Adhyaya 58

Verse 1

भीष्मेण युधिष्ठिरम्प्रति स्त्रीणामतिक्रमे प्रायश्चित्तादिप्रतिपादकनारदमार्कण्डेयसंवादानुवादः।। 1 ।। मार्कण्डेय उवाच। श्रुतं नराणां चापल्यं परस्त्रीषु प्रजायताम्। प्रमदानां तु चापल्ये दोषमिच्छामि वेदितुम्।।

bhīṣmeṇa yudhiṣṭhiramprati strīṇāmatikrame prāyaścittādipratipādakanāradamārkaṇḍeyasaṃvādānuvādaḥ|| 1 || mārkaṇḍeya uvāca| śrutaṃ narāṇāṃ cāpalyaṃ parastrīṣu prajāyatām| pramadānāṃ tu cāpalye doṣamicchāmi veditum||

Verse 2

नारद उवाच। एकवर्णे विदोषं तु गमनं पूर्वकालिकम्। धाता च समनुज्ञातो विष्णुना तत्तथाऽकरोत्।।

nārada uvāca| ekavarṇe vidoṣaṃ tu gamanaṃ pūrvakālikam| dhātā ca samanujñāto viṣṇunā tattathā'karot||

Verse 3

भगलिङ्गे महाप्राज्ञ पूर्वमेव प्रजापतिः। ससर्ज ताभ्यां संयोगमनुज्ञातश्चकार सः।।

bhagaliṅge mahāprājña pūrvameva prajāpatiḥ| sasarja tābhyāṃ saṃyogamanujñātaścakāra saḥ||

Verse 4

अथ विष्णुप्रसादेन भगो दत्तवरः किल। तेन चैव प्रसादेन सर्वांल्लोकानुपाश्नुते।।

atha viṣṇuprasādena bhago dattavaraḥ kila| tena caiva prasādena sarvāṃllokānupāśnute||

Verse 5

तस्मात्तु पुरुषे दोषो ह्यधिको नात्र संशयः। विना गर्भं सवर्णेषु न त्याज्या गमनात्स्त्रियः।।

tasmāttu puruṣe doṣo hyadhiko nātra saṃśayaḥ| vinā garbhaṃ savarṇeṣu na tyājyā gamanātstriyaḥ||

Verse 6

प्रायश्चित्तं यथान्यायं दण्डं कुर्यात्स पण्डितः। श्वभिर्वा दंशनं स्नानं सवनत्रितयं निशि।।

prāyaścittaṃ yathānyāyaṃ daṇḍaṃ kuryātsa paṇḍitaḥ| śvabhirvā daṃśanaṃ snānaṃ savanatritayaṃ niśi||

Verse 7

भूमौ च भस्मशयनं दानं भोगविवर्जितम्। दोषगौरवतः कालो द्रव्यगौरवमेव च। मर्यादा स्थापिता पूर्वमिति तीर्थान्तरं गते।।

bhūmau ca bhasmaśayanaṃ dānaṃ bhogavivarjitam| doṣagauravataḥ kālo dravyagauravameva ca| maryādā sthāpitā pūrvamiti tīrthāntaraṃ gate||

Verse 8

तद्योषितीं तु दीर्घायो नास्ति दोषो व्यतिक्रमे। भगतीर्थान्तरे शुद्धो विष्णोस्तु वचनादिह।।

tadyoṣitīṃ tu dīrghāyo nāsti doṣo vyatikrame| bhagatīrthāntare śuddho viṣṇostu vacanādiha||

Verse 9

रक्ष्याश्चैवान्यसंवादैरन्यगेहाद्विचक्षणैः। आसां शुद्धौ विशेषेण कर्मणां फलमश्नुते।।

rakṣyāścaivānyasaṃvādairanyagehādvicakṣaṇaiḥ| āsāṃ śuddhau viśeṣeṇa karmaṇāṃ phalamaśnute||

Verse 10

नैता वाच्या न वै वध्या न क्लेश्याः शुभमिच्छता। विष्णुप्रसादादित्येव भगस्तीर्थान्तरं गतः। मासिमासि ऋतुस्तासां दुष्कृतान्यपकर्षति।।

naitā vācyā na vai vadhyā na kleśyāḥ śubhamicchatā| viṣṇuprasādādityeva bhagastīrthāntaraṃ gataḥ| māsimāsi ṛtustāsāṃ duṣkṛtānyapakarṣati||

Verse 11

स्त्रियस्तोषकरा नॄणां स्त्रियः पुष्टिप्रदाः सदा। पुत्रसेतुप्रतिष्ठाश्च स्त्रियो लोके महाद्युते।।

striyastoṣakarā nṝṇāṃ striyaḥ puṣṭipradāḥ sadā| putrasetupratiṣṭhāśca striyo loke mahādyute||