Adhyaya 7

Verse 1

पाण्डवैर्वनमध्ये श्मशानसंनिहिते शमीवृक्षे स्वायुधनिक्षेपः ।। 1 ।। तथा स्वेषां साङ्केतिकनामकल्पनेन विराटनगरपरिसरगमनम् ।। 2 ।। वैशंपायन उवाच। स राजधानीं संप्राप्य पार्थिवोऽर्जुनमब्रवीत्। इमानि पुरुषव्याघ्र आयुधानि परंतप। कस्मिन्न्यासयितव्यानि गुप्तिश्चैषां कथं भवेत् ।। 1 ।।

pāṇḍavairvanamadhye śmaśānasaṃnihite śamīvṛkṣe svāyudhanikṣepaḥ || 1 || tathā sveṣāṃ sāṅketikanāmakalpanena virāṭanagaraparisaragamanam || 2 || vaiśaṃpāyana uvāca| sa rājadhānīṃ saṃprāpya pārthivo'rjunamabravīt| imāni puruṣavyāghra āyudhāni paraṃtapa| kasminnyāsayitavyāni guptiścaiṣāṃ kathaṃ bhavet || 1 ||

Verse 2

सायुधा हि वयं तात प्रवेक्ष्यामः पुरं यदि। समुद्वेगं जनस्यास्य करिष्यामो न संशयः ।। 2 ।।

sāyudhā hi vayaṃ tāta pravekṣyāmaḥ puraṃ yadi| samudvegaṃ janasyāsya kariṣyāmo na saṃśayaḥ || 2 ||

Verse 3

गाण्डीवं हि नरव्याघ्र त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्। कथं नाविष्कृताः स्यामो धार्तराष्ट्रस्य मारिष ।। 3 ।।

gāṇḍīvaṃ hi naravyāghra triṣu lokeṣu viśrutam| kathaṃ nāviṣkṛtāḥ syāmo dhārtarāṣṭrasya māriṣa || 3 ||

Verse 4

यदीद.. धनुरादाय चरेम सजने पुरे। क्षिप्र नः प्रतिजानीयुर्मनुष्या नात्र संशयः ।। 4 ।।

yadīda.. dhanurādāya carema sajane pure| kṣipra naḥ pratijānīyurmanuṣyā nātra saṃśayaḥ || 4 ||

Verse 5

एकस्मिन्नपि विज्ञाते समयं नो व्यतीत्य च । भूयो द्वादशवर्षाणि प्रविशेम वनं वयम् ।। 5 ।।

ekasminnapi vijñāte samayaṃ no vyatītya ca | bhūyo dvādaśavarṣāṇi praviśema vanaṃ vayam || 5 ||

Verse 6

तस्मात्सर्वाणि शस्त्राणि प्रच्छाद्यान्यत्र यत्र वा । प्रविशेम पुरश्रेष्ठं तथा सम्यक्कृतं भवेत् ।। 6 ।।

tasmātsarvāṇi śastrāṇi pracchādyānyatra yatra vā | praviśema puraśreṣṭhaṃ tathā samyakkṛtaṃ bhavet || 6 ||

Verse 7

वैशंपायन उवाच। अजातशत्रोर्वचनं श्रुत्वा चैव महायशाः। उवाच धर्मपुत्रं तमर्जुनः परवीरहा ।। 7 ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| ajātaśatrorvacanaṃ śrutvā caiva mahāyaśāḥ| uvāca dharmaputraṃ tamarjunaḥ paravīrahā || 7 ||

Verse 8

इयं वने मनुष्येन्द्र महती दृश्यते शमी। भीमशाखा दुरारोहा श्मशानस्य समीपतः ।। 8 ।।

iyaṃ vane manuṣyendra mahatī dṛśyate śamī| bhīmaśākhā durārohā śmaśānasya samīpataḥ || 8 ||

