Adhyaya 210

Verse 1

कौशिकनामकेन द्विजवरेण पतिव्रतावचनाद्धर्मावगतये धर्मव्याधंप्रति गमनम् ।। 1 ।। व्याधेन तस्मै नानाधर्मोपदेशः ।। 2 ।। मार्कण्डेय उवाच। चिन्तयित्वा तदाश्चर्यं स्त्रिया प्रोक्तमशेपतः। विनिन्दन्स द्विजोऽऽत्मानमागस्कृत इवाबभौ ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि दशाधिकद्विशततमोऽध्यायः ।। 210 ।।

kauśikanāmakena dvijavareṇa pativratāvacanāddharmāvagataye dharmavyādhaṃprati gamanam || 1 || vyādhena tasmai nānādharmopadeśaḥ || 2 || mārkaṇḍeya uvāca| cintayitvā tadāścaryaṃ striyā proktamaśepataḥ| vinindansa dvijo''tmānamāgaskṛta ivābabhau || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi mārkaṇḍeyasamāsyāparvaṇi daśādhikadviśatatamo'dhyāyaḥ || 210 ||

Verse 2

चिन्तयानः स धर्मस्य सूक्ष्मां गतिमथाब्रवीत्। श्रद्दधानेन वै भाव्ये गच्छामि मिथिलामहम् ।।

cintayānaḥ sa dharmasya sūkṣmāṃ gatimathābravīt| śraddadhānena vai bhāvye gacchāmi mithilāmaham ||

Verse 3

कृतात्मा धर्मवित्तस्यां व्याधो निवसते किल। तं गच्चाम्यहमद्यैव धर्मं प्रष्टुं तपोधनम् ।।

kṛtātmā dharmavittasyāṃ vyādho nivasate kila| taṃ gaccāmyahamadyaiva dharmaṃ praṣṭuṃ tapodhanam ||

Verse 4

इतिसंचिन्त्य मनसा श्रद्दधानः स्त्रिया वचः। बलाकाप्रत्ययेनासौ धर्म्यैश्च वचनैः शुभैः ।।

itisaṃcintya manasā śraddadhānaḥ striyā vacaḥ| balākāpratyayenāsau dharmyaiśca vacanaiḥ śubhaiḥ ||

Verse 5

संप्रतस्थे स मिथिलां कौतूहलसमन्वितः। अतिक्रामन्नरण्यानि ग्रामांश्च नगराणि च ।।

saṃpratasthe sa mithilāṃ kautūhalasamanvitaḥ| atikrāmannaraṇyāni grāmāṃśca nagarāṇi ca ||

Verse 6

ततो जगाम मिथिलां जनकेन सुरक्षिताम्। धर्मसेतुसमाकीर्णां यज्ञोत्सववतीं शुभाम् ।।

tato jagāma mithilāṃ janakena surakṣitām| dharmasetusamākīrṇāṃ yajñotsavavatīṃ śubhām ||

Verse 7

गोपुराट्टालकवतीं हर्म्यप्राकारशोभनाम्। प्रविश्य नगरीं रम्यां विमानैर्बहुभिर्युताम् ।। आगोऽपराधः कृतमननेत्यागस्कृतः ।।

gopurāṭṭālakavatīṃ harmyaprākāraśobhanām| praviśya nagarīṃ ramyāṃ vimānairbahubhiryutām || āgo'parādhaḥ kṛtamananetyāgaskṛtaḥ ||

Verse 8

पण्यैश्च बहुभिर्युक्तां सुविभक्तमहापथाम्। अश्वै रथैस्तथा नागैर्योधैश्च बहुभिर्युताम् ।।

paṇyaiśca bahubhiryuktāṃ suvibhaktamahāpathām| aśvai rathaistathā nāgairyodhaiśca bahubhiryutām ||

Verse 9

हृष्टपुष्टजनाकीर्णां नित्योत्सवसमाकुलाम्। सोऽपस्यद्बहुवृत्तान्तां ब्राह्मणः समतिक्रमन् ।।

hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇāṃ nityotsavasamākulām| so'pasyadbahuvṛttāntāṃ brāhmaṇaḥ samatikraman ||

