Adhyaya 177

Verse 1

अर्जुनेन युधिष्ठिराय दिव्यास्त्रप्रदर्शनन् ।। 1 ।। अस्रतेजसा जगत्क्षोभे सति इन्द्रचोदनया नरादेनार्जुनप्रत्यस्त्रप्रदर्शन प्रतिषेधनम् ।। 2 ।। वैशंपायन उवाच। तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां धर्मराजो युधिष्ठिरः। उत्थायावश्यकार्याणि कृतवान्भ्रातृभिः सह ।।

arjunena yudhiṣṭhirāya divyāstrapradarśanan || 1 || asratejasā jagatkṣobhe sati indracodanayā narādenārjunapratyastrapradarśana pratiṣedhanam || 2 || vaiśaṃpāyana uvāca| tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ| utthāyāvaśyakāryāṇi kṛtavānbhrātṛbhiḥ saha ||

Verse 2

ततः संचोदयामास सोऽर्जुनं मातृनन्दनम्। दर्शयास्त्राणि कौन्तेय यैर्जिता दानवास्त्वया ।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि निवातकवचयुद्धपर्वणि सप्तमप्तत्यधिकशततमोऽध्यायः ।। 177 ।।

tataḥ saṃcodayāmāsa so'rjunaṃ mātṛnandanam| darśayāstrāṇi kaunteya yairjitā dānavāstvayā || || iti śrīmanmahābhārate araṇyaparvaṇi nivātakavacayuddhaparvaṇi saptamaptatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ || 177 ||

Verse 3

ततो धनंजयो राजन्देवैर्दत्तानि पाण्डवः। अस्त्राणि तानि दिव्यानि दर्शयामास भारत ।।

tato dhanaṃjayo rājandevairdattāni pāṇḍavaḥ| astrāṇi tāni divyāni darśayāmāsa bhārata ||

Verse 4

यथान्यायं महातेजाः शौचं परममास्थितः। नमस्कृत्य त्रिनेत्राय वासवाय च पाण्डवः ।।

yathānyāyaṃ mahātejāḥ śaucaṃ paramamāsthitaḥ| namaskṛtya trinetrāya vāsavāya ca pāṇḍavaḥ ||

Verse 5

गिरिकूबरपादाक्षं शुभवेणु त्रिवेणुमत्। पार्थिवं रथमास्थाय शोभमानो धनंजयः ।। मातृनन्दनं मातुः सुखकरम् ।।

girikūbarapādākṣaṃ śubhaveṇu triveṇumat| pārthivaṃ rathamāsthāya śobhamāno dhanaṃjayaḥ || mātṛnandanaṃ mātuḥ sukhakaram ||

Verse 6

दिव्येन संवृतस्तेन कवचेन सुवर्चसा। धनुरादाय गाण्डीवं देवदत्तं स वारिजम् ।। गिरयएव कूवरादयस्तद्वन्तम्। कूबरो यस्मिन् युगं ध्रियते तद्दारु। पादौ चक्रे। अक्षः तयोः संधानं दारु। शुभाः वेणवइव वेणवो यस्मिन् तत् शुभवेमु त्रिवेणु अक्षकूबरयोः संधानार्थं त्रिशिख दारु तद्वन्तम्। सुपां सुलुगिति द्वितीयाया आर्षो लुक्। रथपदे वा क्लीबत्वं ध्येयम्। पृथिवीमेव पार्थिवं मानसं भूमिरूपं रथम् ।।

divyena saṃvṛtastena kavacena suvarcasā| dhanurādāya gāṇḍīvaṃ devadattaṃ sa vārijam || girayaeva kūvarādayastadvantam| kūbaro yasmin yugaṃ dhriyate taddāru| pādau cakre| akṣaḥ tayoḥ saṃdhānaṃ dāru| śubhāḥ veṇavaiva veṇavo yasmin tat śubhavemu triveṇu akṣakūbarayoḥ saṃdhānārthaṃ triśikha dāru tadvantam| supāṃ sulugiti dvitīyāyā ārṣo luk| rathapade vā klībatvaṃ dhyeyam| pṛthivīmeva pārthivaṃ mānasaṃ bhūmirūpaṃ ratham ||

Verse 7

शोशुभ्यमानः कौन्तेय आनुपूर्व्यान्महाभुजः। अस्त्राणि तानि दिव्यानि दर्शनायोपचक्रमे ।। वारिजं शङ्खम्। देवदत्तं नामतः ।।

śośubhyamānaḥ kaunteya ānupūrvyānmahābhujaḥ| astrāṇi tāni divyāni darśanāyopacakrame || vārijaṃ śaṅkham| devadattaṃ nāmataḥ ||

Verse 8

अथ प्रयोक्ष्यमाणेषु दिव्येष्वस्त्रेषु तेषु वै। समाक्रान्ता मही पद्भ्यां समकम्पत सद्रुमा ।।

atha prayokṣyamāṇeṣu divyeṣvastreṣu teṣu vai| samākrāntā mahī padbhyāṃ samakampata sadrumā ||

Verse 9

क्षुभिताः सरितश्चैव तथैव च महोदधिः। शैलाश्चापि व्यदीर्यन्त न ववौ च समीरणः ।।

kṣubhitāḥ saritaścaiva tathaiva ca mahodadhiḥ| śailāścāpi vyadīryanta na vavau ca samīraṇaḥ ||

Verse 10

न बभासे सहस्रांशुर्न जज्वाल च पावकः। न वेदाः प्रतिभान्ति स्म द्विजातीनां कथंचन ।।

na babhāse sahasrāṃśurna jajvāla ca pāvakaḥ| na vedāḥ pratibhānti sma dvijātīnāṃ kathaṃcana ||