Verse 9

उत्पथे चापि जातेयं मनुष्यैर्न निषेव्यते । विपुलाऽऽकीर्णशाखा च वायसैरुपसेविता ।। 9 ।।

utpathe cāpi jāteyaṃ manuṣyairna niṣevyate | vipulā''kīrṇaśākhā ca vāyasairupasevitā || 9 ||

Verse 10

स्नेहानुबद्धां पश्यामि दुरारोहामिमां शमीम् ।। 10 ।।

snehānubaddhāṃ paśyāmi durārohāmimāṃ śamīm || 10 ||

Verse 11

समीपे च श्मशानस्य गृहं नास्य विशेषतः। समासज्यायुधान्यस्यां गच्छामो नगरं नृप ।। 11 ।।

samīpe ca śmaśānasya gṛhaṃ nāsya viśeṣataḥ| samāsajyāyudhānyasyāṃ gacchāmo nagaraṃ nṛpa || 11 ||

Verse 12

न चास्यां चारयिष्यन्ति मनुष्याः पार्थ केचन ।। 12 ।।

na cāsyāṃ cārayiṣyanti manuṣyāḥ pārtha kecana || 12 ||

Verse 13

धनुर्भिः पुरुषं कृत्वा चर्मकेशास्थिसंवृतम्। उद्बन्धमिव कृत्वा च धनुर्ज्यापाशसंवृतम् । अस्यामायुधमासज्य गच्छाम नगरं वयम् ।। 13 ।।

dhanurbhiḥ puruṣaṃ kṛtvā carmakeśāsthisaṃvṛtam| udbandhamiva kṛtvā ca dhanurjyāpāśasaṃvṛtam | asyāmāyudhamāsajya gacchāma nagaraṃ vayam || 13 ||

Verse 14

एवं परिहरिष्यन्ति मनुष्या वनचारिणः । अत्रैवं नावबुध्यन्ते मनुष्याः केचिदायुधम् ।। 14 ।।

evaṃ parihariṣyanti manuṣyā vanacāriṇaḥ | atraivaṃ nāvabudhyante manuṣyāḥ kecidāyudham || 14 ||

Verse 15

वैशंपायन उवाच । एवमुक्त्वा स राजानं धर्मात्मानं धनञ्जयः। प्रचक्रमे निधानाय शश्त्राणां भरतर्षभ ।। 15 ।।

vaiśaṃpāyana uvāca | evamuktvā sa rājānaṃ dharmātmānaṃ dhanañjayaḥ| pracakrame nidhānāya śaśtrāṇāṃ bharatarṣabha || 15 ||

Verse 16

तानि सर्वाणि संनह्य पञ्च पञ्चाचलोपमाः । आयुधानि कलापांश्च निस्त्रिंशानतुलप्रभान् ।। 16 ।।

tāni sarvāṇi saṃnahya pañca pañcācalopamāḥ | āyudhāni kalāpāṃśca nistriṃśānatulaprabhān || 16 ||

Verse 17

ततो युधिष्ठिरो राजा सहदेवमुवाच ह। आरुह्येमां शमीं वीर निधत्स्वेहायुधानि नः ।। 17 ।।

tato yudhiṣṭhiro rājā sahadevamuvāca ha| āruhyemāṃ śamīṃ vīra nidhatsvehāyudhāni naḥ || 17 ||

Verse 18

इति संदिश्य तं पार्थः पुनरेव धनञ्जयम् । अब्रवीदायुधानीह निधातुं भरतर्षभः ।। 18 ।।

iti saṃdiśya taṃ pārthaḥ punareva dhanañjayam | abravīdāyudhānīha nidhātuṃ bharatarṣabhaḥ || 18 ||

Verse 19

वैशंपायन उवाच। येन देवान्मनुष्यांश्च पिशाचोरगराक्षसान् । निवातकवचांश्चापि पौलोमांश्च परंतपः । कालकेयांश्च दुर्धाषान्सर्वांश्चैकरथोऽजयत् ।। 19 ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| yena devānmanuṣyāṃśca piśācoragarākṣasān | nivātakavacāṃścāpi paulomāṃśca paraṃtapaḥ | kālakeyāṃśca durdhāṣānsarvāṃścaikaratho'jayat || 19 ||

