Chapter 4

Section 1

युग्य पुरुष अपचयः क्षयः

yugya puruṣa apacayaḥ kṣayaḥ

Section 2

हिरण्य धान्य अपचयो व्ययः

hiraṇya dhānya apacayo vyayaḥ

Section 3

ताभ्यां बहु गुण विशिष्टे लाभे यायात्

tābhyāṃ bahu guṇa viśiṣṭe lābhe yāyāt

Section 4

आदेयः प्रत्यादेयः प्रसादकः प्रकोपको ह्रस्व कालस् तनु क्षयोअल्प व्ययो महान् वृद्ध्य् उदयः कल्यो धर्म्यः पुरोगश् चैति लाभ सम्पत्

ādeyaḥ pratyādeyaḥ prasādakaḥ prakopako hrasva kālas tanu kṣayoalpa vyayo mahān vṛddhy udayaḥ kalyo dharmyaḥ purogaś caiti lābha sampat

Section 5

सुप्राप्य अनुपाल्यः परेषाम् अप्रत्यादेय इत्य् आदेयः

suprāpya anupālyaḥ pareṣām apratyādeya ity ādeyaḥ

Section 6

विपर्यये प्रत्यादेयः

viparyaye pratyādeyaḥ

Section 7

तम् आददानस् तत्रस्थो वा विनाशं प्राप्नोति

tam ādadānas tatrastho vā vināśaṃ prāpnoti

Section 8

यदि वा पश्येत् प्रत्यादेयम् आदाय कोश दण्ड निचय रक्षा विधानान्य् अवस्रावयिष्यामि खनि द्रव्य हस्ति वन सेतु बन्ध वणिक् पथान् उद्धृत सारान् करिष्यामि प्रकृतीर् अस्य कर्शयिष्यामि अपवाहयिष्यामि आयोगेनाअराधयिष्यामि वा ताः परं प्रतियोगेन कोपयिष्यति प्रतिपक्षे वाअस्य पण्यम् एनं करिष्यामि मित्रम् अपरुद्धं वाअस्य प्रतिपादयिष्यामि मित्रस्य स्वस्य वा देशस्य पीडाम् अत्रस्थस् तस्करेभ्यः परेभ्यश् च प्रतिकरिष्यामि मित्रम् आश्रयं वाअस्य वैगुण्यं ग्राहयिष्यामि तद् अमित्र विरक्तं तत् कुलीनं प्रतिपत्स्यते सत्कृत्य वाअस्मै भूमिं दास्यामि इति संहित समुत्थितं मित्रं मे चिराय भविष्यति इति प्रत्यादेयम् अपि लाभम् आददीत

yadi vā paśyet pratyādeyam ādāya kośa daṇḍa nicaya rakṣā vidhānāny avasrāvayiṣyāmi khani dravya hasti vana setu bandha vaṇik pathān uddhṛta sārān kariṣyāmi prakṛtīr asya karśayiṣyāmi apavāhayiṣyāmi āyogenāarādhayiṣyāmi vā tāḥ paraṃ pratiyogena kopayiṣyati pratipakṣe vāasya paṇyam enaṃ kariṣyāmi mitram aparuddhaṃ vāasya pratipādayiṣyāmi mitrasya svasya vā deśasya pīḍām atrasthas taskarebhyaḥ parebhyaś ca pratikariṣyāmi mitram āśrayaṃ vāasya vaiguṇyaṃ grāhayiṣyāmi tad amitra viraktaṃ tat kulīnaṃ pratipatsyate satkṛtya vāasmai bhūmiṃ dāsyāmi iti saṃhita samutthitaṃ mitraṃ me cirāya bhaviṣyati iti pratyādeyam api lābham ādadīta

Section 9

इत्य् आदेय प्रत्यादेयौ व्याख्यातौ

ity ādeya pratyādeyau vyākhyātau

Section 10

अधार्मिकाद् धार्मिकस्य लाभो लभ्यमानः स्वेषां परेषां च प्रसादको भवति

adhārmikād dhārmikasya lābho labhyamānaḥ sveṣāṃ pareṣāṃ ca prasādako bhavati

Section 11

विपरीतः प्रकोपक इति

viparītaḥ prakopaka iti

Section 12

मन्त्रिणाम् उपदेशाल् लाभोअलभ्यमानः कोपको भवति अयम् अस्माभिः क्षय व्ययौ ग्राहितः इति

mantriṇām upadeśāl lābhoalabhyamānaḥ kopako bhavati ayam asmābhiḥ kṣaya vyayau grāhitaḥ iti

