Adhyaya 29

Verse 1

गरुडेन कद्रूंप्रत्यमृतानयनकथनम्।। 1 ।। कद्र्वा विनताया दास्यान्मोचनम्।। 2 ।। गरुडेन पुनरिन्द्रायामृतप्रत्यर्पणम्।। 3 ।। भीष्म उवाच। ततो व्रज्रं सहस्राक्षो दृष्ट्वा सक्तं वरायुधम्। ऋषींश्च दृष्ट्वा सहसा सुपर्णमिदमब्रवीत्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि एकोनविंशोऽध्यायः।। 29 ।।

garuḍena kadrūṃpratyamṛtānayanakathanam|| 1 || kadrvā vinatāyā dāsyānmocanam|| 2 || garuḍena punarindrāyāmṛtapratyarpaṇam|| 3 || bhīṣma uvāca| tato vrajraṃ sahasrākṣo dṛṣṭvā saktaṃ varāyudham| ṛṣīṃśca dṛṣṭvā sahasā suparṇamidamabravīt|| || iti śrīmanmahābhārate anuśāsanaparvaṇi dānadharmaparvaṇi ekonaviṃśo'dhyāyaḥ|| 29 ||

Verse 3

कद्रूमभ्यगमत्तूर्णममृतं गृह्य भारतः।।

kadrūmabhyagamattūrṇamamṛtaṃ gṛhya bhārataḥ||

Verse 4

गरुड उवाच। तदाहृतं मया शीघ्रममृतं जननीकृते। अदासी सा भवत्वद्य विनता धर्मिचारिणी।।

garuḍa uvāca| tadāhṛtaṃ mayā śīghramamṛtaṃ jananīkṛte| adāsī sā bhavatvadya vinatā dharmicāriṇī||

Verse 5

कद्रूरुवाच। स्वागतं स्वाहृतं चेदममृतं विनतात्मज। अदासी जननी तेऽद्य पुत्र कामवशा शुभा।

kadrūruvāca| svāgataṃ svāhṛtaṃ cedamamṛtaṃ vinatātmaja| adāsī jananī te'dya putra kāmavaśā śubhā|

Verse 6

एवमुक्ते तदा सा च सम्प्राप्ता विनता गृहम्।। उपनीय यथान्यायं विहगो बलिनांवरः।

evamukte tadā sā ca samprāptā vinatā gṛham|| upanīya yathānyāyaṃ vihago balināṃvaraḥ|

Verse 7

स्मृत्वा निकृत्या विजयं मातुः सम्प्रतिपद्य च।। वधं च भुजगेन्द्राणां ये वालास्तस्य वाजिनः।

smṛtvā nikṛtyā vijayaṃ mātuḥ sampratipadya ca|| vadhaṃ ca bhujagendrāṇāṃ ye vālāstasya vājinaḥ|

Verse 8

बभूवुरसितप्रख्या निकृत्या वै जितं त्वया।। तामुवाच ततो न्याय्यं विहगो बलिनांवरः।

babhūvurasitaprakhyā nikṛtyā vai jitaṃ tvayā|| tāmuvāca tato nyāyyaṃ vihago balināṃvaraḥ|

Verse 9

उञ्जहारामृतं तूर्णमुत्पपात च रंहसा।। तद्गृहीत्वाऽमृतं तूर्णं प्रयान्तमपराजितम्।

uñjahārāmṛtaṃ tūrṇamutpapāta ca raṃhasā|| tadgṛhītvā'mṛtaṃ tūrṇaṃ prayāntamaparājitam|

Verse 10

किमर्थं वैनतेय त्वमाहृत्यामृतमुत्तमम्। पुनर्हरति दुर्बुद्धे मा जातु वृजितं कृथाः।।

kimarthaṃ vainateya tvamāhṛtyāmṛtamuttamam| punarharati durbuddhe mā jātu vṛjitaṃ kṛthāḥ||

Verse 11

सुपर्णि उवाच। अमृताहरणं मेऽद्य यत्कृतं जननीकृते। भवत्या वचनादेतदाहरामृतमित्युत।।

suparṇi uvāca| amṛtāharaṇaṃ me'dya yatkṛtaṃ jananīkṛte| bhavatyā vacanādetadāharāmṛtamityuta||

