Adhyaya 28

Verse 1

अमृताहरणार्थं गच्छतो गरुडस्य मक्ष्ययाचनम्।। 1 ।। ब्राह्मणवर्जं समुद्रकुक्षिस्थनिषादभक्षणे विनताया अनुज्ञा।। 2 ।। सौतिरुवाच। इत्युक्तो गरुडः सर्पैस्ततो मातरमब्रवीत्। गच्छाम्यमृतमाहर्तुं भक्ष्यमिच्छामि वेदितुम्।।

amṛtāharaṇārthaṃ gacchato garuḍasya makṣyayācanam|| 1 || brāhmaṇavarjaṃ samudrakukṣisthaniṣādabhakṣaṇe vinatāyā anujñā|| 2 || sautiruvāca| ityukto garuḍaḥ sarpaistato mātaramabravīt| gacchāmyamṛtamāhartuṃ bhakṣyamicchāmi veditum||

Verse 2

विनतोवाच। समुद्रकुक्षावेकान्ते निषादालयमुत्तमम्। भवनानि निषादानां तत्र सन्ति द्विजोत्तम।।

vinatovāca| samudrakukṣāvekānte niṣādālayamuttamam| bhavanāni niṣādānāṃ tatra santi dvijottama||

Verse 3

पापिनां नष्टलोकानां निर्घृणानां दुरात्मनाम्। निषादानां सहस्राणि तान्भुक्त्वाऽमृतमानय।।

pāpināṃ naṣṭalokānāṃ nirghṛṇānāṃ durātmanām| niṣādānāṃ sahasrāṇi tānbhuktvā'mṛtamānaya||

Verse 4

न च ते ब्राह्मणं हन्तुं कार्या बुद्धिः कथंचन। अवध्यः सर्वभूतानां ब्राह्मणो ह्यनलोपमः।।

na ca te brāhmaṇaṃ hantuṃ kāryā buddhiḥ kathaṃcana| avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ brāhmaṇo hyanalopamaḥ||

Verse 5

अग्निरर्को विषं शस्त्रं विप्रो भवति कोपितः। गुरुर्हि सर्वभूतानां ब्राह्मणः परिकीर्तितः।।

agnirarko viṣaṃ śastraṃ vipro bhavati kopitaḥ| gururhi sarvabhūtānāṃ brāhmaṇaḥ parikīrtitaḥ||

Verse 6

एवमादिस्वरूपैस्तु सतां वै ब्राह्मणो मतः। स ते तात न हन्तव्यः संक्रुद्धेनापि सर्वथा।।

evamādisvarūpaistu satāṃ vai brāhmaṇo mataḥ| sa te tāta na hantavyaḥ saṃkruddhenāpi sarvathā||

Verse 7

ब्राह्मणानामभिद्रोहो न कर्तव्यः कथंचन। न ह्येवमग्निर्नादित्यो भस्म कुर्यात्तथानघ।।

brāhmaṇānāmabhidroho na kartavyaḥ kathaṃcana| na hyevamagnirnādityo bhasma kuryāttathānagha||

Verse 8

यथा कुर्यादभिक्रुद्धो ब्राह्मणः संशितव्रतः। तदेतैर्विविधैर्लिङ्गैस्त्वं विद्यास्तं द्विजोत्तमम्।।

yathā kuryādabhikruddho brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ| tadetairvividhairliṅgaistvaṃ vidyāstaṃ dvijottamam||

Verse 9

भूतानामग्रभूर्विप्रो वर्णश्रेष्ठः पिता गुरुः। गरुड उवाच। किंरूपो ब्राह्मणो मातः किंशीलः किंपराक्रमः।।

bhūtānāmagrabhūrvipro varṇaśreṣṭhaḥ pitā guruḥ| garuḍa uvāca| kiṃrūpo brāhmaṇo mātaḥ kiṃśīlaḥ kiṃparākramaḥ||

Verse 10

किंस्विदग्निनिभो भाति किंस्वित्सौम्यप्रदर्शनः। यथाहमभिजानीयां ब्राह्मणं लक्षणैः शुभैः।।

kiṃsvidagninibho bhāti kiṃsvitsaumyapradarśanaḥ| yathāhamabhijānīyāṃ brāhmaṇaṃ lakṣaṇaiḥ śubhaiḥ||

Verse 11

तन्मे कारणतो मातः पृच्छतो वक्तुमर्हसि। विनतोवाच। यस्ते कण्ठमनुप्राप्तो निगीर्णं बडिशं यथा।।

tanme kāraṇato mātaḥ pṛcchato vaktumarhasi| vinatovāca| yaste kaṇṭhamanuprāpto nigīrṇaṃ baḍiśaṃ yathā||

