Adhyaya 87

Verse 1

कृष्णेन बलरामादिभिः सह युधिष्ठिराश्वमेधाय हास्तिनपुरंप्रत्यागमनम्।। 1 ।। तथा युधिष्ठिरंप्रति नानादेशेभ्य आगमिष्यतां राज्ञामप्रमादेन यथोचितपूजाया मणलूरादागमिष्यतो बभ्रुवाहनस्य संमाननस्य च कर्तव्यताप्रतिपादकार्जुनसंदेशनिवेदनम्।। 2 ।। समागतान्वेदविदो राज्ञश्च पृथिवीश्वरान्। दृष्ट्वा युधिष्ठिरो राजा भीमसेनमभाषत।।

kṛṣṇena balarāmādibhiḥ saha yudhiṣṭhirāśvamedhāya hāstinapuraṃpratyāgamanam|| 1 || tathā yudhiṣṭhiraṃprati nānādeśebhya āgamiṣyatāṃ rājñāmapramādena yathocitapūjāyā maṇalūrādāgamiṣyato babhruvāhanasya saṃmānanasya ca kartavyatāpratipādakārjunasaṃdeśanivedanam|| 2 || samāgatānvedavido rājñaśca pṛthivīśvarān| dṛṣṭvā yudhiṣṭhiro rājā bhīmasenamabhāṣata||

Verse 2

उपयाता नरव्याघ्रा य एते पृथिवीश्वराः। एतेषां क्रियतां पूजा पूजार्हा हि नराधिपाः।।

upayātā naravyāghrā ya ete pṛthivīśvarāḥ| eteṣāṃ kriyatāṃ pūjā pūjārhā hi narādhipāḥ||

Verse 3

इत्युक्तः स तथा चक्रे नरेन्द्रेण यशस्विना। भीमसेनो महातेजा यमाभ्यां सह पाण्डवः।।

ityuktaḥ sa tathā cakre narendreṇa yaśasvinā| bhīmaseno mahātejā yamābhyāṃ saha pāṇḍavaḥ||

Verse 4

अथाभ्यगच्छद्गोविन्दो वृष्णिभिः सह धर्मजम्। बलदेवं पुरस्कृत्य सर्वप्राणभूतां वरः।।

athābhyagacchadgovindo vṛṣṇibhiḥ saha dharmajam| baladevaṃ puraskṛtya sarvaprāṇabhūtāṃ varaḥ||

Verse 5

युयुधानेन सहितः प्रद्युम्नेन गदेन च। निशठेनाथ सांबेन तथैव कृतवर्मणा।।

yuyudhānena sahitaḥ pradyumnena gadena ca| niśaṭhenātha sāṃbena tathaiva kṛtavarmaṇā||

Verse 6

तेषामपि परां पूजां चक्रे भीमो महारथः। विविशुस्ते च वेश्मानि रत्नवन्ति च सर्वशः।।

teṣāmapi parāṃ pūjāṃ cakre bhīmo mahārathaḥ| viviśuste ca veśmāni ratnavanti ca sarvaśaḥ||

Verse 7

युधिष्ठिरसमीपे तु कथान्ते मधुसूदनः। अर्जुनं कथयामास बहुसङ्ग्रामकर्शितम्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आश्वमेधिकपर्वणि अनुगीतापर्वणि सप्ताशीतितमोऽध्यायः।। 87 ।।

yudhiṣṭhirasamīpe tu kathānte madhusūdanaḥ| arjunaṃ kathayāmāsa bahusaṅgrāmakarśitam|| || iti śrīmanmahābhārate āśvamedhikaparvaṇi anugītāparvaṇi saptāśītitamo'dhyāyaḥ|| 87 ||

Verse 8

स तं प्रपच्छ कौन्तेयः पुनःपुनररिंदमम्। धर्मजः शक्रजं जिष्णुं समाचष्ट जगत्पतिः।। भोजराजन्यानां वर्धनः।।

sa taṃ prapaccha kaunteyaḥ punaḥpunarariṃdamam| dharmajaḥ śakrajaṃ jiṣṇuṃ samācaṣṭa jagatpatiḥ|| bhojarājanyānāṃ vardhanaḥ||