Verse 10

धर्मव्याधमपृच्छच्च स चास्य कथितो द्विजैः। अपश्यत्तत्रगत्वा तं सूनामध्ये व्यवस्थितम् ।। विमानैः साप्तभौमिकगृहैः ।।

dharmavyādhamapṛcchacca sa cāsya kathito dvijaiḥ| apaśyattatragatvā taṃ sūnāmadhye vyavasthitam || vimānaiḥ sāptabhaumikagṛhaiḥ ||

Verse 11

मार्गमाहिपमांसानि विक्रीणन्तं तपस्विनम्। आकुलत्वाच्च क्रेतृणामेकान्ते संस्थितो द्विजः ।।

mārgamāhipamāṃsāni vikrīṇantaṃ tapasvinam| ākulatvācca kretṛṇāmekānte saṃsthito dvijaḥ ||

Verse 12

स तु ज्ञाता द्विजं प्राप्तं सहसा संभ्रमोत्थितः। आजगाम यतो विप्रः स्थित एकान्तआसने ।।

sa tu jñātā dvijaṃ prāptaṃ sahasā saṃbhramotthitaḥ| ājagāma yato vipraḥ sthita ekāntaāsane ||

Verse 13

व्याध उवाच। अभिवादये त्वां भगवन्स्वागतं ते द्विजोत्तम। अहं व्याधो हि भद्रं ते किं करोमि प्रशाधि माम् ।।

vyādha uvāca| abhivādaye tvāṃ bhagavansvāgataṃ te dvijottama| ahaṃ vyādho hi bhadraṃ te kiṃ karomi praśādhi mām ||

Verse 14

एकपत्न्या यदुक्तोसि गच्छ त्वं मिथिलामिति। जानाम्येतदहं सर्वं यदर्थं त्वमिहागतः ।।

ekapatnyā yaduktosi gaccha tvaṃ mithilāmiti| jānāmyetadahaṃ sarvaṃ yadarthaṃ tvamihāgataḥ ||

Verse 15

श्रुत्वा च तस्य तद्वाक्यं स विप्रो भृशविस्मितः। द्वितीयमिदमाश्चर्यमित्यचिन्तयत द्विजः ।।

śrutvā ca tasya tadvākyaṃ sa vipro bhṛśavismitaḥ| dvitīyamidamāścaryamityacintayata dvijaḥ ||

Verse 16

अदेशस्थं हि ते स्तानमिति व्याघोऽब्रवीद्द्विजम्। गृहं गच्छाव भगवन्यदि ते रोचतेऽनघ ।। सूना वधस्थानं तन्मध्ये ।।

adeśasthaṃ hi te stānamiti vyāgho'bravīddvijam| gṛhaṃ gacchāva bhagavanyadi te rocate'nagha || sūnā vadhasthānaṃ tanmadhye ||

Verse 17

मार्कण्डेय उवाच। बाढमित्येव तं विप्रो हृष्टो वचनमब्रवीत्। अग्रतस्तु द्विजं कृत्वा स जगाम गृहं प्रति ।।

mārkaṇḍeya uvāca| bāḍhamityeva taṃ vipro hṛṣṭo vacanamabravīt| agratastu dvijaṃ kṛtvā sa jagāma gṛhaṃ prati ||

Verse 18

प्रविश्य च गृहंरम्यमासनेनाभिपूजितः। अर्ध्येण च स वै तेन व्याधेन द्विजसत्तमः ।।

praviśya ca gṛhaṃramyamāsanenābhipūjitaḥ| ardhyeṇa ca sa vai tena vyādhena dvijasattamaḥ ||

Verse 19

पाद्यमाचमनीयं च प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः। ततः सुखोपविष्स्तं व्याधं वचनमब्रवीत् ।।

pādyamācamanīyaṃ ca pratigṛhya dvijottamaḥ| tataḥ sukhopaviṣstaṃ vyādhaṃ vacanamabravīt ||

Verse 20

कर्मैतद्वै न सदृशं भवतः प्रतिभाति मे। अनुतप्ये भृशं तात तव घोरेण कर्मणा ।।

karmaitadvai na sadṛśaṃ bhavataḥ pratibhāti me| anutapye bhṛśaṃ tāta tava ghoreṇa karmaṇā ||

Verse 21

व्याध उवाच। कुलोचितमिदं कर्म पितृपैतामहं परम्। वर्तमानस्य मे धर्मे स्वे मन्युं मा कृथा द्विज ।।

vyādha uvāca| kulocitamidaṃ karma pitṛpaitāmahaṃ param| vartamānasya me dharme sve manyuṃ mā kṛthā dvija ||

