Adhyaya 75

Verse 1

शकुनिना दुर्योधनम्प्रति पाण्डवानां पौरुषेणाजय्यत्वकथनपूर्वकं द्यूतेन जेष ्यामीति समाश्वासनादिकम्।। 1।। शकुनिरुवाच।। दुर्योधन न तेऽमर्षः कार्यः प्रति युधिष्ठिरम्। भागधेयानि हि स्वानि पाण्डवा भुञ्जते सदा।।

śakuninā duryodhanamprati pāṇḍavānāṃ pauruṣeṇājayyatvakathanapūrvakaṃ dyūtena jeṣa yāmīti samāśvāsanādikam|| 1|| śakuniruvāca|| duryodhana na te'marṣaḥ kāryaḥ prati yudhiṣṭhiram| bhāgadheyāni hi svāni pāṇḍavā bhuñjate sadā||

Verse 2

विधानं विविधाकारं परं तेषां विधानतः। अनेकैरभ्युपायैश्च त्वया न शकिताः पुरा।।

vidhānaṃ vividhākāraṃ paraṃ teṣāṃ vidhānataḥ| anekairabhyupāyaiśca tvayā na śakitāḥ purā||

Verse 3

आरब्धा हि महाराज पुनः पुनररिन्दम। विमुक्ताश्च नरव्याघ्रा भगधेयपुरस्कृताः। उत्साहवन्तः पुरुषा नावसीदन्ति कर्मसु।।

ārabdhā hi mahārāja punaḥ punararindama| vimuktāśca naravyāghrā bhagadheyapuraskṛtāḥ| utsāhavantaḥ puruṣā nāvasīdanti karmasu||

Verse 4

तैर्लब्धा द्रौपदी भार्या द्रुपदश्च सुतैः सह। सहायाः पृथिवीपाला वासुदेवश्च वीर्यवान्।।

tairlabdhā draupadī bhāryā drupadaśca sutaiḥ saha| sahāyāḥ pṛthivīpālā vāsudevaśca vīryavān||

Verse 5

लब्धश्चानभिभूतार्थैः पित्र्योंशः पृथिवीपते। विवृद्धस्तेजसा तेषां तत्र का परिदेवना।।

labdhaścānabhibhūtārthaiḥ pitryoṃśaḥ pṛthivīpate| vivṛddhastejasā teṣāṃ tatra kā paridevanā||

Verse 6

धनञ्जयेन गाण्डीवमक्षय्यौ च महेषुधी। लब्धान्यस्त्राणि दिव्यानि तोषयित्वा हुताशनम्।।

dhanañjayena gāṇḍīvamakṣayyau ca maheṣudhī| labdhānyastrāṇi divyāni toṣayitvā hutāśanam||

Verse 7

तेन कार्मुकमुख्येन बाहुवीर्येण चात्मनः। कृता वशे महीपालास्तत्र का परिदेवना।।

tena kārmukamukhyena bāhuvīryeṇa cātmanaḥ| kṛtā vaśe mahīpālāstatra kā paridevanā||

Verse 8

अग्निदाहान्मयं चापि मोक्षयित्वा स दानवम्। सभां तां कारयामास सव्यसाची परन्तपः।।

agnidāhānmayaṃ cāpi mokṣayitvā sa dānavam| sabhāṃ tāṃ kārayāmāsa savyasācī parantapaḥ||

Verse 9

तेन चैव मयेनोक्ताः किङ्करा नाम राक्षसाः। हन्ति तां सभां भीमास्तत्र का परिदेवना।।

tena caiva mayenoktāḥ kiṅkarā nāma rākṣasāḥ| hanti tāṃ sabhāṃ bhīmāstatra kā paridevanā||

Verse 10

यच्चासहायतां राजन्नुक्तवानसि भारत। तन्मिथ्या भ्रातरो हीमे तव सर्वे वशानुगाः।।

yaccāsahāyatāṃ rājannuktavānasi bhārata| tanmithyā bhrātaro hīme tava sarve vaśānugāḥ||

Verse 11

द्रोणस्तव महेष्वासः सह पुत्रेण वीर्यवान्। मूतपुत्रश्च राधेयो दृढधन्वा महारथः।।

droṇastava maheṣvāsaḥ saha putreṇa vīryavān| mūtaputraśca rādheyo dṛḍhadhanvā mahārathaḥ||

Verse 12

स एकः समरे सर्वान्पाण्डवान्सहसोमकान्। विजेष्यति महाबाहो किं सहायैः करिष्यसि।।

sa ekaḥ samare sarvānpāṇḍavānsahasomakān| vijeṣyati mahābāho kiṃ sahāyaiḥ kariṣyasi||

