Adhyaya 26

Verse 1

षड्विंशोऽध्यायः ।। भगवद्गीताध्यायः ।। 2 ।। सञ्जय उवाच। तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् । विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ।।

ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ || bhagavadgītādhyāyaḥ || 2 || sañjaya uvāca| taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam | viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ ||

Verse 2

श्रीभगवानुवाच। कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् । अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ।।

śrībhagavānuvāca| kutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam | anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna ||

Verse 3

क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते। क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परंतप ।।

klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyate| kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha paraṃtapa ||

Verse 4

अर्जुन उवाच। कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन । इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ।।

arjuna uvāca| kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana | iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana ||

Verse 5

गुरूनहत्वा हि महानुभावान् श्रेयो भोक्तुं भेक्षमपीह लोके। हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव भुञ्जीय भोगान्रुधिरप्रदिग्धान् ।।

gurūnahatvā hi mahānubhāvān śreyo bhoktuṃ bhekṣamapīha loke| hatvārthakāmāṃstu gurūnihaiva bhuñjīya bhogānrudhirapradigdhān ||

Verse 6

न चैतद्वीद्मः कतरन्नो गरीयो यद्वा जयम यदि वा नो जयेयुः। यानेव हत्वा न जिजीविषाम- स्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ।।

na caitadvīdmaḥ kataranno garīyo yadvā jayama yadi vā no jayeyuḥ| yāneva hatvā na jijīviṣāma- ste'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ ||

Verse 7

कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः पृच्छामि त्वां धर्मसंमूढचेताः। यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ।।

kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ| yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi tanme śiṣyaste'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam ||

Verse 8

न हि प्रपश्यामि ममापनुद्या- द्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम्। अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ।।

na hi prapaśyāmi mamāpanudyā- dyacchokamucchoṣaṇamindriyāṇām| avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ rājyaṃ surāṇāmapi cādhipatyam ||

Verse 9

सञ्जय उवाच। एवमुकत्वा हृषीकेशं गुडाकेशं परंतप । न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ।।

sañjaya uvāca| evamukatvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaṃ paraṃtapa | na yotsya iti govindamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha ||

Verse 10

तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत। सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ।।

tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata| senayorubhayormadhye viṣīdantamidaṃ vacaḥ ||

Verse 11

श्रीभगवानुवाच। अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे। गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पाण्डिताः ।।

śrībhagavānuvāca| aśocyānanvaśocastvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase| gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti pāṇḍitāḥ ||

Verse 12

नत्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः। न चैव नभविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ।।

natvevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ| na caiva nabhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param ||

Verse 13

देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा। तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति ।।

dehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā| tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra na muhyati ||

Verse 14

मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः । आगमापायिनोऽनित्स्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ।।

mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ | āgamāpāyino'nitsyāstāṃstitikṣasva bhārata ||

Verse 15

यं हि व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ। समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ।।

yaṃ hi vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha| samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate ||

Verse 16

नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः। उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिःक ।।

nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ| ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostattvadarśibhiḥka ||

Verse 17

अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्। विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमर्हति ।।

avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam| vināśamavyayasyāsya na kaścitkartumarhati ||

Verse 18

अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः । अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ।।

antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ | anāśino'prameyasya tasmādyudhyasva bhārata ||

Verse 19

य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम्। उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ।।

ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam| ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate ||

Verse 20

न जायते म्रियते वा कदाचि- न्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः । अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो न हन्तये हन्यमाने शरीरे ।।

na jāyate mriyate vā kadāci- nnāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ | ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo na hantaye hanyamāne śarīre ||

Verse 21

वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम्। कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ।।

vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam| kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam ||

Verse 22

वासांसि जीर्णानि यथा विहाय नवानि गृह्णानि नरोऽपराणि। तथा शरीराणि विहाय जीर्णा- न्यन्यानि संयाति नवानि देही ।।

vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāni naro'parāṇi| tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇā- nyanyāni saṃyāti navāni dehī ||

Verse 23

नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः। न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ।।

nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ| na cainaṃ kledayantyāpo na śoṣayati mārutaḥ ||

Verse 24

अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च। नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ।।

acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca| nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ ||

Verse 25

अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते। तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ।।

avyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate| tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi ||

Verse 26

अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम्। तथापि कत्वं महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि ।।

atha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam| tathāpi katvaṃ mahābāho nainaṃ śocitumarhasi ||

Verse 27

जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च। तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ।।

jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca| tasmādaparihārye'rthe na tvaṃ śocitumarhasi ||

Verse 28

अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत। अव्यक्तनिधनान्येन तत्र का परिदेवना ।।

avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata| avyaktanidhanānyena tatra kā paridevanā ||

Verse 29

आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन- माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः। आश्चर्यवच्चैनमन्यः श्रृणोति श्रुत्वाऽप्येनं वेद न चैव कश्चित् ।।

āścaryavatpaśyati kaścidena- māścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ| āścaryavaccainamanyaḥ śrṛṇoti śrutvā'pyenaṃ veda na caiva kaścit ||

Verse 30

देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत। तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ।।

dehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata| tasmātsarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi ||

Verse 31

स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि । धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ।।

svadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasi | dharmyāddhi yuddhācchreyo'nyatkṣatriyasya na vidyate ||

Verse 32

यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् । सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लन्ते युद्धमीदृशम् ।।

yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāramapāvṛtam | sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha lante yuddhamīdṛśam ||

