Adhyaya 105

Verse 1

गङ्गया जातमात्रस्य पुत्रसप्तकस्य हननम्।। 1 ।। अष्टमपुत्रहननोद्युक्तां स्वभार्यां प्रति शांन्तनुप्रश्नाः।। 2 ।। पूर्ववृत्तकथनपूर्वकं गङ्गायाः प्रतिवचनम्।। 3 ।। वैशंपायन उवाच। संवत्सरानृतून्मासान्बुबुधे न बहून्गतान्। रममाणस्तया सार्धं यथाकामं नरेश्वरः।।

gaṅgayā jātamātrasya putrasaptakasya hananam|| 1 || aṣṭamaputrahananodyuktāṃ svabhāryāṃ prati śāṃntanupraśnāḥ|| 2 || pūrvavṛttakathanapūrvakaṃ gaṅgāyāḥ prativacanam|| 3 || vaiśaṃpāyana uvāca| saṃvatsarānṛtūnmāsānbubudhe na bahūngatān| ramamāṇastayā sārdhaṃ yathākāmaṃ nareśvaraḥ||

Verse 2

दिविष्ठान्मानुषांश्चैव भोगान्भुङ्क्ते स वै नृपः। आसाद्य शान्तनुः श्रीमान्मुमुदे योषितां वराम्।।

diviṣṭhānmānuṣāṃścaiva bhogānbhuṅkte sa vai nṛpaḥ| āsādya śāntanuḥ śrīmānmumude yoṣitāṃ varām||

Verse 3

ऋतुकाले तु सा देवी दिव्यं गर्भमधारयत्। अष्टावजनयत्पुत्रांस्तस्मादमरसन्निभान्।।

ṛtukāle tu sā devī divyaṃ garbhamadhārayat| aṣṭāvajanayatputrāṃstasmādamarasannibhān||

Verse 4

जातं जातं च सा पुत्रं क्षिपत्यम्यसि भारत। सूतके कण्ठमाक्रम्य तान्निनाय यमक्षयम्।।

jātaṃ jātaṃ ca sā putraṃ kṣipatyamyasi bhārata| sūtake kaṇṭhamākramya tānnināya yamakṣayam||

Verse 5

प्रीणाम्यहं त्वामित्युक्त्वा गङ्गास्रोतस्यमज्जयत्। तस्य तन्न प्रियं राज्ञः शान्तनोरभवत्तदा।।

prīṇāmyahaṃ tvāmityuktvā gaṅgāsrotasyamajjayat| tasya tanna priyaṃ rājñaḥ śāntanorabhavattadā||

Verse 6

न च तां किंचनोवाच त्यागाद्भीतो महीपतिः। अमीमांस्या कर्मयोनिरागमश्चेति शान्तनुः।।

na ca tāṃ kiṃcanovāca tyāgādbhīto mahīpatiḥ| amīmāṃsyā karmayonirāgamaśceti śāntanuḥ||

Verse 7

स्मरन्पितृवचश्चैव नापृच्छत्पुत्रकिल्बिषम्। जाताञ्जातांश्च वै हन्ति सा स्त्री सप्त वरान्सुतान्।।

smaranpitṛvacaścaiva nāpṛcchatputrakilbiṣam| jātāñjātāṃśca vai hanti sā strī sapta varānsutān||

Verse 8

शान्तनुर्धर्मभङ्गाच्च नापृच्छत्तां कथंचन। अष्टमं तु जिघांसन्त्यां चुक्षुभे शान्तनोर्धृतिः।।

śāntanurdharmabhaṅgācca nāpṛcchattāṃ kathaṃcana| aṣṭamaṃ tu jighāṃsantyāṃ cukṣubhe śāntanordhṛtiḥ||

Verse 9

अथैनामष्टमे पुत्रे जाते प्रहसतीमिव। उवाच राजा दुःखार्तः परीप्सन्पुत्रमात्मनः।।

athaināmaṣṭame putre jāte prahasatīmiva| uvāca rājā duḥkhārtaḥ parīpsanputramātmanaḥ||