Verse 22

विधात्रा विहितं पूर्वं कर्म स्वमनुपालयन्। प्रयत्नाच्च गुरू वृद्धौ शुश्रूषेऽहं द्विजोत्तम ।। अदेशस्थं अयोग्यदेशस्थम् ।।

vidhātrā vihitaṃ pūrvaṃ karma svamanupālayan| prayatnācca gurū vṛddhau śuśrūṣe'haṃ dvijottama || adeśasthaṃ ayogyadeśastham ||

Verse 23

सत्यं वदे नाभ्यसूये यथाशक्ति ददामि च। देवतातिथिभृत्यानामवशिष्टेन वर्तये ।। गुरू मातापितरौ ।।

satyaṃ vade nābhyasūye yathāśakti dadāmi ca| devatātithibhṛtyānāmavaśiṣṭena vartaye || gurū mātāpitarau ||

Verse 24

न कुत्सयाम्यहं किंचिन्न गर्हे बलवत्तरम्। कृतमन्वेति कर्तारं पुरा कर्म द्विजेत्तम ।। वर्तये जीवामि ।।

na kutsayāmyahaṃ kiṃcinna garhe balavattaram| kṛtamanveti kartāraṃ purā karma dvijettama || vartaye jīvāmi ||

Verse 25

कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यमिह लोकस्य जीवनम्। दण्डनीतिस्त्रयो विद्या तेन लोको भवत्युत ।। कुत्सा विद्यमानदोषसंकीर्तनम्। गर्हा अविद्यमानदोषारोपः। पुराकृतं कर्मेति संबन्धः ।।

kṛṣigorakṣyavāṇijyamiha lokasya jīvanam| daṇḍanītistrayo vidyā tena loko bhavatyuta || kutsā vidyamānadoṣasaṃkīrtanam| garhā avidyamānadoṣāropaḥ| purākṛtaṃ karmeti saṃbandhaḥ ||

Verse 26

कर्म शूद्रे कृषिर्वैश्ये संग्रामः क्षत्रिये स्मृतः। ब्रह्मचर्यतपोमन्त्राः सत्यं च ब्राह्मणे सदा ।।

karma śūdre kṛṣirvaiśye saṃgrāmaḥ kṣatriye smṛtaḥ| brahmacaryatapomantrāḥ satyaṃ ca brāhmaṇe sadā ||

Verse 27

राजा प्रशास्ति धर्मेण स्वकर्मनिरताः प्रजाः। विकर्माणश्च ये केचित्तान्युनक्ति स्वकर्मसु ।।

rājā praśāsti dharmeṇa svakarmaniratāḥ prajāḥ| vikarmāṇaśca ye kecittānyunakti svakarmasu ||

Verse 28

भेतव्यं हि सदा राज्ञां प्रजानामधिपा हिते। मारयन्ति विकर्मस्थं लुब्धा मृगमिवेषुभिः ।।

bhetavyaṃ hi sadā rājñāṃ prajānāmadhipā hite| mārayanti vikarmasthaṃ lubdhā mṛgamiveṣubhiḥ ||

Verse 29

जनकस्येह विप्रर्षे विकर्मस्थो न विद्यते। स्वकर्मनिरता वर्णाश्चत्वारोपि द्विजोत्तम ।।

janakasyeha viprarṣe vikarmastho na vidyate| svakarmaniratā varṇāścatvāropi dvijottama ||

Verse 30

स एष जनको राजा दुर्वृत्तमपि चेत्सुतम्। दण्ड्यं दण्डे निक्षिपति यथा न ग्लाति धार्मिकम् ।। लोकः परलोकः ।।

sa eṣa janako rājā durvṛttamapi cetsutam| daṇḍyaṃ daṇḍe nikṣipati yathā na glāti dhārmikam || lokaḥ paralokaḥ ||

Verse 31

सुयुक्तचारो नृपतिः सर्वं धर्मेण पश्यति। श्रीश्च राज्यं च दण्डश्च क्षत्रियाणां द्विजोत्तम ।।

suyuktacāro nṛpatiḥ sarvaṃ dharmeṇa paśyati| śrīśca rājyaṃ ca daṇḍaśca kṣatriyāṇāṃ dvijottama ||

