Adhyaya 62

Verse 1

भीष्मवाक्योपरमे सहदेवेन कृष्णपूजाविरुद्धभाषिणो वधे प्रतिज्ञाते राज्ञां त ूष्णीम्भावः।। 1।। सहदेवमूर्ध्नि पुष्पवृष्टिः। अशरीरवाणीच।। 2।। नादरदेन कृष्णानर्चकस्य निन्दनम्।। 3।। सहदेवेन सभ्यषूजनपूर्वकं कर्मसमापनम्।। 4।। शिशुपालेन यज्ञविघाताय राज्ञां प्रोत्साहनम्।। 5।। वैशम्पायन उवाच।। एवमुक्त्वा ततो भीष्णो विरराम महाबलः। व्याजहारोत्तरं तत्र सहदेवोऽर्थवद्वचः।।

bhīṣmavākyoparame sahadevena kṛṣṇapūjāviruddhabhāṣiṇo vadhe pratijñāte rājñāṃ ta ūṣṇīmbhāvaḥ|| 1|| sahadevamūrdhni puṣpavṛṣṭiḥ| aśarīravāṇīca|| 2|| nādaradena kṛṣṇānarcakasya nindanam|| 3|| sahadevena sabhyaṣūjanapūrvakaṃ karmasamāpanam|| 4|| śiśupālena yajñavighātāya rājñāṃ protsāhanam|| 5|| vaiśampāyana uvāca|| evamuktvā tato bhīṣṇo virarāma mahābalaḥ| vyājahārottaraṃ tatra sahadevo'rthavadvacaḥ||

Verse 2

केशवं केशिहन्तारमप्रमेयपराक्रमम्। पूज्यमानं मया यो वः कृष्णं न सहते नृपाः।।

keśavaṃ keśihantāramaprameyaparākramam| pūjyamānaṃ mayā yo vaḥ kṛṣṇaṃ na sahate nṛpāḥ||

Verse 3

सर्वेषां बलिनां मूर्ध्नि मयेदं निहितं पदम्। एवमुक्ते मया सम्यगुत्तरं प्रब्रवीतु सः।।

sarveṣāṃ balināṃ mūrdhni mayedaṃ nihitaṃ padam| evamukte mayā samyaguttaraṃ prabravītu saḥ||

Verse 4

स एव हि मया वध्यो भविष्यति न संशयः। मतिमन्तश्च ये केचिदाचार्यं पितरं गुरुम्।।

sa eva hi mayā vadhyo bhaviṣyati na saṃśayaḥ| matimantaśca ye kecidācāryaṃ pitaraṃ gurum||

Verse 5

अर्च्यमर्चितमर्घार्हमनुजानन्तु ते नृपाः। ततो न व्याजहारैषां कश्चिद्बुद्धिमतां सताम्।।

arcyamarcitamarghārhamanujānantu te nṛpāḥ| tato na vyājahāraiṣāṃ kaścidbuddhimatāṃ satām||

Verse 6

मानिनां बलिनां राज्ञां मध्ये वै दर्शिते पदे। ततोऽपतत्पुष्पवृष्टिः सहदेवस्य मूर्धनि।।

mānināṃ balināṃ rājñāṃ madhye vai darśite pade| tato'patatpuṣpavṛṣṭiḥ sahadevasya mūrdhani||

Verse 7

अदृश्यरूपा वाचश्चाप्यब्रुवन्साधुसाध्विति। अविध्यदजिनं कृष्णं भविष्यद्भूतजल्पनः।।

adṛśyarūpā vācaścāpyabruvansādhusādhviti| avidhyadajinaṃ kṛṣṇaṃ bhaviṣyadbhūtajalpanaḥ||

Verse 8

सर्वसंशयनिर्मोक्ता नारदः सर्वलोकवित्। उवाचाखिलभूतानां मध्ये स्पष्टतरं वचः।।

sarvasaṃśayanirmoktā nāradaḥ sarvalokavit| uvācākhilabhūtānāṃ madhye spaṣṭataraṃ vacaḥ||