Verse 20

स्फीताञ्जनपदांश्चान्यानजयत्कुरुनन्दनः। तदुदग्रं महाघोरं सपत्नगणमूदनम्। अपज्यमकरोत्पार्थो गाण्डीवं च भयंकरम् ।। 20 ।।

sphītāñjanapadāṃścānyānajayatkurunandanaḥ| tadudagraṃ mahāghoraṃ sapatnagaṇamūdanam| apajyamakarotpārtho gāṇḍīvaṃ ca bhayaṃkaram || 20 ||

Verse 21

येन वीरः कुरुक्षेत्रमभ्यरक्षत्परंतपः । जृम्भिते च धनुःश्रेष्ठे न्यासार्थं नृपसत्तमः ।। 21 ।।

yena vīraḥ kurukṣetramabhyarakṣatparaṃtapaḥ | jṛmbhite ca dhanuḥśreṣṭhe nyāsārthaṃ nṛpasattamaḥ || 21 ||

Verse 22

धर्मपुत्रो महातेजाः सर्वलोकवशंकरम्। भुजङ्गभोगसदृशं मणिकाञ्चनभूषितम् ।। 22 ।।

dharmaputro mahātejāḥ sarvalokavaśaṃkaram| bhujaṅgabhogasadṛśaṃ maṇikāñcanabhūṣitam || 22 ||

Verse 23

वित्रासनं दानवानां राक्षसानां च नित्यशः । धनूरत्नं महातेजा जृम्भयामास पाण्डवः ।। 23 ।।

vitrāsanaṃ dānavānāṃ rākṣasānāṃ ca nityaśaḥ | dhanūratnaṃ mahātejā jṛmbhayāmāsa pāṇḍavaḥ || 23 ||

Verse 24

पाञ्चालान्येन संग्रामे भीमसेनोऽजयत्पुरा । प्रत्यषेधद्बहूनेकः सपत्नांश्चापि दिग्जये ।। 24 ।।

pāñcālānyena saṃgrāme bhīmaseno'jayatpurā | pratyaṣedhadbahūnekaḥ sapatnāṃścāpi digjaye || 24 ||

Verse 25

निशम्य यस्य विष्कारं विद्रवन्ति रणे परे । पर्वतस्येव दीर्णस्य विस्फोटमशनेरिव ।। 25 ।।

niśamya yasya viṣkāraṃ vidravanti raṇe pare | parvatasyeva dīrṇasya visphoṭamaśaneriva || 25 ||

Verse 26

सैन्धवं येन राजानं जित्वा क्रुद्धः परामृशत् । येन क्रोधवशाञ्जघ्ने पर्वते गन्धमादने ।। 26 ।।

saindhavaṃ yena rājānaṃ jitvā kruddhaḥ parāmṛśat | yena krodhavaśāñjaghne parvate gandhamādane || 26 ||

Verse 27

दिव्यं सौगन्धिकं पुष्पं येनाजैषीत्स पाण्डवः।

divyaṃ saugandhikaṃ puṣpaṃ yenājaiṣītsa pāṇḍavaḥ|

Verse 28

इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रहाटकभूषितम् । ज्यापाशं धनुषस्तस्य भीमसेनोऽवतारयत् ।। 28 ।।

indrāśanisamasparśaṃ vajrahāṭakabhūṣitam | jyāpāśaṃ dhanuṣastasya bhīmaseno'vatārayat || 28 ||

Verse 29

नकुलं पुनराहूय धर्मराजो युधिष्ठिरः। उवाच येन संग्रामे सर्वशत्रूञ्जिघांससि ।। 29 ।।

nakulaṃ punarāhūya dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ| uvāca yena saṃgrāme sarvaśatrūñjighāṃsasi || 29 ||