Verse 33

अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि। ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि ।।

atha cettvamimaṃ dharmyaṃ saṃgrāmaṃ na kariṣyasi| tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ ca hitvā pāpamavāpsyasi ||

Verse 34

अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् । संभावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ।।

akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te'vyayām | saṃbhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate ||

Verse 35

भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः । येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम् ।।

bhayādraṇāduparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ | yeṣāṃ ca tvaṃ bahumato bhūtvā yāsyasi lāghavam ||

Verse 36

अवाच्यवादांश्चक बहून्वदिष्यन्ति तवाहिताः । निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ।।

avācyavādāṃścaka bahūnvadiṣyanti tavāhitāḥ | nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ nu kim ||

Verse 37

हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् । तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ।।

hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm | tasmāduttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ ||

Verse 38

सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ । ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ।।

sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau | tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi ||

Verse 39

एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां श्रृणु। बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ।।

eṣā te'bhihitā sāṅkhye buddhiryoge tvimāṃ śrṛṇu| buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi ||

Verse 40

नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते। स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ।।

nehābhikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate| svalpamapyasya dharmasya trāyate mahato bhayāt ||

Verse 41

व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन । बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ।।

vyavasāyātmikā buddhirekeha kurunandana | bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasāyinām ||

Verse 42

यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः । वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः ।।

yāmimāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadantyavipaścitaḥ | vedavādaratāḥ pārtha nānyadastīti vādinaḥ ||

Verse 43

कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् । क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति ।।

kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām | kriyāviśeṣabahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati ||

Verse 44

भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयाऽपहृतचेतसाम् । व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते ।।

bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayā'pahṛtacetasām | vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate ||

Verse 45

त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन । निर्द्वन्द्वो नित्यसत्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ।।

traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna | nirdvandvo nityasatvastho niryogakṣema ātmavān ||

Verse 46

यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके। तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः ।।

yāvānartha udapāne sarvataḥ saṃplutodake| tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ ||

Verse 47

कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदा च न । मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ।।

karmaṇyevādhikāraste mā phaleṣu kadā ca na | mā karmaphalaheturbhūrmā te saṅgo'stvakarmaṇi ||

Verse 48

योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनंजय । सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते ।।

yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanaṃjaya | siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate ||

Verse 49

दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनंजय। बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ।।

dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanaṃjaya| buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ ||

Verse 50

बुद्धियुक्तो जहातीहक उभे सुकृतदुष्कृते । तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम् ।।

buddhiyukto jahātīhaka ubhe sukṛtaduṣkṛte | tasmādyogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalam ||

Verse 51

कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः । जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम् ।।

karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ | janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam ||

Verse 52

यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति। तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ।।

yadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati| tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca ||

Verse 53

श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला । समाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि ।।

śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā | samādhāvacalā buddhistadā yogamavāpsyasi ||

Verse 54

अर्जुन उवाच। स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव । स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किं ।।

arjuna uvāca| sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava | sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kimāsīta vrajeta kiṃ ||

Verse 55

श्रीभगवानुवाच । प्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान्। आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ।।

śrībhagavānuvāca | prajahāti yadā kāmānsarvānpārtha manogatān| ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate ||

Verse 56

दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः। वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते ।।

duḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ| vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīrmunirucyate ||

Verse 57

यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् । नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ।।

yaḥ sarvatrānabhisnehastattatprāpya śubhāśubham | nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā ||

Verse 58

यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः । इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ।।

yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo'ṅgānīva sarvaśaḥ | indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā ||

Verse 59

विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः। रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ।।

viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ| rasavarjaṃ raso'pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartate ||

Verse 60

यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः। इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ।।

yatato hyapi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ| indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ ||

Verse 61

तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः । वशे हि यस्येन्द्रियामि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ।।

tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ | vaśe hi yasyendriyāmi tasya prajñā pratiṣṭhitā ||

Verse 62

ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते। सङ्गात्संजायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ।।

dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate| saṅgātsaṃjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate ||

Verse 63

क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः । स्मृतिभ्रंशाद्बुदिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ।।

krodhādbhavati saṃmohaḥ saṃmohātsmṛtivibhramaḥ | smṛtibhraṃśādbudināśo buddhināśātpraṇaśyati ||

Verse 64

रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन् । आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति ।।

rāgadveṣaviyuktaistu viṣayānindriyaiścaran | ātmavaśyairvidheyātmā prasādamadhigacchati ||

Verse 65

प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते। प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ।।

prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate| prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate ||

Verse 66

नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना । न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम् ।।

nāsti buddhirayuktasya na cāyuktasya bhāvanā | na cābhāvayataḥ śāntiraśāntasya kutaḥ sukham ||

Verse 67

इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते । तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि ।।

indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate | tadasya harati prajñāṃ vāyurnāvamivāmbhasi ||

Verse 68

तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः । इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ।।

tasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ | indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā ||

Verse 69

या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्तिं संयमी। यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः ।।

yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgartiṃ saṃyamī| yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ ||

Verse 70

आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत्। तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ।।

āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat| tadvatkāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntimāpnoti na kāmakāmī ||

Verse 71

विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः । निर्ममो निरहंकारः स शान्तिमधिगच्छति ।।

vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati niḥspṛhaḥ | nirmamo nirahaṃkāraḥ sa śāntimadhigacchati ||

Verse 72

एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति । स्थित्वास्यामन्तकालेऽपि ब्रह्म निर्वाणमृच्छति ।।

eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati | sthitvāsyāmantakāle'pi brahma nirvāṇamṛcchati ||