Adhyaya 129

Verse 1

यमेन गौतमंप्रति मातापित्रोः परिचर्यायास्तदृणापनोदनोपायत्वकथनम्।। 1।। युधिष्ठिर उवाच। नामृतस्येव पर्याप्तिर्ममास्ति ब्रुवति त्वयि। [यथाहि स्वात्मवृत्तिस्थस्तथा तृप्तोऽस्मि भारत।।] ।। इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मपर्वणि एकोनत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः।। 129।।

yamena gautamaṃprati mātāpitroḥ paricaryāyāstadṛṇāpanodanopāyatvakathanam|| 1|| yudhiṣṭhira uvāca| nāmṛtasyeva paryāptirmamāsti bruvati tvayi| [yathāhi svātmavṛttisthastathā tṛpto'smi bhārata||] || iti śrīmanmahābhārate śāntiparvaṇi rājadharmaparvaṇi ekonatriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 129||

Verse 2

तस्मात्कथय भूयोऽपि त्वं ममेह पितामह। [न हि तृप्तिमहं यामि पिबन्धर्मामृतं हि ते।।] भीष्म उवाच।

tasmātkathaya bhūyo'pi tvaṃ mameha pitāmaha| [na hi tṛptimahaṃ yāmi pibandharmāmṛtaṃ hi te||] bhīṣma uvāca|

Verse 3

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्। गौतमस्य च संवादं यमस्य च महात्मनः।।

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam| gautamasya ca saṃvādaṃ yamasya ca mahātmanaḥ||

Verse 4

पारियात्रं गिरिं प्राप्य गौतमस्याश्रमो महान्। वसते गौतमो यत्र तपसा दग्धकिल्विषः।।

pāriyātraṃ giriṃ prāpya gautamasyāśramo mahān| vasate gautamo yatra tapasā dagdhakilviṣaḥ||

Verse 5

पृष्टिं वर्षसहस्राणि सोऽतप्यद्गौतमस्तपः। तमुग्रतपसा युक्तं भावितं सुमहामुनिम्।।

pṛṣṭiṃ varṣasahasrāṇi so'tapyadgautamastapaḥ| tamugratapasā yuktaṃ bhāvitaṃ sumahāmunim||

Verse 6

उपयातो नरव्याघ्र लोकपालो यमस्तदा। तमपश्यत्सुतपसमृषिं वै गौतमं तदा।।

upayāto naravyāghra lokapālo yamastadā| tamapaśyatsutapasamṛṣiṃ vai gautamaṃ tadā||

Verse 7

स तं विदित्वा ब्रह्मर्षियेममागतमोजसा। प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा उपसृप्तस्तपोधनः।।

sa taṃ viditvā brahmarṣiyemamāgatamojasā| prāñjaliḥ praṇato bhūtvā upasṛptastapodhanaḥ||

Verse 8

तं धर्मराजो दृष्ट्वैव नमस्कृत्य द्विजोत्तमम्। न्यमन्त्रयत धर्मेण क्रियतां किमिति ब्रुवन्।। पर्याप्तिरलंभावस्तृप्तिरिति यावत्।।

taṃ dharmarājo dṛṣṭvaiva namaskṛtya dvijottamam| nyamantrayata dharmeṇa kriyatāṃ kimiti bruvan|| paryāptiralaṃbhāvastṛptiriti yāvat||

Verse 9

गौतम उवाच। मातापितृभ्यामानृण्यं किं कृत्वा समवाप्नुयात्। कथं च लोकानाप्नोति पुरुषो दुर्लभाञ्शुभान्।।

gautama uvāca| mātāpitṛbhyāmānṛṇyaṃ kiṃ kṛtvā samavāpnuyāt| kathaṃ ca lokānāpnoti puruṣo durlabhāñśubhān||

Verse 10

यम उवाच। तपः शौचवता नित्यं सत्यधर्मरतेन च। मातापित्रोरहरहः पूजनं कार्यमञ्जसा।।

yama uvāca| tapaḥ śaucavatā nityaṃ satyadharmaratena ca| mātāpitroraharahaḥ pūjanaṃ kāryamañjasā||

Verse 11

अश्वमेधैश्च यष्टव्यं बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः। तेन लोकानवाप्नोति पुरुषोऽद्भुतदर्शनान्।। न्यमन्त्रयत तं सुमुखीकृतवान्।।

aśvamedhaiśca yaṣṭavyaṃ bahubhiḥ svāptadakṣiṇaiḥ| tena lokānavāpnoti puruṣo'dbhutadarśanān|| nyamantrayata taṃ sumukhīkṛtavān||