Adhyaya 206

Verse 1

भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति भूतादिजगत्सृष्टिप्रकारनिरूपणम्।। 1।। तथा नारदोदितनृसिंहादिभगवत्प्रादुर्भावचरित्रनिरूपणपूर्वकं श्रीकृष्णस्य सर्वोत्तमत्वप्रतिपादनेन तद्ध्यानविधानम्।। 2।। युधिष्ठिर उवाच। पितामह महाप्राज्ञ पुण्‍डरीकाक्षमच्युतम्। कर्तारमकृतं विष्णुं भूतानां प्रभवाप्ययम्।। ।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि षडधिकद्विशततमोऽध्यायः।। 206।।

bhīṣmeṇa yudhiṣṭhiraṃprati bhūtādijagatsṛṣṭiprakāranirūpaṇam|| 1|| tathā nāradoditanṛsiṃhādibhagavatprādurbhāvacaritranirūpaṇapūrvakaṃ śrīkṛṣṇasya sarvottamatvapratipādanena taddhyānavidhānam|| 2|| yudhiṣṭhira uvāca| pitāmaha mahāprājña puṇ‍ḍarīkākṣamacyutam| kartāramakṛtaṃ viṣṇuṃ bhūtānāṃ prabhavāpyayam|| || iti śrīmanmahābhārate śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi ṣaḍadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ|| 206||

Verse 2

नारायणं हृषीकेशं गोविन्दमपराजितम्। तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छामि केशवम्।।

nārāyaṇaṃ hṛṣīkeśaṃ govindamaparājitam| tattvena bharataśreṣṭha śrotumicchāmi keśavam||

Verse 3

भीष्म उवाच। श्रुतोऽयमर्थो रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः। नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च।।

bhīṣma uvāca| śruto'yamartho rāmasya jāmadagnyasya jalpataḥ| nāradasya ca devarṣeḥ kṛṣṇadvaipāyanasya ca||

Verse 4

असितो देवलस्तात वाल्मीकिश्च महातपाः। मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयन्त्यद्भुतं महत्।।

asito devalastāta vālmīkiśca mahātapāḥ| mārkaṇḍeyaśca govinde kathayantyadbhutaṃ mahat||

Verse 5

केशवस्य मया राजन्न शक्या वर्णितुं गुणाः। ईदृशोऽसौ हृषीकेशो वासुदेवः परात्परः।।

keśavasya mayā rājanna śakyā varṇituṃ guṇāḥ| īdṛśo'sau hṛṣīkeśo vāsudevaḥ parātparaḥ||

Verse 6

केशवो भरतश्रेष्ठ भगवानीश्वरः प्रभुः। पुरुषः सर्वमित्येव श्रूयते बहुधा विभुः।।

keśavo bharataśreṣṭha bhagavānīśvaraḥ prabhuḥ| puruṣaḥ sarvamityeva śrūyate bahudhā vibhuḥ||

Verse 7

किंतु यानि विदुर्लोके ब्राह्मणाः शार्ङ्गधन्वनि। महात्मनि महाबाहो शृणु तानि युधिष्ठिर।।

kiṃtu yāni vidurloke brāhmaṇāḥ śārṅgadhanvani| mahātmani mahābāho śṛṇu tāni yudhiṣṭhira||

Verse 8

यानि चाहुर्मनुष्येन्द्र ये पुराणविदो जनाः। श्रुत्वा सर्वाणि गोविन्दो कीर्तयिष्यामि तान्यहम्।।

yāni cāhurmanuṣyendra ye purāṇavido janāḥ| śrutvā sarvāṇi govindo kīrtayiṣyāmi tānyaham||

Verse 9

महाभूतानि भूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः। वायुर्ज्योतिस्तथा चापः खं च गां चान्वकल्पयत्।।

mahābhūtāni bhūtātmā mahātmā puruṣottamaḥ| vāyurjyotistathā cāpaḥ khaṃ ca gāṃ cānvakalpayat||

Verse 10

स सृष्ट्वा पृथिवीं चैव सर्वभूतेश्वरः प्रभुः। अप्स्वेव शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः।।

sa sṛṣṭvā pṛthivīṃ caiva sarvabhūteśvaraḥ prabhuḥ| apsveva śayanaṃ cakre mahātmā puruṣottamaḥ||