Verse 9

कृष्णं कमलपत्राक्षं नार्चयिष्यन्ति ये नराः। जीवन्मृतास्तु ते ज्ञेया न सभाष्याः कदाचना।।

kṛṣṇaṃ kamalapatrākṣaṃ nārcayiṣyanti ye narāḥ| jīvanmṛtāstu te jñeyā na sabhāṣyāḥ kadācanā||

Verse 10

वैशम्पायन उवाच। पूजयित्वा च पूजार्हान्ब्रह्मक्षत्रविशेषवित्। सहदेवो नृणां देवः समापयत कर्म तत्।।

vaiśampāyana uvāca| pūjayitvā ca pūjārhānbrahmakṣatraviśeṣavit| sahadevo nṛṇāṃ devaḥ samāpayata karma tat||

Verse 11

तस्मिन्नभ्यर्चिते कृष्णे सुनीथः शत्रुकर्षणः। अतिताम्रेक्षणः कोपादुवाच मनुजाधिपान्।।

tasminnabhyarcite kṛṣṇe sunīthaḥ śatrukarṣaṇaḥ| atitāmrekṣaṇaḥ kopāduvāca manujādhipān||

Verse 12

स्थितः सेनापतिर्योऽहं मन्वध्वं किं तु साम्प्रतम्। युधि तिष्ठाम सन्नह्य समेतान्वृष्णिपाण्डवान्।।

sthitaḥ senāpatiryo'haṃ manvadhvaṃ kiṃ tu sāmpratam| yudhi tiṣṭhāma sannahya sametānvṛṣṇipāṇḍavān||

Verse 13

इति सर्वान्समुत्साद्य राज्ञस्तांशअचेदिपुङ्गवः। यज्ञोपघाताय ततः सोऽमन्त्रतय राजभिः।।

iti sarvānsamutsādya rājñastāṃśaacedipuṅgavaḥ| yajñopaghātāya tataḥ so'mantrataya rājabhiḥ||

Verse 14

तत्राहूतागताः सर्वे सुनीथप्रमुखा गणाः. समदृश्यन्त सङ्क्रुद्धा विवर्णवदनास्तथा।।

tatrāhūtāgatāḥ sarve sunīthapramukhā gaṇāḥ. samadṛśyanta saṅkruddhā vivarṇavadanāstathā||

Verse 15

युधिष्ठिराभिषेकं च वासुदेवस्य चार्हणम्। न स्याद्यथा तथा कार्यमेवं सर्वे तदाऽब्रुवन्।।

yudhiṣṭhirābhiṣekaṃ ca vāsudevasya cārhaṇam| na syādyathā tathā kāryamevaṃ sarve tadā'bruvan||

Verse 16

निष्कर्षान्निश्चयात्सर्वे राजानः क्रोधमूर्छिताः। अब्रुवंस्तत्र राजानो निर्वेदादात्मनिश्चयात्।।

niṣkarṣānniścayātsarve rājānaḥ krodhamūrchitāḥ| abruvaṃstatra rājāno nirvedādātmaniścayāt||

Verse 17

सुहृद्भिर्वार्यमाणानां तेषां हि वपुराबभौ। आमिषादपकृष्टानां सिहानामिव गर्जताम्।।

suhṛdbhirvāryamāṇānāṃ teṣāṃ hi vapurābabhau| āmiṣādapakṛṣṭānāṃ sihānāmiva garjatām||

Verse 18

तं बलौघमपर्यन्तं राजसागारमक्षयम्। कुर्वाणं समयं कृष्णो युद्धाय बुबुधे तदा।।

taṃ balaughamaparyantaṃ rājasāgāramakṣayam| kurvāṇaṃ samayaṃ kṛṣṇo yuddhāya bubudhe tadā||