Verse 30

सुराष्ट्राञ्जितवान्येन शार्ङ्गगाण्डीवसन्निभम् । सुवर्णविकृतं सारमिन्द्रायुधनिभं वरम् ।। 30 ।।

surāṣṭrāñjitavānyena śārṅgagāṇḍīvasannibham | suvarṇavikṛtaṃ sāramindrāyudhanibhaṃ varam || 30 ||

Verse 31

तवानुरूपं सुकृतं चापमेतदलङ्कृतम्। तद्व्यंसयित्वा ज्यापाशं निधातुं धनुराहर ।। 31 ।।

tavānurūpaṃ sukṛtaṃ cāpametadalaṅkṛtam| tadvyaṃsayitvā jyāpāśaṃ nidhātuṃ dhanurāhara || 31 ||

Verse 32

वैशंपायन उवाच। अजयत्पश्चिमामाशां धनुषा येन पाण्डवः। माद्रीपुत्रो महाबाहुस्ताम्रास्यो मितभाषिता ।। 32 ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| ajayatpaścimāmāśāṃ dhanuṣā yena pāṇḍavaḥ| mādrīputro mahābāhustāmrāsyo mitabhāṣitā || 32 ||

Verse 33

कुले नास्ति समो रूपे यस्येति नकुलः स्मृतः ।। 33 ।।

kule nāsti samo rūpe yasyeti nakulaḥ smṛtaḥ || 33 ||

Verse 34

सहदेवं च संप्रेक्ष्य पुनर्धर्मसुतोऽब्रवीत्। कलिङ्गान्द्राक्षिणात्यांश्च मागधांश्चाजिशोभनः ।। 34 ।।

sahadevaṃ ca saṃprekṣya punardharmasuto'bravīt| kaliṅgāndrākṣiṇātyāṃśca māgadhāṃścājiśobhanaḥ || 34 ||

Verse 35

येनैव शत्रून्समरे अधाक्षीररिमर्दन। तत्स्रंसयित्वा ज्यापाशं निधातुं धनुराहर ।। 35 ।।

yenaiva śatrūnsamare adhākṣīrarimardana| tatsraṃsayitvā jyāpāśaṃ nidhātuṃ dhanurāhara || 35 ||

Verse 36

वैशंपायन उवाच। दक्षिणां दक्षिणाचारो दिशं येनाजयत्प्रभुः । अपज्यमकरोद्वीरः सहदेवस्तदायुधम् ।। 36 ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| dakṣiṇāṃ dakṣiṇācāro diśaṃ yenājayatprabhuḥ | apajyamakarodvīraḥ sahadevastadāyudham || 36 ||

Verse 37

दीप्तान्खण्डांश्च सुदृढान्सुतीक्ष्णान्कनकत्सरून् । विविधान्क्षुरनाराचान्निस्त्रिंशांश्च शरानपि । आयुधानि कलापांश्च गदाश्च निदधुः सह ।। 37 ।।

dīptānkhaṇḍāṃśca sudṛḍhānsutīkṣṇānkanakatsarūn | vividhānkṣuranārācānnistriṃśāṃśca śarānapi | āyudhāni kalāpāṃśca gadāśca nidadhuḥ saha || 37 ||

Verse 38

अथाब्रवीद्धर्मराजः सहदेवं परन्तपः। आरुह्येमां शमीं वीर निधत्स्वेहायुधानि नः ।। 38 ।।

athābravīddharmarājaḥ sahadevaṃ parantapaḥ| āruhyemāṃ śamīṃ vīra nidhatsvehāyudhāni naḥ || 38 ||

Verse 39

इदं गोमृगमभ्याशे गतसत्वमचेतनम् । एतदुत्कृत्य वै वीर धनूंपि परिवेष्टय ।। 39 ।।

idaṃ gomṛgamabhyāśe gatasatvamacetanam | etadutkṛtya vai vīra dhanūṃpi pariveṣṭaya || 39 ||