Verse 11

सर्वतेजोमयस्तस्मिञ्शयानः शयने शुभे। सोऽग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमचिन्तयत्।।

sarvatejomayastasmiñśayānaḥ śayane śubhe| so'grajaṃ sarvabhūtānāṃ saṃkarṣaṇamacintayat||

Verse 12

आश्रयं सर्वभूतानां मनसेतीह शुश्रुम्। स धारयति भूतानि उभे भूतभविष्यती।।

āśrayaṃ sarvabhūtānāṃ manasetīha śuśrum| sa dhārayati bhūtāni ubhe bhūtabhaviṣyatī||

Verse 13

प्रद्युम्नमसृजत्तस्मात्सर्वतेजः प्रकाशकम्। अनिरुद्धस्ततो जज्ञे सर्वशक्तिर्महाद्युतिः।।

pradyumnamasṛjattasmātsarvatejaḥ prakāśakam| aniruddhastato jajñe sarvaśaktirmahādyutiḥ||

Verse 14

अप्सु व्योमगतः श्रीमान्योगनिद्रामुपेयिवान्। तस्मात्संजज्ञिरे देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः। लयस्थित्यन्तकर्माणस्रयस्ते सुमहौजसः।।

apsu vyomagataḥ śrīmānyoganidrāmupeyivān| tasmātsaṃjajñire devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ| layasthityantakarmāṇasrayaste sumahaujasaḥ||

Verse 15

ततस्तस्मिन्महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि। भास्करप्रतिमं दिव्यं नाभ्यां पद्ममजायत।।

tatastasminmahābāhau prādurbhūte mahātmani| bhāskarapratimaṃ divyaṃ nābhyāṃ padmamajāyata||

Verse 16

स तत्र भगवान्देवः पुष्करे भ्राजयन्दिशः। ब्रह्मा समभवत्तात सर्वभूतपितामहः।।

sa tatra bhagavāndevaḥ puṣkare bhrājayandiśaḥ| brahmā samabhavattāta sarvabhūtapitāmahaḥ||

Verse 17

तस्मिन्नपि महाबाहौ प्रादुर्भूते महात्मनि। तमसः पूर्वजो जज्ञे मधुर्नाम महासुरः।।

tasminnapi mahābāhau prādurbhūte mahātmani| tamasaḥ pūrvajo jajñe madhurnāma mahāsuraḥ||

Verse 18

तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धिं समास्थितम्। ब्रह्मणोपचितिं कुर्वञ्जघान पुरुषोत्तमः।।

tamugramugrakarmāṇamugrāṃ buddhiṃ samāsthitam| brahmaṇopacitiṃ kurvañjaghāna puruṣottamaḥ||

Verse 19

तस्य तात वधात्सर्वे देवदानवमानवाः। मधुसूदनमित्याहुर्ऋषभं सर्वसात्वताम्।।

tasya tāta vadhātsarve devadānavamānavāḥ| madhusūdanamityāhurṛṣabhaṃ sarvasātvatām||

Verse 20

ब्रह्माऽनुससृजे पुत्रान्मानसान्दक्षसप्तमान्। मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्।।

brahmā'nusasṛje putrānmānasāndakṣasaptamān| marīcimatryaṅgirasau pulastyaṃ pulahaṃ kratum||

Verse 21

मरीचिः कश्यपं तात पुत्रमग्रजमग्रजः। मानसं जनयामास तैजसं ब्रह्मवित्तमम्।।

marīciḥ kaśyapaṃ tāta putramagrajamagrajaḥ| mānasaṃ janayāmāsa taijasaṃ brahmavittamam||

Verse 22

अङ्गुष्ठात्ससृजे ब्रह्मा मरीचेरपि पूर्वजम्। सोऽभवद्भरतश्रेष्ठ दक्षो नाम प्रजापतिः।।

aṅguṣṭhātsasṛje brahmā marīcerapi pūrvajam| so'bhavadbharataśreṣṭha dakṣo nāma prajāpatiḥ||