Verse 32

राजानो हि स्वधर्मेण श्रियमिच्छन्ति भूयसीम्। सर्वेषामेव वर्णानां त्राता राजा भवत्युत ।।

rājāno hi svadharmeṇa śriyamicchanti bhūyasīm| sarveṣāmeva varṇānāṃ trātā rājā bhavatyuta ||

Verse 33

परेण हि हतान्ब्रह्मन्वराहमहिषानहम्। न स्वयं हन्मि विप्रर्षे विक्रीणामि सदा त्वहम् ।।

pareṇa hi hatānbrahmanvarāhamahiṣānaham| na svayaṃ hanmi viprarṣe vikrīṇāmi sadā tvaham ||

Verse 34

न भक्षयामि मांसानि ऋतुगामी तथाह्यहम्। सदोपवासी च तथा नक्तभोजी सदा द्विज ।।

na bhakṣayāmi māṃsāni ṛtugāmī tathāhyaham| sadopavāsī ca tathā naktabhojī sadā dvija ||

Verse 35

अशीलश्चापि पुरुषो भूत्वा भवति शीलवान्। प्राणिहिंसारतिश्चापि भवते धार्मिकः पुनः ।।

aśīlaścāpi puruṣo bhūtvā bhavati śīlavān| prāṇihiṃsāratiścāpi bhavate dhārmikaḥ punaḥ ||

Verse 36

व्यभिचाराननरेन्द्राणां धर्मः संकीर्यते महान्। अधर्मो वर्तते चापि संकीर्यन्ते ततः प्रजाः ।। न ग्लाति न ग्लानि नयति ।।

vyabhicārānanarendrāṇāṃ dharmaḥ saṃkīryate mahān| adharmo vartate cāpi saṃkīryante tataḥ prajāḥ || na glāti na glāni nayati ||

Verse 37

भेरुण्डा वामनाः कुब्जाः स्थूलशीर्षास्तथैव च। क्लीबाश्चान्धाश्च बधिरा जायन्तेऽत्युच्चलोचनाः ।। व्यभिचारात्स्वैरगतेः ।।

bheruṇḍā vāmanāḥ kubjāḥ sthūlaśīrṣāstathaiva ca| klībāścāndhāśca badhirā jāyante'tyuccalocanāḥ || vyabhicārātsvairagateḥ ||

Verse 38

पार्थिवानामधर्मत्वात्प्रजानामभवः सदा। स एष राजा जनकः प्रजा धर्मेण पश्यति ।।

pārthivānāmadharmatvātprajānāmabhavaḥ sadā| sa eṣa rājā janakaḥ prajā dharmeṇa paśyati ||

Verse 39

अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः स्वधर्मनिरताः सदा। पात्येष राजा जनकः पितृवद्द्विजसत्तम ।।

anugṛhṇanprajāḥ sarvāḥ svadharmaniratāḥ sadā| pātyeṣa rājā janakaḥ pitṛvaddvijasattama ||

Verse 40

येचैव मां प्रशंसन्ति येच निन्दन्ति मानवाः। सर्वान्सुपरिणीतेन कर्माणा तोषयाम्यहम् ।। भेरुण्डाः भयानकाः। उरुण्डाः इति ख. थ.ध. पाठः ।।

yecaiva māṃ praśaṃsanti yeca nindanti mānavāḥ| sarvānsupariṇītena karmāṇā toṣayāmyaham || bheruṇḍāḥ bhayānakāḥ| uruṇḍāḥ iti kha. tha.dha. pāṭhaḥ ||

Verse 41

ये जीवन्ति स्वधर्मेण संयुञ्जन्ति च पार्थिवाः। न किंचिदुपजीवनति दान्ता उत्थानसीलिनः ।। सुपरिणीतेन साधुना ।।

ye jīvanti svadharmeṇa saṃyuñjanti ca pārthivāḥ| na kiṃcidupajīvanati dāntā utthānasīlinaḥ || supariṇītena sādhunā ||

Verse 42

शक्त्याऽन्नदानं सततं तितिक्षा धर्मनित्यता। यथार्हं प्रतिपूजा च सर्वभूतेषु वै दया ।।

śaktyā'nnadānaṃ satataṃ titikṣā dharmanityatā| yathārhaṃ pratipūjā ca sarvabhūteṣu vai dayā ||