Verse 10

आलभन्तीं तदा दृष्ट्वा तां स कौरवनन्दनः। अब्रवीद्भरतश्रेष्ठो वाक्यं परमदुःखितः।।

ālabhantīṃ tadā dṛṣṭvā tāṃ sa kauravanandanaḥ| abravīdbharataśreṣṭho vākyaṃ paramaduḥkhitaḥ||

Verse 11

मावधीः कस्य काऽसीति किं हिनत्सि सुतानिति। पुत्रघ्नि सुमहत्पापं संप्राप्तं ते सुगर्हितम्।।

māvadhīḥ kasya kā'sīti kiṃ hinatsi sutāniti| putraghni sumahatpāpaṃ saṃprāptaṃ te sugarhitam||

Verse 12

गङ्गोवाच। पुत्रकाम न ते हन्मि पुत्रं पुत्रवतां वर। जीर्णस्तु मम वासोऽयं यथा स समयः कृतः।।

gaṅgovāca| putrakāma na te hanmi putraṃ putravatāṃ vara| jīrṇastu mama vāso'yaṃ yathā sa samayaḥ kṛtaḥ||

Verse 13

अहं गङ्गा जह्नुसुता महर्षिगणसेविता। देवकार्यार्थसिद्ध्यर्थमुषिताऽहं त्वया सह।।

ahaṃ gaṅgā jahnusutā maharṣigaṇasevitā| devakāryārthasiddhyarthamuṣitā'haṃ tvayā saha||

Verse 14

इमेऽष्टौ वसवो देवा महाभागा महौजसः। वसिष्ठशापदोषेण मानुषत्वमुपागताः।।

ime'ṣṭau vasavo devā mahābhāgā mahaujasaḥ| vasiṣṭhaśāpadoṣeṇa mānuṣatvamupāgatāḥ||

Verse 15

तेषां जनयिता नान्यस्त्वदृते भुवि विद्यते। मद्विधा मानुषी धात्री लोके नास्तीह काचन।। तेत्वया।।

teṣāṃ janayitā nānyastvadṛte bhuvi vidyate| madvidhā mānuṣī dhātrī loke nāstīha kācana|| tetvayā||

Verse 16

तस्मात्तज्जननीहेतोर्मानुषत्वमुपागता। जनयित्वा वसूनष्टौ जिता लोकास्त्वयाऽक्षयाः।।

tasmāttajjananīhetormānuṣatvamupāgatā| janayitvā vasūnaṣṭau jitā lokāstvayā'kṣayāḥ||

Verse 17

देवानां समयस्त्वेष वसूनां संश्रुतो मया। जातं जातं मोक्षयिष्ये जन्मतो मानुषादिति।। धात्री गर्भधारिणी।।

devānāṃ samayastveṣa vasūnāṃ saṃśruto mayā| jātaṃ jātaṃ mokṣayiṣye janmato mānuṣāditi|| dhātrī garbhadhāriṇī||

Verse 18

तत्ते शापाद्विनिर्मुक्ता आपवस्य महात्मनः। स्वस्ति तेस्तु गमिष्यामि पुत्रं पाहि महाव्रतम्।। संश्रुतोऽङ्गीकृतः।।

tatte śāpādvinirmuktā āpavasya mahātmanaḥ| svasti testu gamiṣyāmi putraṃ pāhi mahāvratam|| saṃśruto'ṅgīkṛtaḥ||

Verse 19

अयं तव सुतस्तेषां वीर्येण कुलनन्दनः। संभूतोतिजनं कर्म करिष्यति न संशयः।। ।। इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि पञ्चाधिकशततमोऽध्यायः।। 105 ।।

ayaṃ tava sutasteṣāṃ vīryeṇa kulanandanaḥ| saṃbhūtotijanaṃ karma kariṣyati na saṃśayaḥ|| || iti śrīmanmahābhārate ādiparvaṇi saṃbhavaparvaṇi pañcādhikaśatatamo'dhyāyaḥ|| 105 ||