Verse 23

तस्य पूर्वमजायन्त दश तिस्रश्च भारत।। प्रजापतेर्दुहितरस्तासां ज्येष्ठाऽभवद्दितिः।।

tasya pūrvamajāyanta daśa tisraśca bhārata|| prajāpaterduhitarastāsāṃ jyeṣṭhā'bhavadditiḥ||

Verse 24

सर्वधर्मविशेषज्ञः पुण्यकीर्तिर्महायशाः। मारीचः कश्यपस्तात सर्वासामभवत्पतिः।।

sarvadharmaviśeṣajñaḥ puṇyakīrtirmahāyaśāḥ| mārīcaḥ kaśyapastāta sarvāsāmabhavatpatiḥ||

Verse 25

उत्पाद्य तु महाभागस्तासामवरजा दश। ददौ धर्माय धर्मज्ञो दक्ष एव प्रजापतिः।। कर्तारममृतं विष्णुमिति ड. थ. पाठः।।

utpādya tu mahābhāgastāsāmavarajā daśa| dadau dharmāya dharmajño dakṣa eva prajāpatiḥ|| kartāramamṛtaṃ viṣṇumiti ḍa. tha. pāṭhaḥ||

Verse 26

धर्मस्य वसवः पुत्रा रुद्राश्चामिततेजसः। विश्वेदेवाश्च साध्याश्च मरुत्वन्तश्च भारत।।

dharmasya vasavaḥ putrā rudrāścāmitatejasaḥ| viśvedevāśca sādhyāśca marutvantaśca bhārata||

Verse 27

अपराश्च यवीयस्यस्ताभ्योऽन्याः सप्तविंशतिः। सोमस्तासां महाभागः सर्वासामभवत्पतिः।।

aparāśca yavīyasyastābhyo'nyāḥ saptaviṃśatiḥ| somastāsāṃ mahābhāgaḥ sarvāsāmabhavatpatiḥ||

Verse 28

इतरास्तु व्यजायन्त गन्धवोस्तुरगान्द्विजान्। गाश्च किंपुरुषान्मत्स्यानुद्भिज्जांश्च वनस्पतीन्।। ततस्त्वरजसो दशेति ड. थ. पाठः।।

itarāstu vyajāyanta gandhavosturagāndvijān| gāśca kiṃpuruṣānmatsyānudbhijjāṃśca vanaspatīn|| tatastvarajaso daśeti ḍa. tha. pāṭhaḥ||

Verse 29

आदित्यानदितिर्जज्ञे देवश्रेष्ठान्महाबलान्। तेषां विष्णुर्वामनोऽभूद्गोविन्दश्चाभवत्प्रभुः।।

ādityānaditirjajñe devaśreṣṭhānmahābalān| teṣāṃ viṣṇurvāmano'bhūdgovindaścābhavatprabhuḥ||

Verse 30

तस्य विक्रमणाच्चापि देवानां श्रीर्व्यवर्धत। दानवाश्च पराभूता दैतेयाश्चासुरी प्रजा।।

tasya vikramaṇāccāpi devānāṃ śrīrvyavardhata| dānavāśca parābhūtā daiteyāścāsurī prajā||

Verse 31

विप्रचित्तिप्रधानांश्च दानवानसृजद्दनुः। दितिस्तु सर्वानसुरान्महासत्वानजीजनत्।।

vipracittipradhānāṃśca dānavānasṛjaddanuḥ| ditistu sarvānasurānmahāsatvānajījanat||

Verse 32

ततः ससर्ज भगवान्मृत्युं लोकभयंकरम्। हर्तारं सर्व भूतानां ससर्ज च जनार्दनः।।

tataḥ sasarja bhagavānmṛtyuṃ lokabhayaṃkaram| hartāraṃ sarva bhūtānāṃ sasarja ca janārdanaḥ||

Verse 33

अहोरात्रं च कालं च यथर्तु मधुसूदनः। पूर्वाह्णं चापराह्णं च सर्वमेवान्वकल्पयत्।।

ahorātraṃ ca kālaṃ ca yathartu madhusūdanaḥ| pūrvāhṇaṃ cāparāhṇaṃ ca sarvamevānvakalpayat||

