Adhyaya 47

Verse 1

कृष्णंयुधिष्ठिरादीनां कुरुक्षेत्रंप्रति गमनम्।। 1।। युधिष्ठिरेण कृष्णंप्रति परशुरामचरित्रकथनप्रार्थना।। 2।। वैशंपायन उवाच। ततः स च हृषीकेशः स च राजा युधिष्ठिरः। कृपादयश्च ते सर्वे चत्वारः पाण्डवाश्च ते।।

kṛṣṇaṃyudhiṣṭhirādīnāṃ kurukṣetraṃprati gamanam|| 1|| yudhiṣṭhireṇa kṛṣṇaṃprati paraśurāmacaritrakathanaprārthanā|| 2|| vaiśaṃpāyana uvāca| tataḥ sa ca hṛṣīkeśaḥ sa ca rājā yudhiṣṭhiraḥ| kṛpādayaśca te sarve catvāraḥ pāṇḍavāśca te||

Verse 2

रथैस्तैर्नगरप्रख्यैः पताकाध्वजशोभितैः। ययुराशु कुरुक्षेत्रं वाजिभिः शीघ्रगामिभिः।।

rathaistairnagaraprakhyaiḥ patākādhvajaśobhitaiḥ| yayurāśu kurukṣetraṃ vājibhiḥ śīghragāmibhiḥ||

Verse 3

तेऽवतीर्य कुरुक्षेत्रे केशमढज्जास्थिसंकुले। देहन्यासः कृंतो यत्र क्षत्रियैस्तैर्महारथैः।।

te'vatīrya kurukṣetre keśamaḍhajjāsthisaṃkule| dehanyāsaḥ kṛṃto yatra kṣatriyaistairmahārathaiḥ||

Verse 4

गजाश्वदेहास्थिचयैः पर्वतैरिव संचितम्। नरशीर्षकपालैश्च हंसैरिव च सर्वशः।।

gajāśvadehāsthicayaiḥ parvatairiva saṃcitam| naraśīrṣakapālaiśca haṃsairiva ca sarvaśaḥ||

Verse 5

चितासहस्रैर्निचितं वर्मशस्त्रसमाकुलम्। आपानभूमिं कालस्य तदा भुक्तोज्झितामिव।।

citāsahasrairnicitaṃ varmaśastrasamākulam| āpānabhūmiṃ kālasya tadā bhuktojjhitāmiva||

Verse 6

भूतसङ्घानुचरितं रक्षोगणनिषेवितम्। पश्यन्तस्ते कुरुक्षेत्रं ययुराशु महारथाः।।

bhūtasaṅghānucaritaṃ rakṣogaṇaniṣevitam| paśyantaste kurukṣetraṃ yayurāśu mahārathāḥ||

Verse 7

गच्छन्नेव महाबाहुः सर्वं यादवनन्दनः। युधिष्ठिराय प्रोवाच जामदग्न्यस्य विक्रमम्।।

gacchanneva mahābāhuḥ sarvaṃ yādavanandanaḥ| yudhiṣṭhirāya provāca jāmadagnyasya vikramam||

Verse 8

अमी रामह्रदाः पञ्च दृश्यन्ते पार्थ दूरतः। येषु संतर्पयामास पितॄन्क्षत्रियशोणितैः।।

amī rāmahradāḥ pañca dṛśyante pārtha dūrataḥ| yeṣu saṃtarpayāmāsa pitṝnkṣatriyaśoṇitaiḥ||

Verse 9

त्रिःसप्तकृत्वो वसुधां कृत्वा निःक्षत्रियां प्रभुः। इहेदानीं ततो रामः कर्मणो विरराम ह।।

triḥsaptakṛtvo vasudhāṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ prabhuḥ| ihedānīṃ tato rāmaḥ karmaṇo virarāma ha||

Verse 10

युधिष्ठिर उवाच। त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवी कृता निःक्षत्रिया पुरा। रामेणेति यदात्थ त्वमत्र मे संशयो महान्।।

yudhiṣṭhira uvāca| triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivī kṛtā niḥkṣatriyā purā| rāmeṇeti yadāttha tvamatra me saṃśayo mahān||

Verse 11

क्षत्रबीजं यथा दग्धं रामेण यदुपुङ्गव। कथं भूयः समुत्यत्तिः क्षत्रस्यामितविक्रम।।

kṣatrabījaṃ yathā dagdhaṃ rāmeṇa yadupuṅgava| kathaṃ bhūyaḥ samutyattiḥ kṣatrasyāmitavikrama||

Verse 12

महात्मना भगवता रामेण यदुपुङ्गव। कथमुत्सादित्तं क्षत्रं कथमृद्धिगतं पुनः।।

mahātmanā bhagavatā rāmeṇa yadupuṅgava| kathamutsādittaṃ kṣatraṃ kathamṛddhigataṃ punaḥ||

Verse 13

महता रथयुद्धेन कोटिशः क्षत्रिया हताः। तथाऽभूच्च मही कीर्णा क्षत्रियैर्वदतां वर।।

mahatā rathayuddhena koṭiśaḥ kṣatriyā hatāḥ| tathā'bhūcca mahī kīrṇā kṣatriyairvadatāṃ vara||

Verse 14

किमर्थं भार्गवेणेदं क्षत्रमुत्सादितं पुरा। रामेण यदुशार्दूल कुरुक्षेत्रे महात्मना।।

kimarthaṃ bhārgaveṇedaṃ kṣatramutsāditaṃ purā| rāmeṇa yaduśārdūla kurukṣetre mahātmanā||

Verse 15

एतन्मे छिन्धि वार्ष्णेय संशयं तार्क्ष्यकेतन। आगमो हि परः कृष्ण त्वत्तो नो वासवानुज।। ।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मपर्वणि सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः।। 47।।

etanme chindhi vārṣṇeya saṃśayaṃ tārkṣyaketana| āgamo hi paraḥ kṛṣṇa tvatto no vāsavānuja|| || iti śrīmanmahābhārate śāntiparvaṇi rājadharmaparvaṇi saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ|| 47||

Verse 16

वैशंपायन उवाच। ततो व्रजन्नेव गदाग्रजः प्रभुः शशंस तस्मै निखिलेन तत्त्वतः। युधिष्ठिरायाप्रतिमौजसे तदा यथाऽभवत्क्षत्रियसंकुला मही।।

vaiśaṃpāyana uvāca| tato vrajanneva gadāgrajaḥ prabhuḥ śaśaṃsa tasmai nikhilena tattvataḥ| yudhiṣṭhirāyāpratimaujase tadā yathā'bhavatkṣatriyasaṃkulā mahī||