Verse 43

त्यागान्नान्यत्र मर्त्यानां गुणास्तिष्ठान्ति पूरुषे। मृषावादं परिहरेत्कुर्यात्प्रियमयाचितः ।।

tyāgānnānyatra martyānāṃ guṇāstiṣṭhānti pūruṣe| mṛṣāvādaṃ pariharetkuryātpriyamayācitaḥ ||

Verse 44

न च कामान्न संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत्। प्रिये नातिभृशं हृष्येदप्रिये न च संज्वरेत् ।। ये संयुञ्जन्ति सम्यग्योगं सेनाविनेशं कुर्वन्ति तएव पार्तिवा अन्ये चोरो इत्यर्थः ।।

na ca kāmānna saṃrambhānna dveṣāddharmamutsṛjet| priye nātibhṛśaṃ hṛṣyedapriye na ca saṃjvaret || ye saṃyuñjanti samyagyogaṃ senāvineśaṃ kurvanti taeva pārtivā anye coro ityarthaḥ ||

Verse 45

न मुह्येदर्थकृच्छ्रेषु न च धऱ्मं परित्यजेत्। कर्म चेत्किंचिदन्यत्स्यादितरन्न तदाचरेत् ।। संरम्भाद्भयात् ।।

na muhyedarthakṛcchreṣu na ca dhaṟmaṃ parityajet| karma cetkiṃcidanyatsyāditaranna tadācaret || saṃrambhādbhayāt ||

Verse 46

यत्कल्याणमभिध्यायेत्तत्रात्मानं नियोजयेत्। न पापं प्रति पापः स्यात्साधुरेव सदा भवेत् ।। अन्त् विपरीतं स्यात् इतरत्तादृशं द्वितीयं कल्याणमेवाचरेत् ।।

yatkalyāṇamabhidhyāyettatrātmānaṃ niyojayet| na pāpaṃ prati pāpaḥ syātsādhureva sadā bhavet || ant viparītaṃ syāt itarattādṛśaṃ dvitīyaṃ kalyāṇamevācaret ||

Verse 47

आत्मनैव हतः पापो यः पापं कर्तुमिच्छति। कर्म चैतदसाधूनां वृजिनानामसाधुकम् ।। पापः पापी ।।

ātmanaiva hataḥ pāpo yaḥ pāpaṃ kartumicchati| karma caitadasādhūnāṃ vṛjinānāmasādhukam || pāpaḥ pāpī ||

Verse 48

न धर्मोस्तीति मन्वानाः शुचीनवहसन्ति ये। अश्रद्दधाना धर्मस् ते नश्यन्ति न संशयः ।।

na dharmostīti manvānāḥ śucīnavahasanti ye| aśraddadhānā dharmas te naśyanti na saṃśayaḥ ||

Verse 49

महादृतिरिवाध्मातः पापो भवति नित्यदा। साधुः सन्नतिमानेव सर्वत्रद्विजसत्तम ।। वृजिनानां व्यसनवताम् ।।

mahādṛtirivādhmātaḥ pāpo bhavati nityadā| sādhuḥ sannatimāneva sarvatradvijasattama || vṛjinānāṃ vyasanavatām ||

Verse 50

मूढानामवलिप्तानामसारं भाषितं भवेत्। दर्शयन्त्यन्तरात्मानं दिवा रूपमिवांशुमान् ।।

mūḍhānāmavaliptānāmasāraṃ bhāṣitaṃ bhavet| darśayantyantarātmānaṃ divā rūpamivāṃśumān ||

Verse 51

न लोके राजते मूर्खः केवलात्मप्रशंसया। अपिचेह मृजाहीनः कृतविद्यः प्रकाशते ।। दृतिर्भस्त्रा। आध्यातः सन्नसारोपि पुष्टो भवेत् ।।

na loke rājate mūrkhaḥ kevalātmapraśaṃsayā| apiceha mṛjāhīnaḥ kṛtavidyaḥ prakāśate || dṛtirbhastrā| ādhyātaḥ sannasāropi puṣṭo bhavet ||

Verse 52

अब्रुवन्कस्यचिन्निन्दामात्मपूजामवर्णयन्। न कश्चिद्गुणसंपन्नः प्रकाशो भुवि दृश्यते ।। मृजाहीनः मलिनदेहः ।।

abruvankasyacinnindāmātmapūjāmavarṇayan| na kaścidguṇasaṃpannaḥ prakāśo bhuvi dṛśyate || mṛjāhīnaḥ malinadehaḥ ||