Verse 13

भीष्मश्च पुरुषव्याघ्रो गौतमश्च महारथः। जयद्रथश्च बलावान्सोमदत्तस्तथैव च।।

bhīṣmaśca puruṣavyāghro gautamaśca mahārathaḥ| jayadrathaśca balāvānsomadattastathaiva ca||

Verse 14

अहं च सह सोदर्यैः सौमदत्तिश्च पार्थिवः। एतैस्त्वं सहितः सर्वैर्जय कृत्स्नं वसुन्दराम्।।

ahaṃ ca saha sodaryaiḥ saumadattiśca pārthivaḥ| etaistvaṃ sahitaḥ sarvairjaya kṛtsnaṃ vasundarām||

Verse 15

दुर्योधन उवाच। त्वया च सहितो राजन्नेतैश्चान्यैर्महारथैः। एतानहं विजेष्यामि यदि त्वमनुमन्यसे।।

duryodhana uvāca| tvayā ca sahito rājannetaiścānyairmahārathaiḥ| etānahaṃ vijeṣyāmi yadi tvamanumanyase||

Verse 16

एतेषु विजितेष्वद्य भविष्यति मही मम। सर्वे च पृथिवीपालाः सभा सा च महाधना।।

eteṣu vijiteṣvadya bhaviṣyati mahī mama| sarve ca pṛthivīpālāḥ sabhā sā ca mahādhanā||

Verse 17

शकुनिरुवाच।। धनञ्जयो वासुदेवो भीमसेनो युधिष्ठिरः। नकुलः सहदेवश्च द्रुपदश्च सहात्मजैः।।

śakuniruvāca|| dhanañjayo vāsudevo bhīmaseno yudhiṣṭhiraḥ| nakulaḥ sahadevaśca drupadaśca sahātmajaiḥ||

Verse 18

नैते युधि पराजेतुं शक्या देवगणैरपि। महारथा महेष्वासाः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः।।

naite yudhi parājetuṃ śakyā devagaṇairapi| mahārathā maheṣvāsāḥ kṛtāstrā yuddhadurmadāḥ||

Verse 19

अहं तु तद्विजानामि विजेतुं येन शक्यते। युधिष्ठिरं स्वयं राजंस्तन्निबोध जुषस्व च।।

ahaṃ tu tadvijānāmi vijetuṃ yena śakyate| yudhiṣṭhiraṃ svayaṃ rājaṃstannibodha juṣasva ca||

Verse 20

दुर्योधन उवाच।। अप्रमादेन सुहृदामन्येषां च महात्मनाम्। यदि शक्या विजेतुं ते तन्ममाचक्ष्व मातुल।।

duryodhana uvāca|| apramādena suhṛdāmanyeṣāṃ ca mahātmanām| yadi śakyā vijetuṃ te tanmamācakṣva mātula||

Verse 21

शकुनिरुवाच। द्यूतप्रियश्च कौन्तेयो न स जानाति देवितुम्। समाहूतश्च राजेन्द्रो न शक्ष्यति तिवर्तितुम्।।

śakuniruvāca| dyūtapriyaśca kaunteyo na sa jānāti devitum| samāhūtaśca rājendro na śakṣyati tivartitum||

Verse 22

देवने कुशलश्चाहं न मेऽस्ति सदृशो भुवि। त्रिषु लोकेषु कौरव्य तं त्वं द्यूते समाह्वय।।

devane kuśalaścāhaṃ na me'sti sadṛśo bhuvi| triṣu lokeṣu kauravya taṃ tvaṃ dyūte samāhvaya||

Verse 23

तस्याक्षकुशलो राजन्नादास्येऽहमसंशयम्। राज्यं श्रियं च तां दीप्तां त्वदर्थं पुरुषर्षभ।।

tasyākṣakuśalo rājannādāsye'hamasaṃśayam| rājyaṃ śriyaṃ ca tāṃ dīptāṃ tvadarthaṃ puruṣarṣabha||

Verse 24

इदं तु सर्वं त्वं राज्ञे दुर्योधन निवेदय। अनुज्ञातस्तु ते पित्रा विजेष्ये तान्न संशयः।।

idaṃ tu sarvaṃ tvaṃ rājñe duryodhana nivedaya| anujñātastu te pitrā vijeṣye tānna saṃśayaḥ||

Verse 25

दुर्योधन उवाच। त्वमेव करुमुख्याय धृतराष्ट्राय सौबल। निवेदय यथान्यायं नाहं शक्ष्ये निवेदितुम्।।

duryodhana uvāca| tvameva karumukhyāya dhṛtarāṣṭrāya saubala| nivedaya yathānyāyaṃ nāhaṃ śakṣye niveditum||