Verse 34

लब्ध्वापः सोऽसृजन्मेघांस्तथा स्थावरजङ्गमान्। पृथिवीं सोऽसृजद्विश्वां सहीतां भूरितेजसा।।

labdhvāpaḥ so'sṛjanmeghāṃstathā sthāvarajaṅgamān| pṛthivīṃ so'sṛjadviśvāṃ sahītāṃ bhūritejasā||

Verse 35

ततः कृष्णो महाभागः पुनरेव युधिष्ठिर। ब्राह्मणानां शतं श्रेष्ठं मुखादेवासृजत्प्रभुः।। द्विरदांश्च वनस्पतीनिति ड. पाठः। विशदांश्च वनस्पतीनिति ध. पाठः। इतराः कश्यपस्त्रियः। व्यजायन्त व्यजनयन्त।।

tataḥ kṛṣṇo mahābhāgaḥ punareva yudhiṣṭhira| brāhmaṇānāṃ śataṃ śreṣṭhaṃ mukhādevāsṛjatprabhuḥ|| dviradāṃśca vanaspatīniti ḍa. pāṭhaḥ| viśadāṃśca vanaspatīniti dha. pāṭhaḥ| itarāḥ kaśyapastriyaḥ| vyajāyanta vyajanayanta||

Verse 36

बाहुभ्यां क्षत्रियशतं वैश्यानामूरुतः शतम्। पद्भ्यां शूत्रशतं चैव कशेवो भरतर्षभ।।

bāhubhyāṃ kṣatriyaśataṃ vaiśyānāmūrutaḥ śatam| padbhyāṃ śūtraśataṃ caiva kaśevo bharatarṣabha||

Verse 37

स एवं चतुरो वर्णान्समुत्पाद्य महातपाः। अध्यक्षं सर्व भूतानां धातारमकरोत्स्वयम्।।

sa evaṃ caturo varṇānsamutpādya mahātapāḥ| adhyakṣaṃ sarva bhūtānāṃ dhātāramakarotsvayam||

Verse 38

वेदविद्याविधातारं ब्रह्माणमतितद्युतिम्। भूतमातृगणाध्यक्षं विरूपाक्षं च सोऽसृजत्।।

vedavidyāvidhātāraṃ brahmāṇamatitadyutim| bhūtamātṛgaṇādhyakṣaṃ virūpākṣaṃ ca so'sṛjat||

Verse 39

शासितारं च पापानां पितृणां समवर्तिनम्। असृजत्सर्वभूतात्मा निधिपं च धनेश्वरम्।। शतमनन्तम्।।

śāsitāraṃ ca pāpānāṃ pitṛṇāṃ samavartinam| asṛjatsarvabhūtātmā nidhipaṃ ca dhaneśvaram|| śatamanantam||

Verse 40

यादसामसृजन्नाथं वरुणं च जलेश्वरम्। वासवं सर्वदेवानामध्यक्षमकरोत्प्रभुः।।

yādasāmasṛjannāthaṃ varuṇaṃ ca jaleśvaram| vāsavaṃ sarvadevānāmadhyakṣamakarotprabhuḥ||

Verse 41

यावद्यावदभूच्छ्रद्धा देहं धारयितुं नृणाम्। तावत्तावदजीवंस्ते नासीद्यमकृतं भयम्।।

yāvadyāvadabhūcchraddhā dehaṃ dhārayituṃ nṛṇām| tāvattāvadajīvaṃste nāsīdyamakṛtaṃ bhayam||

Verse 42

न चैषां मैथुनो धर्मो बभूव भरतर्षभ। संकल्पादेव चैतेषां गर्भः समुपपद्यते।।

na caiṣāṃ maithuno dharmo babhūva bharatarṣabha| saṃkalpādeva caiteṣāṃ garbhaḥ samupapadyate||

Verse 43

ततस्रेतायुगे काले संस्पर्शाज्जायते प्रजा। न ह्यभून्मैथुनो धर्मस्तेषामपि जनाधिप।।

tatasretāyuge kāle saṃsparśājjāyate prajā| na hyabhūnmaithuno dharmasteṣāmapi janādhipa||

Verse 44

द्वापरे मैथुनो धर्मः प्रजानामभवन्नृप। तथा कलियुगे राजन्द्वन्द्वमापेदिरे जनाः।।

dvāpare maithuno dharmaḥ prajānāmabhavannṛpa| tathā kaliyuge rājandvandvamāpedire janāḥ||