Verse 12

दहेदङ्गारवत्पुत्रं तं विद्याद्ब्राह्मणर्षभम्। विप्रस्त्वया न हन्तव्यः संक्रुद्धेनापि सर्वदा।।

dahedaṅgāravatputraṃ taṃ vidyādbrāhmaṇarṣabham| viprastvayā na hantavyaḥ saṃkruddhenāpi sarvadā||

Verse 13

प्रोवाच चैन विनता पुत्रहार्दादिदं वचः। जठरे न च जीर्येद्यस्तं जानीहि द्विजोत्तमम्।।

provāca caina vinatā putrahārdādidaṃ vacaḥ| jaṭhare na ca jīryedyastaṃ jānīhi dvijottamam||

Verse 14

पुनः प्रोवाच विनता पुत्रहार्दादिदं वचः। जानन्त्यप्यतुलं वीर्यमाशीर्वादपरायणा।।

punaḥ provāca vinatā putrahārdādidaṃ vacaḥ| jānantyapyatulaṃ vīryamāśīrvādaparāyaṇā||

Verse 15

प्रीता परमदुःखार्ता नागैर्विप्रकृता सती। विनतोवाच। पक्षौ ते मारुतः पातु चन्द्रसूर्यौ च पृष्ठतः।।

prītā paramaduḥkhārtā nāgairviprakṛtā satī| vinatovāca| pakṣau te mārutaḥ pātu candrasūryau ca pṛṣṭhataḥ||

Verse 16

शिरश्च पातु वह्निस्ते वसवः सर्वतस्तनुम्। विष्णुः सर्वगतः सर्वमह्गानि तव चैव ह। अहं च ते सदा पुत्र शान्तिस्वस्तिपरायणा।।

śiraśca pātu vahniste vasavaḥ sarvatastanum| viṣṇuḥ sarvagataḥ sarvamahgāni tava caiva ha| ahaṃ ca te sadā putra śāntisvastiparāyaṇā||

Verse 17

इहासीना भविष्यामि स्वस्तिकारे रता सदा। अरिष्टं व्रज पन्थानं पुत्र कार्यार्थसिद्धये।।

ihāsīnā bhaviṣyāmi svastikāre ratā sadā| ariṣṭaṃ vraja panthānaṃ putra kāryārthasiddhaye||

Verse 18

सौतिरुवाच। ततः स मातुर्वचनं निशम्य वितत्य पक्षौ नभ उत्पपात। ततो निषादान्बलवानुपागतो बुभुक्षितः काल इवान्तकोऽपरः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि अष्टाविंशोऽध्यायः।। 28 ।।

sautiruvāca| tataḥ sa māturvacanaṃ niśamya vitatya pakṣau nabha utpapāta| tato niṣādānbalavānupāgato bubhukṣitaḥ kāla ivāntako'paraḥ|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi āstīkaparvaṇi aṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ|| 28 ||

Verse 19

स तान्निषादानुपसंहरंस्तदा रजः समुद्धूय नभःस्पृशं महत्। समुद्रकुक्षौ च विशोषयन्पयः समीपजान्भूधरजान्विचालयन्।। काले समये।।

sa tānniṣādānupasaṃharaṃstadā rajaḥ samuddhūya nabhaḥspṛśaṃ mahat| samudrakukṣau ca viśoṣayanpayaḥ samīpajānbhūdharajānvicālayan|| kāle samaye||

Verse 20

ततः स चक्रे महदाननं तदा निषादमार्गं प्रतिरुध्य पक्षिराट्। ततो निषादास्त्वरिताः प्रवव्रजु- र्यतो मुखं तस्य भुजंगभोजिनः।।

tataḥ sa cakre mahadānanaṃ tadā niṣādamārgaṃ pratirudhya pakṣirāṭ| tato niṣādāstvaritāḥ pravavraju- ryato mukhaṃ tasya bhujaṃgabhojinaḥ||

Verse 21

तदाननं विवृतमतिप्रमाणव- त्समभ्ययुर्गगनमिवार्दिताः खगाः। सहस्रशः पवनजोविमोहिता यथा।ञनिलप्रचलितपादपे वने।।

tadānanaṃ vivṛtamatipramāṇava- tsamabhyayurgaganamivārditāḥ khagāḥ| sahasraśaḥ pavanajovimohitā yathā|ñanilapracalitapādape vane||

Verse 22

ततः खगो वदनममित्रतापनः समाहरत्परिचपलो मत्बलाः। निषूदयन्बहुविधमत्स्यजीविनो बभुक्षितो गगनचरेश्वरस्तदा।। भूधरजान् पर्वतजान्वृक्षान्।।

tataḥ khago vadanamamitratāpanaḥ samāharatparicapalo matbalāḥ| niṣūdayanbahuvidhamatsyajīvino babhukṣito gaganacareśvarastadā|| bhūdharajān parvatajānvṛkṣān||