Adhyaya 118

Verse 1

कृष्णेन युधिष्ठिरंप्रति पालाशविधिप्रकारकथनम्।। 1 ।। तथा तीर्थाटनासमर्थानां तत्प्रतिनिधितीर्थानुवर्णनम्।। 2 ।। तथा भगवद्भक्तलक्षणकथनपूर्वकं तत्प्रशंसनम्।। 3 ।। तता स्वस्य सर्वोत्तमत्वकथनपूर्वकं स्वोक्तध्रमश्रवणस्य फलकथनम्।। 4 ।। ततो युधिष्ठिराद्यामन्त्रपूर्वकं दारुकोपनीतरथारोहणेन द्वारकांप्रति गमनम्।। 5 ।। युधिष्ठिर उवाच। देशान्तरगते विप्रे संयुक्ते कालधर्मणा। शरीरनाशे संप्राप्ते कथं प्रेतत्वकल्पना।।

kṛṣṇena yudhiṣṭhiraṃprati pālāśavidhiprakārakathanam|| 1 || tathā tīrthāṭanāsamarthānāṃ tatpratinidhitīrthānuvarṇanam|| 2 || tathā bhagavadbhaktalakṣaṇakathanapūrvakaṃ tatpraśaṃsanam|| 3 || tatā svasya sarvottamatvakathanapūrvakaṃ svoktadhramaśravaṇasya phalakathanam|| 4 || tato yudhiṣṭhirādyāmantrapūrvakaṃ dārukopanītarathārohaṇena dvārakāṃprati gamanam|| 5 || yudhiṣṭhira uvāca| deśāntaragate vipre saṃyukte kāladharmaṇā| śarīranāśe saṃprāpte kathaṃ pretatvakalpanā||

Verse 2

भगवानुवाच। श्रूयतामाहिताग्नेस्तु तथाभूतस्य संस्क्रिया। पालाशबृन्दैः प्रतिमा कर्तव्या कल्पचोदिता।।

bhagavānuvāca| śrūyatāmāhitāgnestu tathābhūtasya saṃskriyā| pālāśabṛndaiḥ pratimā kartavyā kalpacoditā||

Verse 3

त्रीणि षष्टिशतान्याहुरस्थीन्यस्य युधिष्ठिर। तेषां विकल्पना कार्या यथाशास्त्रं विनिश्चितम्।।

trīṇi ṣaṣṭiśatānyāhurasthīnyasya yudhiṣṭhira| teṣāṃ vikalpanā kāryā yathāśāstraṃ viniścitam||

Verse 4

अशीत्यर्धं शिरसि च ग्रीवायां दश एव च। बाह्वोश्चापि शतं दद्यादङ्गुलीषु पुनर्दश।।

aśītyardhaṃ śirasi ca grīvāyāṃ daśa eva ca| bāhvoścāpi śataṃ dadyādaṅgulīṣu punardaśa||

Verse 5

उरसि त्रिंशतं दद्याज्जठरे वाऽपि विंशतिम्। वृषणे द्वादशार्धं तु शिश्ने चाष्टार्धमेव च।।

urasi triṃśataṃ dadyājjaṭhare vā'pi viṃśatim| vṛṣaṇe dvādaśārdhaṃ tu śiśne cāṣṭārdhameva ca||

Verse 6

दद्यात्तु शतमूर्वोस्तु षष्ट्यर्थं जानुजङ्घयोः। दश दद्याच्चरणयोरेषा प्रेतस्य निष्कृतिः।।

dadyāttu śatamūrvostu ṣaṣṭyarthaṃ jānujaṅghayoḥ| daśa dadyāccaraṇayoreṣā pretasya niṣkṛtiḥ||

Verse 7

युधिष्ठिर उवाच। विशेषतीर्थं सर्वेषामशक्तानामनुग्रहात्। भक्तानां तारणार्तं तु वक्तुमर्हसि धर्मतः।।

yudhiṣṭhira uvāca| viśeṣatīrthaṃ sarveṣāmaśaktānāmanugrahāt| bhaktānāṃ tāraṇārtaṃ tu vaktumarhasi dharmataḥ||