Verse 45

एष भूतपतिस्तात स्वध्यक्षश्च तथोच्यते। निरपेक्षांश्च कौन्तेय कीर्तयिष्यामि तच्छृणु।।

eṣa bhūtapatistāta svadhyakṣaśca tathocyate| nirapekṣāṃśca kaunteya kīrtayiṣyāmi tacchṛṇu||

Verse 46

दक्षिणापथजन्मानः सर्वे करभृतस्तव। आन्ध्राः पुलिन्दाः शवराश्चूचुपा मद्रकैः सह।।

dakṣiṇāpathajanmānaḥ sarve karabhṛtastava| āndhrāḥ pulindāḥ śavarāścūcupā madrakaiḥ saha||

Verse 47

उत्तरापथजन्मानः कीर्तयिष्यामि तानपि। ये तु काम्भोजगान्धाराः किराता बर्वरैः सह।।

uttarāpathajanmānaḥ kīrtayiṣyāmi tānapi| ye tu kāmbhojagāndhārāḥ kirātā barvaraiḥ saha||

Verse 48

एते पापकृतस्तात चरन्ति पृथिवीमिमाम्। बकश्वपाकगृध्राणां सधर्माणो नराधिप।।

ete pāpakṛtastāta caranti pṛthivīmimām| bakaśvapākagṛdhrāṇāṃ sadharmāṇo narādhipa||

Verse 49

नैते कृतयुगे तात चरन्ति पृथिवीमिमाम्। त्रेताप्रभुति वर्धन्ते ते जना भरतर्षभ।।

naite kṛtayuge tāta caranti pṛthivīmimām| tretāprabhuti vardhante te janā bharatarṣabha||

Verse 50

ततस्तस्मिन्महाघोरे संन्ध्याकाले युगान्तिके। राजानः समसज्जन्त समासाद्येतरेतम्।।

tatastasminmahāghore saṃndhyākāle yugāntike| rājānaḥ samasajjanta samāsādyetaretam||

Verse 51

ऐन्द्रं रूपं समास्थाय ह्यसुरेभ्यो चरन्महीम्। स एव भगवान्देवो वेदित्वं च गता मही।।

aindraṃ rūpaṃ samāsthāya hyasurebhyo caranmahīm| sa eva bhagavāndevo veditvaṃ ca gatā mahī||

Verse 52

एवंभूते सृष्टिर्नारसिंहादयः क्रमात्। प्रादुर्भावाः स्मृता विष्णोर्जगतीरक्षणाय वै।।

evaṃbhūte sṛṣṭirnārasiṃhādayaḥ kramāt| prādurbhāvāḥ smṛtā viṣṇorjagatīrakṣaṇāya vai||

Verse 53

एष कृष्णो महायोगी तत्तत्कार्यानुरूपणम्। हिरण्यकशिपुं दैत्यं हिरण्याक्षं तथैव च।।

eṣa kṛṣṇo mahāyogī tattatkāryānurūpaṇam| hiraṇyakaśipuṃ daityaṃ hiraṇyākṣaṃ tathaiva ca||

Verse 54

रावणं च महादैत्यं हत्वासौ पुरुषोत्तमः। भूमेर्दुःखोपनाशार्थं ब्रह्मशक्रादिभिः स्तुतः।।

rāvaṇaṃ ca mahādaityaṃ hatvāsau puruṣottamaḥ| bhūmerduḥkhopanāśārthaṃ brahmaśakrādibhiḥ stutaḥ||

Verse 55

आत्मनोऽङ्गान्महातेजा उद्वबर्ह जनार्दनः। सितकृष्णौ महाराज केशौ हरिरुदारधीः।।

ātmano'ṅgānmahātejā udvabarha janārdanaḥ| sitakṛṣṇau mahārāja keśau harirudāradhīḥ||

Verse 56

वसुदेवस्य देवक्यामेष जात इहोत्तमः। देहवानिह विश्वात्मा संबन्धी ते जनार्दनः।।

vasudevasya devakyāmeṣa jāta ihottamaḥ| dehavāniha viśvātmā saṃbandhī te janārdanaḥ||