Verse 12

आहृतं तदिदं शीघ्रं मुक्ता च जननी मम। हराम्येष पुनस्तत्र यत एतन्मयाऽऽहृतम्।।

āhṛtaṃ tadidaṃ śīghraṃ muktā ca jananī mama| harāmyeṣa punastatra yata etanmayā''hṛtam||

Verse 13

यदि मां भवती ब्रूयादमृतं मे च दीयताम्। तथा कुर्यां न वा कुर्यां न हि त्वममृतक्षमा। मया धर्मेण सत्येन विनता च समुद्धृता।।

yadi māṃ bhavatī brūyādamṛtaṃ me ca dīyatām| tathā kuryāṃ na vā kuryāṃ na hi tvamamṛtakṣamā| mayā dharmeṇa satyena vinatā ca samuddhṛtā||

Verse 14

भीष्म उवाच। ततो गत्वाऽथ गरुडः पुरन्दरमुवाच ह। इदं मया वृत्रहन्तर्हृतं तेऽमृतमुत्तमम्। मात्रर्थे हि तथैवेदं गृहाणामृतमाहृतम्।।

bhīṣma uvāca| tato gatvā'tha garuḍaḥ purandaramuvāca ha| idaṃ mayā vṛtrahantarhṛtaṃ te'mṛtamuttamam| mātrarthe hi tathaivedaṃ gṛhāṇāmṛtamāhṛtam||

Verse 15

माता च मम देवेश दासीत्वमुपजग्मुषी। भुजङ्गमानां मातुर्वै सा मुक्ताऽमृतदर्शनात्।।

mātā ca mama deveśa dāsītvamupajagmuṣī| bhujaṅgamānāṃ māturvai sā muktā'mṛtadarśanāt||

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा सहस्राक्षः सुपर्णमनुमन्यते। उवाच च मुदा युक्तो दिष्ट्यादिष्ट्येति वासवः।।

etacchrutvā sahasrākṣaḥ suparṇamanumanyate| uvāca ca mudā yukto diṣṭyādiṣṭyeti vāsavaḥ||

Verse 17

क्रषयो ये सहस्राक्षमुपासन्ति सुरैः सह। ते सर्वे च मुदा युक्ता विश्वेदेवास्तथैव च।।

kraṣayo ye sahasrākṣamupāsanti suraiḥ saha| te sarve ca mudā yuktā viśvedevāstathaiva ca||

Verse 18

ततस्तमृषयः सर्वे देवाश्च भरतर्षभ। ऊचुः पुरन्दरं दृष्टा गरुडो लभतां वरम्।।

tatastamṛṣayaḥ sarve devāśca bharatarṣabha| ūcuḥ purandaraṃ dṛṣṭā garuḍo labhatāṃ varam||

Verse 19

ततः शचीपतिर्वाक्यमुवाच प्रहसन्निव। जनिष्यति हृषीकेशः स्वयमेवैष पक्षिराट्।।

tataḥ śacīpatirvākyamuvāca prahasanniva| janiṣyati hṛṣīkeśaḥ svayamevaiṣa pakṣirāṭ||

Verse 20

केशवः पुण्डरीकाक्षः शूरपुत्रस्य वेश्मनि। स्वयं धर्मस्य रक्षार्थं विभज्य भुजगाशनः।।

keśavaḥ puṇḍarīkākṣaḥ śūraputrasya veśmani| svayaṃ dharmasya rakṣārthaṃ vibhajya bhujagāśanaḥ||

Verse 21

एष ते पाण्डवश्रेष्ठ गरुडोऽथ पतत्रिराट्। सुपर्णो वैनतेयश्च कीर्तितो भद्रमस्तु ते।।

eṣa te pāṇḍavaśreṣṭha garuḍo'tha patatrirāṭ| suparṇo vainateyaśca kīrtito bhadramastu te||

Verse 22

तदेतद्भरतश्रेष्ठ मयाऽऽख्यानं प्रकीर्तितम्। सुपर्णस्य महाबाहो किं भूयः कथयामि ते।।

tadetadbharataśreṣṭha mayā''khyānaṃ prakīrtitam| suparṇasya mahābāho kiṃ bhūyaḥ kathayāmi te||