Verse 8

भगवानुवाच। पावनं सर्वतीर्थानां सत्यं गायन्ति सामगाः। सत्यस्य वचनं तीर्थमहिंसा तीर्थमुच्यते।।

bhagavānuvāca| pāvanaṃ sarvatīrthānāṃ satyaṃ gāyanti sāmagāḥ| satyasya vacanaṃ tīrthamahiṃsā tīrthamucyate||

Verse 9

तपस्तीर्थं दया तीर्थं शीलं तीर्थं युधिष्ठिर। अल्पसंतोषकं तीर्थं नारी तीर्थं पतिव्रता।।

tapastīrthaṃ dayā tīrthaṃ śīlaṃ tīrthaṃ yudhiṣṭhira| alpasaṃtoṣakaṃ tīrthaṃ nārī tīrthaṃ pativratā||

Verse 10

संतुष्टो ब्राह्मणस्तीर्थं ज्ञानं वा तीर्थमुच्यते। मद्भक्तः सततं तीर्थं शङ्करस्य विशेषतः।।

saṃtuṣṭo brāhmaṇastīrthaṃ jñānaṃ vā tīrthamucyate| madbhaktaḥ satataṃ tīrthaṃ śaṅkarasya viśeṣataḥ||

Verse 11

यतयस्तीर्थमित्येवं विद्वांसस्तीर्थमुच्यते। शरण्यपुरुषस्तीर्थमभयं तीर्थमुच्यते।।

yatayastīrthamityevaṃ vidvāṃsastīrthamucyate| śaraṇyapuruṣastīrthamabhayaṃ tīrthamucyate||

Verse 12

त्रैलोक्येऽस्मिन्निरुद्विग्नो न बिभेमि कुतश्चन। न दिवा यदि वा रात्रावुद्वेगः शूद्रलङ्घनात्।।

trailokye'sminnirudvigno na bibhemi kutaścana| na divā yadi vā rātrāvudvegaḥ śūdralaṅghanāt||

Verse 13

न भयं देवदैत्येभ्यो रक्षोभ्यश्चैव मे नृप। शूद्रवक्त्राच्च्युतं ब्रह्म भयं तु मम सर्वदा।।

na bhayaṃ devadaityebhyo rakṣobhyaścaiva me nṛpa| śūdravaktrāccyutaṃ brahma bhayaṃ tu mama sarvadā||

Verse 14

तस्मात्सप्रणवं शूद्रो मन्नामापि न कीर्तयेत्। प्रणवं हि परं लोके ब्रह्म ब्रह्मविदो विदुः।।

tasmātsapraṇavaṃ śūdro mannāmāpi na kīrtayet| praṇavaṃ hi paraṃ loke brahma brahmavido viduḥ||

Verse 15

द्विजशुश्रूषणं धर्मः शूद्राणां भक्तितो मयि। तेन गच्छन्ति ते स्वर्गं चिन्तयन्तो हि मां सदा।।

dvijaśuśrūṣaṇaṃ dharmaḥ śūdrāṇāṃ bhaktito mayi| tena gacchanti te svargaṃ cintayanto hi māṃ sadā||

Verse 16

द्विजशुश्रूषया शूद्रः परं श्रेयोऽधिगच्छति। द्विजशुश्रूषणादन्यन्नास्ति शूद्रस्य निष्कृतिः।।

dvijaśuśrūṣayā śūdraḥ paraṃ śreyo'dhigacchati| dvijaśuśrūṣaṇādanyannāsti śūdrasya niṣkṛtiḥ||

Verse 17

रागो द्वेषश्च मोहश्च पारुष्यं चानृशंसता। शाठ्यं च दीर्घवैरित्वमतिमानमनार्जवम्।।

rāgo dveṣaśca mohaśca pāruṣyaṃ cānṛśaṃsatā| śāṭhyaṃ ca dīrghavairitvamatimānamanārjavam||