Verse 40

एवमुक्तो महाबाहुः सहदेवो यथोक्तवत् । शमीमारुह्य त्वरितो धनूंपि परिवेष्टयत् ।। 40 ।।

evamukto mahābāhuḥ sahadevo yathoktavat | śamīmāruhya tvarito dhanūṃpi pariveṣṭayat || 40 ||

Verse 41

शीतवातातपभयाद्वर्पत्राणाय दुर्जयः। तानि वीरो यथा जानन्निरावाधानि सर्वशः । पुनः पुनः सुसंवेष्ट्य कृत्वा सुकृतमावरम् ।। 41 ।।

śītavātātapabhayādvarpatrāṇāya durjayaḥ| tāni vīro yathā jānannirāvādhāni sarvaśaḥ | punaḥ punaḥ susaṃveṣṭya kṛtvā sukṛtamāvaram || 41 ||

Verse 42

यत्र चापश्यत स वै तिरोवर्पाणि वर्पति। तत्र तानि दृढैः पाशैः सुगाढं पर्यवन्धत ।। 42 ।।

yatra cāpaśyata sa vai tirovarpāṇi varpati| tatra tāni dṛḍhaiḥ pāśaiḥ sugāḍhaṃ paryavandhata || 42 ||

Verse 43

ततः परमदूरस्थमुञ्छवृत्तिकलेवरम्। प्रायोपवेशनाच्छुष्कं स्नायुचर्मास्थिसंयुतम् ।। 43 ।।

tataḥ paramadūrasthamuñchavṛttikalevaram| prāyopaveśanācchuṣkaṃ snāyucarmāsthisaṃyutam || 43 ||

Verse 44

तच्चानीय धनुर्मध्ये निबबन्धु पाण्डवाः । उपायकुशलाः सर्वे प्रणदन्तः समब्रुवन् ।। 44 ।।

taccānīya dhanurmadhye nibabandhu pāṇḍavāḥ | upāyakuśalāḥ sarve praṇadantaḥ samabruvan || 44 ||

Verse 45

अस्य बद्धस्य दौर्गन्ध्यान्मनुष्या वनचारिणः। दूरात्परिहरिष्यन्ति सशवेयं शमी इति ।। 45 ।।

asya baddhasya daurgandhyānmanuṣyā vanacāriṇaḥ| dūrātparihariṣyanti saśaveyaṃ śamī iti || 45 ||

Verse 46

अथाब्रवीन्महाराजो धर्मात्मा स युधिष्ठिरः। रञ्जुभिः सुकृतं प्राज्ञ विनिर्वध्नीहि पाण्डव ।। 46 ।।

athābravīnmahārājo dharmātmā sa yudhiṣṭhiraḥ| rañjubhiḥ sukṛtaṃ prājña vinirvadhnīhi pāṇḍava || 46 ||

Verse 47

यानि चात्र विशालानि रूढमूलानि मन्यसे। तेपामुपरि बध्नीहि इदं विप्रकलवरम् ।। 47 ।।

yāni cātra viśālāni rūḍhamūlāni manyase| tepāmupari badhnīhi idaṃ viprakalavaram || 47 ||

Verse 48

वैशंपायन उवाच। तच्छ्रुत्वा सहदेवस्तु पर्यबध्नत तच्छवम् ।। 48 ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| tacchrutvā sahadevastu paryabadhnata tacchavam || 48 ||

Verse 49

युधिष्ठिरः शुचिर्भूत्वा मनसाऽभिप्रणम्य च। ब्रह्माणामिन्द्रं वरदं कुबेरं वरुणानिलौ ।। 49 ।।

yudhiṣṭhiraḥ śucirbhūtvā manasā'bhipraṇamya ca| brahmāṇāmindraṃ varadaṃ kuberaṃ varuṇānilau || 49 ||