Verse 53

विकर्मणा तप्यमानः पापाद्विपरिमुच्यते। न तत्कुर्यां पुनरिति द्वितीयात्परिमुच्यते ।। मूढस्वरूपमाह अब्रुवन्निति ।।

vikarmaṇā tapyamānaḥ pāpādviparimucyate| na tatkuryāṃ punariti dvitīyātparimucyate || mūḍhasvarūpamāha abruvanniti ||

Verse 54

कर्मणा येन केनापि पापात्मा द्विजसत्तम। एवं श्रुतिरियं ब्रह्मन्धर्मेषु प्रतिदृश्यते ।। पापात् प्राक्कृतात्। द्वितीयात्करिष्यमाणात् ।।

karmaṇā yena kenāpi pāpātmā dvijasattama| evaṃ śrutiriyaṃ brahmandharmeṣu pratidṛśyate || pāpāt prākkṛtāt| dvitīyātkariṣyamāṇāt ||

Verse 55

पापनि बुद्ध्वेह पुरा कृतानि स्वधर्मशीलो विनिहन्ति पश्चात्। धर्मो ब्रह्मन्नुदते ब्राह्मणानां यत्कुर्वते पापमिह प्रमादात् ।।

pāpani buddhveha purā kṛtāni svadharmaśīlo vinihanti paścāt| dharmo brahmannudate brāhmaṇānāṃ yatkurvate pāpamiha pramādāt ||

Verse 56

पापं कृत्वा हि मन्येत नाहमस्मीति पूरुषः। [तं तु देवाः प्रपश्यन्ति स्वस्यैवान्तरपूरुषः] ।।

pāpaṃ kṛtvā hi manyeta nāhamasmīti pūruṣaḥ| [taṃ tu devāḥ prapaśyanti svasyaivāntarapūruṣaḥ] ||

Verse 57

चिकीर्षेदेव कल्यायणं श्रद्दधानोऽनसूयकः ।।

cikīrṣedeva kalyāyaṇaṃ śraddadhāno'nasūyakaḥ ||

Verse 58

वसनस्येव च्छिद्राणइ साधूनां विवृणोति यः। अपश्यन्नात्मनो दोषान्स पापः प्रेत्य नश्यति ।।

vasanasyeva cchidrāṇai sādhūnāṃ vivṛṇoti yaḥ| apaśyannātmano doṣānsa pāpaḥ pretya naśyati ||

Verse 59

पापं चेत्पुरुषः कृत्वा कल्याणमभिपद्यते। मुच्यते सर्वपापेभ्यो महाभ्रेणेव चन्द्रमाः ।।

pāpaṃ cetpuruṣaḥ kṛtvā kalyāṇamabhipadyate| mucyate sarvapāpebhyo mahābhreṇeva candramāḥ ||

Verse 60

यथाऽऽदित्यः समुद्यन्वै तमः सर्वं व्यपोहति। एवं कल्याणमातिष्ठन्सर्वपापैः प्रमुच्यते ।।

yathā''dityaḥ samudyanvai tamaḥ sarvaṃ vyapohati| evaṃ kalyāṇamātiṣṭhansarvapāpaiḥ pramucyate ||

Verse 61

पापानां विद्ध्यधिष्ठानं लोभमोहौ द्विजोत्तम। तस्मात्तौ विदुषा विप्र वर्जनीयौ विशेषतः ।।

pāpānāṃ viddhyadhiṣṭhānaṃ lobhamohau dvijottama| tasmāttau viduṣā vipra varjanīyau viśeṣataḥ ||

Verse 62

लुबधाः पापं व्यवस्यन्ति नरा नातिबहुश्रुताः। अधर्म्या धर्मरूपेण तृणैः कूपा इवावृताः ।।

lubadhāḥ pāpaṃ vyavasyanti narā nātibahuśrutāḥ| adharmyā dharmarūpeṇa tṛṇaiḥ kūpā ivāvṛtāḥ ||

Verse 63

येषां पञ् पवित्राणि प्रलापा धर्मसंश्रितः। सर्वं हि विद्यते तेषु शिष्टाचारः सुदुर्लभः ।।

yeṣāṃ pañ pavitrāṇi pralāpā dharmasaṃśritaḥ| sarvaṃ hi vidyate teṣu śiṣṭācāraḥ sudurlabhaḥ ||