Verse 18

अनृतं चापवादं च पैशुन्यमतिलोभता। हिंसा स्तेयो मृषावादो वञ्चना रोषलोभता।।

anṛtaṃ cāpavādaṃ ca paiśunyamatilobhatā| hiṃsā steyo mṛṣāvādo vañcanā roṣalobhatā||

Verse 19

अबुद्धिता च नास्तिक्यं भयमालस्यमेव च। अशौचं चाकृतज्ञत्वं डंभता स्तंभ एव च। निकृतिश्चाप्यविज्ञानं जातके शूद्रमाविशेत्।।

abuddhitā ca nāstikyaṃ bhayamālasyameva ca| aśaucaṃ cākṛtajñatvaṃ ḍaṃbhatā staṃbha eva ca| nikṛtiścāpyavijñānaṃ jātake śūdramāviśet||

Verse 20

सृष्ट्वा पितामहः शूद्रमभिभूतं तु तामसैः। द्विजशुश्रूषणं धर्मं शूद्राणां तु प्रयुक्तवान्। नश्यन्ति तामसा भावाः शूद्रस्य द्विजभक्तितः।।

sṛṣṭvā pitāmahaḥ śūdramabhibhūtaṃ tu tāmasaiḥ| dvijaśuśrūṣaṇaṃ dharmaṃ śūdrāṇāṃ tu prayuktavān| naśyanti tāmasā bhāvāḥ śūdrasya dvijabhaktitaḥ||

Verse 21

पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति। तदहं भक्त्युपहृतं मूर्ध्ना गृह्णामि शूद्रतः।।

patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati| tadahaṃ bhaktyupahṛtaṃ mūrdhnā gṛhṇāmi śūdrataḥ||

Verse 22

अग्रजो वाऽपि यः कश्चित्सर्वपापसमन्वितः। यदि मां सततं ध्यायेत्सर्वपापैः प्रमुच्यते।।

agrajo vā'pi yaḥ kaścitsarvapāpasamanvitaḥ| yadi māṃ satataṃ dhyāyetsarvapāpaiḥ pramucyate||

Verse 23

विद्याविनयसंपन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः। मयि भक्ति न कुर्वन्ति चण्डालसदृशा हि ते।।

vidyāvinayasaṃpannā brāhmaṇā vedapāragāḥ| mayi bhakti na kurvanti caṇḍālasadṛśā hi te||

Verse 24

वृथा दानं वृथा तप्तं वृथा चेष्टं वृथा हुतम्। वृथाऽऽतिथ्यं च तत्तस्य यो न भक्तो मम द्विजः।।

vṛthā dānaṃ vṛthā taptaṃ vṛthā ceṣṭaṃ vṛthā hutam| vṛthā''tithyaṃ ca tattasya yo na bhakto mama dvijaḥ||

Verse 25

यत्कृतं च हुतं चापि यदिष्टं दत्तमेव च। अभक्तिमत्कृतं सर्वं राक्षसा एव भुञ्जते।।

yatkṛtaṃ ca hutaṃ cāpi yadiṣṭaṃ dattameva ca| abhaktimatkṛtaṃ sarvaṃ rākṣasā eva bhuñjate||

Verse 26

स्थावरे जङ्गमे वाऽपि सर्वभूतेषु पाण्डव। समत्वेन यदा कुर्यान्मद्भक्तो मित्रशत्रुषु।।

sthāvare jaṅgame vā'pi sarvabhūteṣu pāṇḍava| samatvena yadā kuryānmadbhakto mitraśatruṣu||

Verse 27

आनृशंस्यमहिंसा च यथा सत्यं तथाऽऽर्जवम्। अद्रोहश्चैव भूतानां मद्गतानां व्रतं नृप।।