Verse 50

रुद्रं यमं च विष्णुं च सोमार्कौ धर्ममेव च । पृथिवीमन्तरिक्षं च दिशश्चोपदिशस्तथा । वसूश्चं मरुतश्चैव ज्वलनं चातितेजसम् ।। 50 ।।

rudraṃ yamaṃ ca viṣṇuṃ ca somārkau dharmameva ca | pṛthivīmantarikṣaṃ ca diśaścopadiśastathā | vasūścaṃ marutaścaiva jvalanaṃ cātitejasam || 50 ||

Verse 51

दिवाचरा रात्रिचराणि वाऽपि यानीह भूतान्यनुकीर्तितानि । तेभ्यो नमस्कृत्य च सुव्रतेभ्यः प्रणम्य तेपां शरणं गतोऽहम् ।। 51 ।।

divācarā rātricarāṇi vā'pi yānīha bhūtānyanukīrtitāni | tebhyo namaskṛtya ca suvratebhyaḥ praṇamya tepāṃ śaraṇaṃ gato'ham || 51 ||

Verse 52

सर्वायुधानीह महाबलानि न्यासं महादेवसमीपतो वै। न्यस्याम्यहं वायुसमीपतश्च वनस्पतीनां च सपर्वतानाम् ।। 52 ।।

sarvāyudhānīha mahābalāni nyāsaṃ mahādevasamīpato vai| nyasyāmyahaṃ vāyusamīpataśca vanaspatīnāṃ ca saparvatānām || 52 ||

Verse 53

एष न्यासो मया दत्तः सोममूर्यानिलान्तिके। मम पार्थस्य वा देयं पूर्णे वर्षे त्रयोदशे ।। 53 ।।

eṣa nyāso mayā dattaḥ somamūryānilāntike| mama pārthasya vā deyaṃ pūrṇe varṣe trayodaśe || 53 ||

Verse 54

नेदं भीमे प्रदातव्यमयं क्रुद्धो वृकोदरः। आमर्षान्नित्यसंक्रुद्धो धृतराष्ट्रसुतान्प्रति। अपूर्णकाले प्रहरेत्क्रोधसंजातमत्सरः ।। 54 ।।

nedaṃ bhīme pradātavyamayaṃ kruddho vṛkodaraḥ| āmarṣānnityasaṃkruddho dhṛtarāṣṭrasutānprati| apūrṇakāle praharetkrodhasaṃjātamatsaraḥ || 54 ||

Verse 55

पुनः प्रवेशो नः स्यात्तु वनवासाय सर्वदा । समये परिपूर्णे तु धार्तराष्ट्रान्निहन्महे ।। 55 ।।

punaḥ praveśo naḥ syāttu vanavāsāya sarvadā | samaye paripūrṇe tu dhārtarāṣṭrānnihanmahe || 55 ||

Verse 56

एष चार्थश्च धर्मश्च कामः कीर्तिरलं यशः। मदायत्तमिदं सर्वं जीवितं च न संशयः ।। 56 ।।

eṣa cārthaśca dharmaśca kāmaḥ kīrtiralaṃ yaśaḥ| madāyattamidaṃ sarvaṃ jīvitaṃ ca na saṃśayaḥ || 56 ||

Verse 57

वैशंपायन उवाच। दैवतेभ्यो नमस्कृत्य शमीं कृत्वा प्रदक्षिणम्। नगरं गन्तुमायाताः सर्वे ते भ्रातरः सह ।। 57 ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| daivatebhyo namaskṛtya śamīṃ kṛtvā pradakṣiṇam| nagaraṃ gantumāyātāḥ sarve te bhrātaraḥ saha || 57 ||

Verse 58

आगोपालाविपालेभ्यः कर्षकेभ्यः परंतप। आजग्मुर्नगराभ्याशं दर्शयन्तः पुनः पुनः ।। 58 ।।

