ṣaṭ ekādaśetyarthaḥ | mahārajataṃ kāñcanaṃ tatsaṃkāśāḥ ||

Verse 31

षष्टिस्तानि सहस्राणि षष्टिरेव शतानि च। अरुणस्याग्रतो यान्ति परिवार्य दिवाकरम् ।।

ṣaṣṭistāni sahasrāṇi ṣaṣṭireva śatāni ca| aruṇasyāgrato yānti parivārya divākaram ||

Verse 32

षष्टिं वर्षसहस्राणि षष्टिमेव शतानि च। आदित्यतापतप्तास्ते विशन्ति शशिमण्डलम् ।।

ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭimeva śatāni ca| ādityatāpataptāste viśanti śaśimaṇḍalam ||