ānṛśaṃsyamahiṃsā ca yathā satyaṃ tathā''rjavam| adrohaścaiva bhūtānāṃ madgatānāṃ vrataṃ nṛpa||

Verse 28

नम इत्येव यो ब्रूयान्मद्भक्तं श्रुद्धयाऽन्वितः। तस्याक्षयाऽभवँल्लोकाः श्वपाकस्यापि पार्थिव।।

nama ityeva yo brūyānmadbhaktaṃ śruddhayā'nvitaḥ| tasyākṣayā'bhava~llokāḥ śvapākasyāpi pārthiva||

Verse 29

किं पुनर्ये यजन्ते मां सदारं विधिपूर्वकम्। मद्भक्ता मद्गतप्राणाः कथयन्तश्च मां सदा।।

kiṃ punarye yajante māṃ sadāraṃ vidhipūrvakam| madbhaktā madgataprāṇāḥ kathayantaśca māṃ sadā||

Verse 30

बहुवर्षसहस्राणि तपस्तप्यति यो नरः। नासौ पदमवाप्नोति मद्भक्तैर्यदवाप्यते।।

bahuvarṣasahasrāṇi tapastapyati yo naraḥ| nāsau padamavāpnoti madbhaktairyadavāpyate||

Verse 31

मामेव तस्माद्राजेन्द्र ध्यायन्नित्यमतन्द्रितः। अवाप्स्यति ततः सिद्धिं द्रक्ष्यत्येव परं पदम्।।

māmeva tasmādrājendra dhyāyannityamatandritaḥ| avāpsyati tataḥ siddhiṃ drakṣyatyeva paraṃ padam||

Verse 32

अपार्थकं प्रभाषन्तः शूद्रा भागवता इति। न शूद्रा भगवद्भक्ता विप्रा भागवताः स्मृताः।।

apārthakaṃ prabhāṣantaḥ śūdrā bhāgavatā iti| na śūdrā bhagavadbhaktā viprā bhāgavatāḥ smṛtāḥ||

Verse 33

द्वादशाक्षरतत्वज्ञश्चतुर्व्यूहविभागवित्। अच्छिद्रपञ्चकालज्ञः स वै भागवतः स्मृतः।।

dvādaśākṣaratatvajñaścaturvyūhavibhāgavit| acchidrapañcakālajñaḥ sa vai bhāgavataḥ smṛtaḥ||

Verse 34

ऋग्वेदेनैव होता च यजुषाऽध्वर्युरेव च। सामवेदेन चोद्गाता पुण्येनाभिष्टुवन्ति माम्।।

ṛgvedenaiva hotā ca yajuṣā'dhvaryureva ca| sāmavedena codgātā puṇyenābhiṣṭuvanti mām||

Verse 35

अथर्वशिरसा चैव नित्यमाथर्वाणा द्विजाः। स्तुवन्ति सततं ये मां ते वै भागवताः स्मृताः।।

atharvaśirasā caiva nityamātharvāṇā dvijāḥ| stuvanti satataṃ ye māṃ te vai bhāgavatāḥ smṛtāḥ||

Verse 36

वेदाधीनाः सदा यज्ञा यज्ञाधीनास्तु देवताः। देवता ब्राह्मणाधीनास्तस्माद्विप्रास्तु देवताः।।

vedādhīnāḥ sadā yajñā yajñādhīnāstu devatāḥ| devatā brāhmaṇādhīnāstasmādviprāstu devatāḥ||

Verse 37

अनाश्रित्योच्छ्रयं नास्ति मुख्यमानश्रयमाश्रयेत्। रुद्रं समाश्रिता देवा रुद्रो ब्रह्माणमाश्रितः।।

anāśrityocchrayaṃ nāsti mukhyamānaśrayamāśrayet| rudraṃ samāśritā devā rudro brahmāṇamāśritaḥ||

