Adhyaya 190

Verse 1

सूर्यगार्ग्यादिभिः पृथक्पृथग्धर्मरहस्यकथनम्।। 1 ।। [विभावसुरुवाच। सलिलस्याञ्जलिं पूर्णमक्षताश्च धृतोत्तराः। सोमस्योत्तिष्ठमानस्य तज्जलं चाक्षतांश्च तान्।।

sūryagārgyādibhiḥ pṛthakpṛthagdharmarahasyakathanam|| 1 || [vibhāvasuruvāca| salilasyāñjaliṃ pūrṇamakṣatāśca dhṛtottarāḥ| somasyottiṣṭhamānasya tajjalaṃ cākṣatāṃśca tān||

Verse 2

स्थितो ह्यभिमुखो मर्त्यः पौर्णमास्यां बलिं हरेत्। अग्निकार्यं कृतं तेन हुताश्चास्याग्नयस्त्रयः।।

sthito hyabhimukho martyaḥ paurṇamāsyāṃ baliṃ haret| agnikāryaṃ kṛtaṃ tena hutāścāsyāgnayastrayaḥ||

Verse 3

वनस्पतिं च यो हन्यादमावास्यामबुद्धिमान्। अपि ह्येकेन पत्रेण लिप्यते ब्रह्महत्यया।।

vanaspatiṃ ca yo hanyādamāvāsyāmabuddhimān| api hyekena patreṇa lipyate brahmahatyayā||

Verse 4

दन्तकाष्ठं तु यः खादेदमावास्यामबुद्धिमान्। हिंसितश्चन्द्रमा**** पितरश्चोद्विजन्ति च।।

dantakāṣṭhaṃ tu yaḥ khādedamāvāsyāmabuddhimān| hiṃsitaścandramā**** pitaraścodvijanti ca||

Verse 5

हव्यं न तस्य देवाश्च प्रतिगृह्णन्ति पर्वसु। कुप्यन्ते पितरश्चास्य कुले वंशोऽस्य हीयते।।

havyaṃ na tasya devāśca pratigṛhṇanti parvasu| kupyante pitaraścāsya kule vaṃśo'sya hīyate||

Verse 6

श्रीरुवाच। प्रकीर्णं भाजनं यत्र भिन्नभाण्डमथासनम्। योषितश्चैव हन्यन्ते कश्मलोपहते गृहे।।

śrīruvāca| prakīrṇaṃ bhājanaṃ yatra bhinnabhāṇḍamathāsanam| yoṣitaścaiva hanyante kaśmalopahate gṛhe||

Verse 7

देवताः पितरश्चैव उत्सवे पर्वणीषु वा। निराशाः प्रतिगच्छन्ति कश्मलोपहताद्गृहात्।।

devatāḥ pitaraścaiva utsave parvaṇīṣu vā| nirāśāḥ pratigacchanti kaśmalopahatādgṛhāt||

Verse 8

अङ्गिरा उवाच। यस्तु संवत्सरं पूर्णं दद्याद्दीपं करञ्जके। सुवर्चलामूलहस्तः प्रजा तस्य विवर्धते।। ।। इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि नवत्यधिकशततमोऽध्यायः।। 190 ।।

aṅgirā uvāca| yastu saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ dadyāddīpaṃ karañjake| suvarcalāmūlahastaḥ prajā tasya vivardhate|| || iti śrīmanmahābhārate anuśāsanaparvaṇi navatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 190 ||

Verse 9

गार्ग्य उवाच। आतीथ्यं सततं कुर्याद्दीपं दद्यात्प्रतिश्रये। वर्जयानो दिवास्वापं न च मांसानि भक्षयेत्।।

gārgya uvāca| ātīthyaṃ satataṃ kuryāddīpaṃ dadyātpratiśraye| varjayāno divāsvāpaṃ na ca māṃsāni bhakṣayet||

Verse 10

गोब्राह्मणं न हिंस्याच्च पुष्कराणि च कीर्तयेत्। एत श्रेष्ठतमो धर्मः सरहस्यो महाफलः।।

gobrāhmaṇaṃ na hiṃsyācca puṣkarāṇi ca kīrtayet| eta śreṣṭhatamo dharmaḥ sarahasyo mahāphalaḥ||