āgopālāvipālebhyaḥ karṣakebhyaḥ paraṃtapa| ājagmurnagarābhyāśaṃ darśayantaḥ punaḥ punaḥ || 58 ||

Verse 59

अशीतिशतवर्पेयं माताऽस्माकमिहान्तिके । बहुकालपरीणामा मृत्योस्तु वशमेयुपी । न चाग्निसंस्कारमियं प्रापिता कुलधर्मतः ।। 59 ।।

aśītiśatavarpeyaṃ mātā'smākamihāntike | bahukālaparīṇāmā mṛtyostu vaśameyupī | na cāgnisaṃskāramiyaṃ prāpitā kuladharmataḥ || 59 ||

Verse 60

यः समासाद्यते कश्चित्तस्मिन्देशे यदृच्छया। तमेवमृचुर्धर्मज्ञाः कुलधर्मो न ईदृशः ।। 60 ।।

yaḥ samāsādyate kaścittasmindeśe yadṛcchayā| tamevamṛcurdharmajñāḥ kuladharmo na īdṛśaḥ || 60 ||

Verse 61

विश्रावयन्तस्ते हृष्टा दिशः सर्वा व्यनादयन् । स्वर्गतेयमिहास्माकं जननी शोकविह्वला ।। 61 ।।

viśrāvayantaste hṛṣṭā diśaḥ sarvā vyanādayan | svargateyamihāsmākaṃ jananī śokavihvalā || 61 ||

Verse 62

वने विचरमाणानां लुब्धानां वनचारिणाम्। कुलधर्मोऽयमस्माकं पूर्वैराचरितः पुरा ।। 62 ।।

vane vicaramāṇānāṃ lubdhānāṃ vanacāriṇām| kuladharmo'yamasmākaṃ pūrvairācaritaḥ purā || 62 ||

Verse 63

एवं ते सुकृतं कृत्वा समन्तादवघुष्य च। भीमसेनोऽर्जुनश्चैव माद्रीपुत्रावुभावपि ।। 63 ।।

evaṃ te sukṛtaṃ kṛtvā samantādavaghuṣya ca| bhīmaseno'rjunaścaiva mādrīputrāvubhāvapi || 63 ||

Verse 64

युधिष्ठिरश्च कृष्णा च राजपत्नी सुमध्यमा। ततो यथासमाज्ञप्तं नगरं प्राविशंस्तदा ।। 64 ।।

yudhiṣṭhiraśca kṛṣṇā ca rājapatnī sumadhyamā| tato yathāsamājñaptaṃ nagaraṃ prāviśaṃstadā || 64 ||

Verse 65

मत्स्यराज्ञो विराटस्य समीपं वस्तुमञ्जसा। अज्ञातचर्यां चरितुं वर्षं राष्ट्रे त्रयोदशम् ।। 65 ।।

matsyarājño virāṭasya samīpaṃ vastumañjasā| ajñātacaryāṃ carituṃ varṣaṃ rāṣṭre trayodaśam || 65 ||

Verse 66

अतश्छन्नानि नामानि चकारैषां युधिष्ठिरः । जयो जयेशो विजयो जयत्सेनो जयद्बलः।

ataśchannāni nāmāni cakāraiṣāṃ yudhiṣṭhiraḥ | jayo jayeśo vijayo jayatseno jayadbalaḥ|

Verse 67

आपत्सु नामभिस्त्वेतैः समाह्वामः परस्परम् ।। 66 ।। ततो यथाप्रतिज्ञाभिः प्राविशन्नगरं महत्।

āpatsu nāmabhistvetaiḥ samāhvāmaḥ parasparam || 66 || tato yathāpratijñābhiḥ prāviśannagaraṃ mahat|

Verse 68

अज्ञातचर्यां वत्स्यन्तो राष्ट्रे वर्षं त्रयोदशम् ।। 67 ।।

ajñātacaryāṃ vatsyanto rāṣṭre varṣaṃ trayodaśam || 67 ||