Verse 38

ब्रह्मा मामाश्रितो राजन्नाहं कंचिदुपाश्रितः। ममाश्रयो न कश्चित्तु सर्वेषामाश्रयो ह्यहम्।।

brahmā māmāśrito rājannāhaṃ kaṃcidupāśritaḥ| mamāśrayo na kaścittu sarveṣāmāśrayo hyaham||

Verse 39

एवमेतन्मया प्रोक्तं रहस्यमिदमुत्तमम्। धर्मप्रियस्य ते नित्यं राजन्नेवं समाचर।।

evametanmayā proktaṃ rahasyamidamuttamam| dharmapriyasya te nityaṃ rājannevaṃ samācara||

Verse 40

इदं पवित्रमाख्यानं पुण्यं वेदेन संमितम्। यः पठेन्मामकं धर्ममहन्यहनि पाण्डव।।

idaṃ pavitramākhyānaṃ puṇyaṃ vedena saṃmitam| yaḥ paṭhenmāmakaṃ dharmamahanyahani pāṇḍava||

Verse 41

धर्मोति वर्धते तस्य बुद्धिश्चापि प्रसीदति। पापक्षयमुपेत्यैवं कल्याणं च विवर्धते।।

dharmoti vardhate tasya buddhiścāpi prasīdati| pāpakṣayamupetyaivaṃ kalyāṇaṃ ca vivardhate||

Verse 42

एतत्पुण्यं पवित्रं च पामनाशनमुत्तमम्। श्रोतव्यं श्रद्धया युक्तैः श्रोत्रियैश्च विशेषतः।।

etatpuṇyaṃ pavitraṃ ca pāmanāśanamuttamam| śrotavyaṃ śraddhayā yuktaiḥ śrotriyaiśca viśeṣataḥ||

Verse 43

श्रावयेद्यस्त्विदं भक्त्या प्रयतोथ शृणोति वा। स गच्छेन्मम सायुज्यं नात्र कार्या विचारणा।।

śrāvayedyastvidaṃ bhaktyā prayatotha śṛṇoti vā| sa gacchenmama sāyujyaṃ nātra kāryā vicāraṇā||

Verse 44

यश्चेमं श्रावयेच्छ्राद्धे मद्भक्तो मत्परायणः। पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसंप्लवम्।।

yaścemaṃ śrāvayecchrāddhe madbhakto matparāyaṇaḥ| pitarastasya tṛpyanti yāvadābhūtasaṃplavam||

Verse 45

वैशम्पायन उवाच। श्रुत्वा भागवतान्धर्मान्साक्षाद्विष्णोर्जगद्गुरोः। प्रहृष्टमनसो भूत्वा चिन्तयन्तोद्भुताः कथाः।।

vaiśampāyana uvāca| śrutvā bhāgavatāndharmānsākṣādviṣṇorjagadguroḥ| prahṛṣṭamanaso bhūtvā cintayantodbhutāḥ kathāḥ||

Verse 46

ऋषय पाण्डवाश्चैव प्रणेमुस्तं जनार्दनम्। पूजयामास गोविन्दं धर्मपुत्रः पुनः पुनः।।

ṛṣaya pāṇḍavāścaiva praṇemustaṃ janārdanam| pūjayāmāsa govindaṃ dharmaputraḥ punaḥ punaḥ||

Verse 47

देवा ब्रह्मर्षयः सिद्धा गन्धर्वाप्सरसस्तथा। ऋषयस्च महात्मानो गुह्यका भुजगास्तता।।

devā brahmarṣayaḥ siddhā gandharvāpsarasastathā| ṛṣayasca mahātmāno guhyakā bhujagāstatā||

Verse 48

वालखिल्या महात्मानो योगिनस्तत्वदर्शिनः। तथा भागवताश्चापि पञ्चकालमुपासकाः।।

vālakhilyā mahātmāno yoginastatvadarśinaḥ| tathā bhāgavatāścāpi pañcakālamupāsakāḥ||