Verse 9

आगमद्द्वारकावासी समाप्तः पुरुषो नृप। योऽद्राक्षीत्पाण्डवश्रेष्ठ बहुसङ्ग्रामकर्शितम्।।

āgamaddvārakāvāsī samāptaḥ puruṣo nṛpa| yo'drākṣītpāṇḍavaśreṣṭha bahusaṅgrāmakarśitam||

Verse 10

समीपे च महाबाहुमाचष्ट च मम प्रभो। कुरु कार्याणि कौन्तेय हयमेधार्थसिद्धये।।

samīpe ca mahābāhumācaṣṭa ca mama prabho| kuru kāryāṇi kaunteya hayamedhārthasiddhaye||

Verse 11

इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं धर्मराजो युधिष्ठिरः। दिष्ट्या स कुशली जिष्णुरुपायाति च माधव।।

ityuktaḥ pratyuvācainaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ| diṣṭyā sa kuśalī jiṣṇurupāyāti ca mādhava||

Verse 12

यदिदं संदिदेशास्मिन्पाण्डवानां बलाग्रणीः। तदाख्यातमिहेच्छामि भवता यदुनन्दन।।

yadidaṃ saṃdideśāsminpāṇḍavānāṃ balāgraṇīḥ| tadākhyātamihecchāmi bhavatā yadunandana||

Verse 13

इत्युक्तो धर्मराजेन वृष्ण्यन्धकपतिस्तदा। प्रोवाचेदं वचो वाग्मी धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्।।

ityukto dharmarājena vṛṣṇyandhakapatistadā| provācedaṃ vaco vāgmī dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram||

Verse 14

इदमाह महाराज पार्थवाक्यं नरेश्वरः। वाच्यो युधिष्ठिरः कृष्ण काले वाक्यमिदं मम।।

idamāha mahārāja pārthavākyaṃ nareśvaraḥ| vācyo yudhiṣṭhiraḥ kṛṣṇa kāle vākyamidaṃ mama||

Verse 15

आगमिष्यन्ति राजानः सर्वे वै कौरवर्षभ। प्राप्तानां महतां पूजा कार्या ह्येतत्क्षमं हि नः।।

āgamiṣyanti rājānaḥ sarve vai kauravarṣabha| prāptānāṃ mahatāṃ pūjā kāryā hyetatkṣamaṃ hi naḥ||

Verse 16

इत्येतद्वचनाद्राजा विज्ञाप्यो मम मानद। तथा चात्ययिकं न स्याद्यदर्घाहरणेऽभवत्।।

ityetadvacanādrājā vijñāpyo mama mānada| tathā cātyayikaṃ na syādyadarghāharaṇe'bhavat||

Verse 17

कर्तुमर्हति तद्राजा भवांश्चाप्यनुमन्यताम्। राजद्वेषान्न नश्येयुरिमा राजन्पुनः प्रजाः।।

kartumarhati tadrājā bhavāṃścāpyanumanyatām| rājadveṣānna naśyeyurimā rājanpunaḥ prajāḥ||

Verse 18

इदमन्यच्च कौन्तेय वचः स पुरुषोऽब्रवीत्। धनंजयस्य नृपते तन्मे निगदतः शृणु।।

idamanyacca kaunteya vacaḥ sa puruṣo'bravīt| dhanaṃjayasya nṛpate tanme nigadataḥ śṛṇu||

Verse 19

उपयास्यति यज्ञं नो मणलूरपतिर्नृपः। पुत्रो मम महातेजा दयितो बभ्रुवाहनः।।

upayāsyati yajñaṃ no maṇalūrapatirnṛpaḥ| putro mama mahātejā dayito babhruvāhanaḥ||

Verse 20

तं भवान्मदपेक्षार्थं विधिवत्प्रतिपूजयेत्। स तु भक्तोऽनुरक्तश्च मम नित्यमिति प्रभो।।

taṃ bhavānmadapekṣārthaṃ vidhivatpratipūjayet| sa tu bhakto'nuraktaśca mama nityamiti prabho||

Verse 21

इत्येतद्वचनं श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः। अभिनन्द्यास्य तद्वाक्यमिदं वचनमब्रवीत्।।

ityetadvacanaṃ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ| abhinandyāsya tadvākyamidaṃ vacanamabravīt||