Verse 11

अपि क्रतुशतैरिष्ट्वा क्षयं गच्छति तद्धविः। न तु क्षीयन्ति ते धर्माः श्रद्दधानैः प्रयोजिताः।।

api kratuśatairiṣṭvā kṣayaṃ gacchati taddhaviḥ| na tu kṣīyanti te dharmāḥ śraddadhānaiḥ prayojitāḥ||

Verse 12

इदं च परमं गुह्यं सरहस्यं निबोधत। श्राद्धकल्पे च दैवे च तैर्थिके पर्वणीषु च।।

idaṃ ca paramaṃ guhyaṃ sarahasyaṃ nibodhata| śrāddhakalpe ca daive ca tairthike parvaṇīṣu ca||

Verse 13

रजस्वला च या नारी श्वित्रिकाऽपुत्रिका च या। एताभिश्चक्षुषा दृष्टं हविर्नाश्नन्ति देवताः। पितरश्च न तुष्यन्ति वर्षाण्यपि त्रयोदश।।

rajasvalā ca yā nārī śvitrikā'putrikā ca yā| etābhiścakṣuṣā dṛṣṭaṃ havirnāśnanti devatāḥ| pitaraśca na tuṣyanti varṣāṇyapi trayodaśa||

Verse 14

शुक्लवासाः शुचिर्भूत्वा ब्राह्मणान्स्वस्ति वाचयेत्। कीर्तयेद्भारतं चैव तथा स्यादक्षयं हविः।।

śuklavāsāḥ śucirbhūtvā brāhmaṇānsvasti vācayet| kīrtayedbhārataṃ caiva tathā syādakṣayaṃ haviḥ||

Verse 15

धौम्य उवाच। भिन्नभाण्डं च खट्वां च कुक्कुटं शुनकं तथा। अप्रशस्तानि सर्वाणि यश्च वृक्षो गृहेरुहः।।

dhaumya uvāca| bhinnabhāṇḍaṃ ca khaṭvāṃ ca kukkuṭaṃ śunakaṃ tathā| apraśastāni sarvāṇi yaśca vṛkṣo gṛheruhaḥ||

Verse 16

भिन्नभाण्डे कलिं प्राहुः खट्वायां तु धनक्षयः। कुक्कुटे शुनके चैव हविर्नाश्नन्ति देवताः। वृक्षमूले ध्रुवं सत्वं तस्माद्वृक्षं न रोपयेत्।। करञ्जसुवर्चले वृक्षवल्लिविशेषौ।।

bhinnabhāṇḍe kaliṃ prāhuḥ khaṭvāyāṃ tu dhanakṣayaḥ| kukkuṭe śunake caiva havirnāśnanti devatāḥ| vṛkṣamūle dhruvaṃ satvaṃ tasmādvṛkṣaṃ na ropayet|| karañjasuvarcale vṛkṣavalliviśeṣau||

Verse 17

जमदग्निरुवाच। यो यजेदश्वमेधेन वाजपेयशतेन ह। अवाक्शिरा वा लम्बेत सत्रं वा स्फीतमाहरेत्।।

jamadagniruvāca| yo yajedaśvamedhena vājapeyaśatena ha| avākśirā vā lambeta satraṃ vā sphītamāharet||

Verse 18

न यस्य हृदयं शुद्धं नरकं स ध्रुवं व्रजेत्। तुल्यं यज्ञश्च सत्यं च हृदयस्य च शुद्धता।।

na yasya hṛdayaṃ śuddhaṃ narakaṃ sa dhruvaṃ vrajet| tulyaṃ yajñaśca satyaṃ ca hṛdayasya ca śuddhatā||

Verse 19

शुद्धेन मनसा दत्त्वा सक्तुप्रस्थं द्विजातये। ब्रह्मलोकमनुप्राप्तः पर्याप्तं तन्निदर्शनम्।।]

śuddhena manasā dattvā saktuprasthaṃ dvijātaye| brahmalokamanuprāptaḥ paryāptaṃ tannidarśanam||]