Adhyaya 36

Verse 1

षट्त्रिंशोऽध्यायः ।। भगवद्गीताध्यायः ।। 12 ।। अर्जुन उवाच। एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते। ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ।।

ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ || bhagavadgītādhyāyaḥ || 12 || arjuna uvāca| evaṃ satatayuktā ye bhaktāstvāṃ paryupāsate| ye cāpyakṣaramavyaktaṃ teṣāṃ ke yogavittamāḥ ||

Verse 2

श्रीभगवानुवाच। मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते। श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ।।

śrībhagavānuvāca| mayyāveśya mano ye māṃ nityayuktā upāsate| śraddhayā parayopetāste me yuktatamā matāḥ ||

Verse 3

ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते। सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम् ।।

ye tvakṣaramanirdeśyamavyaktaṃ paryupāsate| sarvatragamacintyaṃ ca kūṭasthamacalaṃ dhruvam ||

Verse 4

संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः । ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताःक ।।

saṃniyamyendriyagrāmaṃ sarvatra samabuddhayaḥ | te prāpnuvanti māmeva sarvabhūtahite ratāḥka ||

Verse 5

क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् । अव्यक्ता हि गदिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ।।

kleśo'dhikatarasteṣāmavyaktāsaktacetasām | avyaktā hi gadirduḥkhaṃ dehavadbhiravāpyate ||

Verse 6

ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः । अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ।।

ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi saṃnyasya matparāḥ | ananyenaiva yogena māṃ dhyāyanta upāsate ||

Verse 7

तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात्। भवामि न चिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ।।

teṣāmahaṃ samuddhartā mṛtyusaṃsārasāgarāt| bhavāmi na cirātpārtha mayyāveśitacetasām ||

Verse 8

मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय । निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न शंशकयः ।।

mayyeva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya | nivasiṣyasi mayyeva ata ūrdhvaṃ na śaṃśakayaḥ ||

Verse 9

अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् । अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाऽऽप्तुं धनंजय ।।

atha cittaṃ samādhātuṃ na śaknoṣi mayi sthiram | abhyāsayogena tato māmicchā''ptuṃ dhanaṃjaya ||

Verse 10

अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव। मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन्सिद्धिमवाप्य्यसि ।।

abhyāse'pyasamartho'si matkarmaparamo bhava| madarthamapi karmāṇi kurvansiddhimavāpyyasi ||

Verse 11

अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः । सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान् ।।

athaitadapyaśakto'si kartuṃ madyogamāśritaḥ | sarvakarmaphalatyāgaṃ tataḥ kuru yatātmavān ||

Verse 12

श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते। ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम् ।।

śreyo hi jñānamabhyāsājjñānāddhyānaṃ viśiṣyate| dhyānātkarmaphalatyāgastyāgācchāntiranantaram ||

Verse 13

अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च। निर्ममो निरहंकारः समदुःखसुखः क्षमी ।।

adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca| nirmamo nirahaṃkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī ||

Verse 14

संतुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः । मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मे भक्तः स मे प्रियः ।।

saṃtuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ | mayyarpitamanobuddhiryo me bhaktaḥ sa me priyaḥ ||

Verse 15

यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः । हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः ।।

yasmānnodvijate loko lokānnodvijate ca yaḥ | harṣāmarṣabhayodvegairmukto yaḥ sa ca me priyaḥ ||

Verse 16

अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः । सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः ।।

anapekṣaḥ śucirdakṣa udāsīno gatavyathaḥ | sarvārambhaparityāgī yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ ||

Verse 17

यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति। शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान्यः स मे प्रियः ।।

yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati| śubhāśubhaparityāgī bhaktimānyaḥ sa me priyaḥ ||

Verse 18

समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः । शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः ।।

samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ | śītoṣṇasukhaduḥkheṣu samaḥ saṅgavivarjitaḥ ||

Verse 19

तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी संतुष्टो येन केन चित् । अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ।।

tulyanindāstutirmaunī saṃtuṣṭo yena kena cit | aniketaḥ sthiramatirbhaktimānme priyo naraḥ ||

Verse 20

ये तु धर्मामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते। श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः ।।

ye tu dharmāmṛtamidaṃ yathoktaṃ paryupāsate| śraddadhānā matparamā bhaktāste'tīva me priyāḥ ||