Verse 49

कौतूहलसमायुक्ता भगवद्भक्तिमागताः। श्रुत्वा तु परमं पुण्यं वैष्णवं धर्मशासनम्।।

kautūhalasamāyuktā bhagavadbhaktimāgatāḥ| śrutvā tu paramaṃ puṇyaṃ vaiṣṇavaṃ dharmaśāsanam||

Verse 50

विमुक्तपापाः पूतास्ते संवृत्तास्तत्क्षणेन् तु। प्रणम्य शिरसा विष्णु प्रतिनन्द्य च ताः कथाः।।

vimuktapāpāḥ pūtāste saṃvṛttāstatkṣaṇen tu| praṇamya śirasā viṣṇu pratinandya ca tāḥ kathāḥ||

Verse 51

द्रष्टारो द्वारकायां वै वयं सर्वे जगद्गुरुम्। इति प्रहृष्टमनसो ययुर्देवगणैः सह। सर्वे ऋषिगणा राजन्ययुः स्वंस्वं निवेशनम्।।

draṣṭāro dvārakāyāṃ vai vayaṃ sarve jagadgurum| iti prahṛṣṭamanaso yayurdevagaṇaiḥ saha| sarve ṛṣigaṇā rājanyayuḥ svaṃsvaṃ niveśanam||

Verse 52

गतेषु तेषु सर्वेषु केशवः केशिहा हरिः। सस्मार दारुकं राजन्स च सात्यकिना सह। समीपस्थोऽभवत्सूतो याहि देवेति चाब्रवीत्।।

gateṣu teṣu sarveṣu keśavaḥ keśihā hariḥ| sasmāra dārukaṃ rājansa ca sātyakinā saha| samīpastho'bhavatsūto yāhi deveti cābravīt||

Verse 53

ततो विषण्णवदनाः पाण्डवाः पुरुषोत्तमम्। अञ्जलिं मूर्ध्नि संधाय नेत्रैरश्रुपरिप्लुतैः। पिबन्तः सततं कृष्णं नोचुरार्ततरास्तदा।।

tato viṣaṇṇavadanāḥ pāṇḍavāḥ puruṣottamam| añjaliṃ mūrdhni saṃdhāya netrairaśrupariplutaiḥ| pibantaḥ satataṃ kṛṣṇaṃ nocurārtatarāstadā||

Verse 54

कृष्णोपि भगवान्देवः पृथामामन्त्र्य चार्तवत्। धृतराष्ट्रं च गान्धारीं विगदुरं द्रौपदीं तथा।।

kṛṣṇopi bhagavāndevaḥ pṛthāmāmantrya cārtavat| dhṛtarāṣṭraṃ ca gāndhārīṃ vigaduraṃ draupadīṃ tathā||

Verse 55

कृष्णद्वैपायनं व्यासमृषीनन्यांस्च मन्त्रिणः। सुभद्रामात्मजयुतामुत्तरां स्पृश्य पाणिना। निर्गत्य वेश्मनस्तस्मादारुरोह तदा रथम्।।

kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsamṛṣīnanyāṃsca mantriṇaḥ| subhadrāmātmajayutāmuttarāṃ spṛśya pāṇinā| nirgatya veśmanastasmādāruroha tadā ratham||

Verse 56

वाजिभिः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः। युक्तं तु ध्वजभूतेन पतगेन्द्रेण धीमता।।

vājibhiḥ śaivyasugrīvameghapuṣpabalāhakaiḥ| yuktaṃ tu dhvajabhūtena patagendreṇa dhīmatā||

Verse 57

अन्वारुरोह चाप्येन प्रेम्या राजा युधिष्ठिरः। अपास्य चाशु यन्तारं दारुकं सूतसत्तमम्। अभीशून्प्रतिजग्राह स्वयं कुरुपतिस्तदा।।

anvāruroha cāpyena premyā rājā yudhiṣṭhiraḥ| apāsya cāśu yantāraṃ dārukaṃ sūtasattamam| abhīśūnpratijagrāha svayaṃ kurupatistadā||