Verse 11

अन्तर्भूमिगता ये च प्राणिनो जनमेजय। पीड्यमानाः समुत्थाय पाण्डवं पर्यवारयन् ।।

antarbhūmigatā ye ca prāṇino janamejaya| pīḍyamānāḥ samutthāya pāṇḍavaṃ paryavārayan ||

Verse 12

वेपमानाः प्राञ्जलयस्ते सर्वे विकृताननाः। दह्यमानास्तदाऽस्त्रैस्ते याचन्ति स्म धनंजयम् ।।

vepamānāḥ prāñjalayaste sarve vikṛtānanāḥ| dahyamānāstadā'straiste yācanti sma dhanaṃjayam ||

Verse 13

ततो ब्रह्मर्षयश्चैव सिद्धा ये च महर्षयः। जङ्गमानि च भूतानि सर्वाण्येवावतस्थिरे ।।

tato brahmarṣayaścaiva siddhā ye ca maharṣayaḥ| jaṅgamāni ca bhūtāni sarvāṇyevāvatasthire ||

Verse 14

देवर्षयश्च प्रवरास्तथैव च दिवौकसः। यक्षराक्षसगन्धर्वास्तथैव च पतत्रिणः। खेचराणि च भूतानि सर्वाण्येवावतस्थिरे ।।

devarṣayaśca pravarāstathaiva ca divaukasaḥ| yakṣarākṣasagandharvāstathaiva ca patatriṇaḥ| khecarāṇi ca bhūtāni sarvāṇyevāvatasthire ||

Verse 15

ततः पितामहश्चैव लोकपालाश्च सर्वशः। भगवांश्च महादेवः सगणोऽभ्याययौ तदा ।।

tataḥ pitāmahaścaiva lokapālāśca sarvaśaḥ| bhagavāṃśca mahādevaḥ sagaṇo'bhyāyayau tadā ||

Verse 16

ततो वायुर्महाराज दिव्यैर्माल्यैः समन्वितः। अभितः पाण्डवंचित्रैरवचक्रे समन्ततः ।।

tato vāyurmahārāja divyairmālyaiḥ samanvitaḥ| abhitaḥ pāṇḍavaṃcitrairavacakre samantataḥ ||

Verse 17

जगुश्च गाथा विविधा गन्धर्वाः सुरचोदिताः। ननृतुः सङ्घशश्चैव राजन्नप्सरसां गणाः ।।

jaguśca gāthā vividhā gandharvāḥ suracoditāḥ| nanṛtuḥ saṅghaśaścaiva rājannapsarasāṃ gaṇāḥ ||

Verse 18

तस्मिंश्च तादृशे काले नारदश्चोदितः सुरैः। आगम्याह वचः पार्थं श्रवणीयमिदं नृप ।।

tasmiṃśca tādṛśe kāle nāradaścoditaḥ suraiḥ| āgamyāha vacaḥ pārthaṃ śravaṇīyamidaṃ nṛpa ||

Verse 19

अर्जुनार्जुन मा युङ्क्ष दिव्यान्यस्त्राणि भारत। नैतानि निरधिष्ठाने प्रयुज्यन्ते कथंचन ।। दर्शनाय दर्शयितुम् ।।

arjunārjuna mā yuṅkṣa divyānyastrāṇi bhārata| naitāni niradhiṣṭhāne prayujyante kathaṃcana || darśanāya darśayitum ||

Verse 20

अधिष्ठाने न वाऽनार्तः प्रयुञ्जीत कदाचन। प्रयोगेषु महान्दोषो ह्यस्त्राणां कुरुनन्दन ।। निरधिष्ठाने लक्ष्याभावे सति ।।

adhiṣṭhāne na vā'nārtaḥ prayuñjīta kadācana| prayogeṣu mahāndoṣo hyastrāṇāṃ kurunandana || niradhiṣṭhāne lakṣyābhāve sati ||

Verse 21

एतानि रक्ष्यमाणानि धनंजय यथागमम्। बलवन्ति सुखार्हाणि भविष्यन्ति न संशयः ।।

etāni rakṣyamāṇāni dhanaṃjaya yathāgamam| balavanti sukhārhāṇi bhaviṣyanti na saṃśayaḥ ||

Verse 22

अरक्ष्यमाणान्येतानि त्रैलोक्यस्यापि पाण्डव। भवन्ति स्म विनाशाय मैवं भूयः कृथाः क्वचित् ।।

arakṣyamāṇānyetāni trailokyasyāpi pāṇḍava| bhavanti sma vināśāya maivaṃ bhūyaḥ kṛthāḥ kvacit ||

Verse 23

अजातशत्रो त्वं चैव द्रक्ष्यसे तानि संयुगे। योज्यमानानि पार्थे नद्विषतामवमर्दने ।।

ajātaśatro tvaṃ caiva drakṣyase tāni saṃyuge| yojyamānāni pārthe nadviṣatāmavamardane ||

Verse 24

वैशंपायन उवाच। निवार्याथ ततः पार्थं सर्वे देवा यथागतम्। जग्मुरन्ये च ये तत्र रसमाजग्मुर्नरर्षभ ।।

vaiśaṃpāyana uvāca| nivāryātha tataḥ pārthaṃ sarve devā yathāgatam| jagmuranye ca ye tatra rasamājagmurnararṣabha ||

Verse 25

तेषु सर्वेषु कौरव्य प्रतियातेषु पाण्डवाः। तस्मिननेव वने हृष्टास्त ऊषुः सह कृष्णया ।।

teṣu sarveṣu kauravya pratiyāteṣu pāṇḍavāḥ| tasminaneva vane hṛṣṭāsta ūṣuḥ saha kṛṣṇayā ||