Verse 57

आविर्वभूव योगीन्द्रो मनोतीतो जगत्पतिः। अचिन्त्यः पुरुषव्याघ्र नैव केवलमानुषः।।

āvirvabhūva yogīndro manotīto jagatpatiḥ| acintyaḥ puruṣavyāghra naiva kevalamānuṣaḥ||

Verse 58

अव्यक्तादिविशेषान्तं परिमाणार्थसंयुतम्। क्रीडा हरेरिदं सर्वं क्षरमित्येव धार्यताम्।।

avyaktādiviśeṣāntaṃ parimāṇārthasaṃyutam| krīḍā hareridaṃ sarvaṃ kṣaramityeva dhāryatām||

Verse 59

अक्षरं तत्परं नित्यं वैरूप्यं जगतो हरेः। तद्विद्धि रूपमतुलममृतत्वं भवज्जितम्।।

akṣaraṃ tatparaṃ nityaṃ vairūpyaṃ jagato hareḥ| tadviddhi rūpamatulamamṛtatvaṃ bhavajjitam||

Verse 60

तदेव कृष्णो दाशार्हः श्रीमाञ्श्रीवत्सलक्षणः। न भूतसृष्टिसंस्थानं देहोऽस्य परमात्मनः।।

tadeva kṛṣṇo dāśārhaḥ śrīmāñśrīvatsalakṣaṇaḥ| na bhūtasṛṣṭisaṃsthānaṃ deho'sya paramātmanaḥ||

Verse 61

देहवानिह यो विष्णुरसौ मायामयो हरिः। आत्मनो लोकरक्षार्थं ध्याहि नित्यं सनातनम्।।

dehavāniha yo viṣṇurasau māyāmayo hariḥ| ātmano lokarakṣārthaṃ dhyāhi nityaṃ sanātanam||

Verse 62

अङ्गानि चतुरे वेदा मीमांसा न्यायविस्तरः। इतिहासपुराणानि धर्माः स्वायंभुवादयः।।

aṅgāni cature vedā mīmāṃsā nyāyavistaraḥ| itihāsapurāṇāni dharmāḥ svāyaṃbhuvādayaḥ||

Verse 63

य एनं प्रतिवर्तन्ते वेदान्तानि च सर्वशः। भक्तिहीना न तैर्यान्ति नित्यमेनं कथंचन।।

ya enaṃ prativartante vedāntāni ca sarvaśaḥ| bhaktihīnā na tairyānti nityamenaṃ kathaṃcana||

Verse 64

सर्वभूतेषु भूतात्मा तत्तद्बुद्धिं समास्थितः। तस्माद्बुद्धस्त्वमेवैनं ध्याहि नित्यमतन्द्रितः।।

sarvabhūteṣu bhūtātmā tattadbuddhiṃ samāsthitaḥ| tasmādbuddhastvamevainaṃ dhyāhi nityamatandritaḥ||

Verse 65

एवमेष कुरुश्रेष्ठ प्रादुर्भावो महात्मनः। एवं देवर्षिराचष्ट नारदः सर्वलोकदृक्।।

evameṣa kuruśreṣṭha prādurbhāvo mahātmanaḥ| evaṃ devarṣirācaṣṭa nāradaḥ sarvalokadṛk||

Verse 66

नारदोऽप्यथ कृष्णस्य परं मेने नराधिप। शाश्वतत्वं महाबाहो यथावद्भरतर्षभ।।

nārado'pyatha kṛṣṇasya paraṃ mene narādhipa| śāśvatatvaṃ mahābāho yathāvadbharatarṣabha||

Verse 67

एवमेव महाबाहुः केशवः सत्यविक्रमः। अचिन्त्यः पुण्डरीकाक्षो नैष केवलमानुषः।।

evameva mahābāhuḥ keśavaḥ satyavikramaḥ| acintyaḥ puṇḍarīkākṣo naiṣa kevalamānuṣaḥ||

Verse 68

एवंविधोऽसौ पुरुषः को वैनं वेत्ति सर्वदा। एतत्ते कथितं राजन्भूयः श्रोतुं किमिच्छसि।।

evaṃvidho'sau puruṣaḥ ko vainaṃ vetti sarvadā| etatte kathitaṃ rājanbhūyaḥ śrotuṃ kimicchasi||