Verse 58

उपारुह्यार्जुनश्चापि चामरव्यजनं शुभम्। रुक्मदण्डं बृहन्मूर्ध्नि दुधावाभिप्रदक्षिणम्।।

upāruhyārjunaścāpi cāmaravyajanaṃ śubham| rukmadaṇḍaṃ bṛhanmūrdhni dudhāvābhipradakṣiṇam||

Verse 59

तथैव भीमसेनोपि रथमारुह्य वीर्यवान्। छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम्।।

tathaiva bhīmasenopi rathamāruhya vīryavān| chatraṃ śataśalākaṃ ca divyamālyopaśobhitam||

Verse 60

वैडूर्यमणिदण्‍डं च चामीकरविभूषितम्। दधार तरसा भीमश्छत्रं तच्छार्ङ्गधन्वनः।।

vaiḍūryamaṇidaṇ‍ḍaṃ ca cāmīkaravibhūṣitam| dadhāra tarasā bhīmaśchatraṃ tacchārṅgadhanvanaḥ||

Verse 61

उपारुह्य रथं शीघ्रं चामरव्यजने सिते। नकुलः सहदेवश्च धूयमानौ जनार्दनम्।।

upāruhya rathaṃ śīghraṃ cāmaravyajane site| nakulaḥ sahadevaśca dhūyamānau janārdanam||

Verse 62

भीमसेनोऽर्जुनश्चैव यमावप्यरिसूदनौ। पृष्ठतोऽनुययुः कृष्णं माशब्द इति हर्षिताः।।

bhīmaseno'rjunaścaiva yamāvapyarisūdanau| pṛṣṭhato'nuyayuḥ kṛṣṇaṃ māśabda iti harṣitāḥ||

Verse 63

त्रियोजने व्यतीते तु परिष्वज्य च पाण्डवान्। विसृज्य कृष्णस्तान्सर्वान्प्रणतान्द्वारका ययौ।।

triyojane vyatīte tu pariṣvajya ca pāṇḍavān| visṛjya kṛṣṇastānsarvānpraṇatāndvārakā yayau||

Verse 64

तथा प्रणम्य गोविन्दं तदाप्रभृति पाण्डवाः। कपिलाद्यानि दानानि ददुर्धर्मपरायणाः।।

tathā praṇamya govindaṃ tadāprabhṛti pāṇḍavāḥ| kapilādyāni dānāni dadurdharmaparāyaṇāḥ||

Verse 65

मधुसूदनवाक्यानि स्मृत्वास्मृत्वा पुनःपुनः। मनसा पूजयामासुर्हदयस्थानि पाण्डवाः।।

madhusūdanavākyāni smṛtvāsmṛtvā punaḥpunaḥ| manasā pūjayāmāsurhadayasthāni pāṇḍavāḥ||

Verse 66

युधिष्ठिरस्तु धर्मात्मा हृदि कृत्वा जनार्दनम्। तद्भक्तस्तन्मना युक्तस्तद्याजी तत्परोऽभवत्।।

yudhiṣṭhirastu dharmātmā hṛdi kṛtvā janārdanam| tadbhaktastanmanā yuktastadyājī tatparo'bhavat||

Verse 67

एवमुक्तं पुरावृत्तं वैष्णवं धर्मशासनम्। मया ते कथितं राजन्पिवित्रं पापनाशनम्।।

evamuktaṃ purāvṛttaṃ vaiṣṇavaṃ dharmaśāsanam| mayā te kathitaṃ rājanpivitraṃ pāpanāśanam||

Verse 68

तच्छृणुष्व महाराज विष्णुप्रोक्तं कुरूद्वह। तेन गच्छसि नान्येन तद्विष्णोः परमं पदम्।।

tacchṛṇuṣva mahārāja viṣṇuproktaṃ kurūdvaha| tena gacchasi nānyena tadviṣṇoḥ paramaṃ padam||