Section 13

दूष्य मन्त्रिणाम् अनादराल् लाभो लभ्यमानः कोपको भवति सिद्ध अर्थोअयम् अस्मान् विनाशयिष्यति इति

dūṣya mantriṇām anādarāl lābho labhyamānaḥ kopako bhavati siddha arthoayam asmān vināśayiṣyati iti

Section 14

विपरीतः प्रसादकः

viparītaḥ prasādakaḥ

Section 15

इति प्रसादक कोपकौ व्याख्यातौ

iti prasādaka kopakau vyākhyātau

Section 16

गमन मात्र साध्यत्वाद् ह्रस्व कालह्

gamana mātra sādhyatvād hrasva kālah

Section 17

मन्त्र साध्यत्वात् तनु क्षयः

mantra sādhyatvāt tanu kṣayaḥ

Section 18

भक्त मात्र व्ययत्वाद् अल्प व्ययह्

bhakta mātra vyayatvād alpa vyayah

Section 19

तदात्व वैपुल्यान् महान्

tadātva vaipulyān mahān

Section 20

अर्थ अनुबन्धकत्वाद् वृद्ध्य् उदयः

artha anubandhakatvād vṛddhy udayaḥ

Section 21

निराबाधकत्वात् कल्यः

nirābādhakatvāt kalyaḥ

Section 22

प्रशस्त उपादानाद् धर्म्यः

praśasta upādānād dharmyaḥ

Section 23

सामवायिकानाम् अनिर्बन्ध गामित्वात् पुरोगः इति

sāmavāyikānām anirbandha gāmitvāt purogaḥ iti

Section 24

तुल्ये लाभे देश कालौ शक्त्य् उपायौ प्रिय अप्रियौ जव अजवौ सामीप्य विप्रकर्षौ तदात्व अनुबन्धौ सारत्व सातत्ये बाहुल्य बाहु गुण्ये च विमृश्य बहु गुण युक्तं लाभम् आददीत

tulye lābhe deśa kālau śakty upāyau priya apriyau java ajavau sāmīpya viprakarṣau tadātva anubandhau sāratva sātatye bāhulya bāhu guṇye ca vimṛśya bahu guṇa yuktaṃ lābham ādadīta

Section 25

लाभ विघ्नाः कामः कोपः साध्वसं कारुण्यं ह्रीर् अनार्य भावो मानः सानुक्रोशता पर लोक अपेक्षा धार्मिकत्वम् अत्यागित्वं दैन्यम् असूया हस्त गत अवमानो दौरात्म्यम् अविश्वासो भयम् अप्रतीकारः शीत उष्ण वर्षाणाम् आक्षम्यं मङ्गल तिथि नक्षत्र इष्टित्वम् इति KआZ०९ ४ २६अब् नक्षत्रम् अति पृच्छन्तं बालम् अर्थोअतिवर्तते KआZ०९ ४ २६च्द् अर्थो ह्य् अर्थस्य नक्षत्रं किं करिष्यन्ति तारकाः KआZ०९ ४ २७अब् नाधनाः प्राप्नुवन्त्य् अर्थान् नरा यत्न शतैर् अपि KआZ०९ ४ २७च्द् अर्थैर् अर्था प्रबध्यन्ते गजाः प्रजिगजैर् इव E बाह्य अभ्यन्तराश् चाअपदह्

lābha vighnāḥ kāmaḥ kopaḥ sādhvasaṃ kāruṇyaṃ hrīr anārya bhāvo mānaḥ sānukrośatā para loka apekṣā dhārmikatvam atyāgitvaṃ dainyam asūyā hasta gata avamāno daurātmyam aviśvāso bhayam apratīkāraḥ śīta uṣṇa varṣāṇām ākṣamyaṃ maṅgala tithi nakṣatra iṣṭitvam iti KāZ09 4 26ab nakṣatram ati pṛcchantaṃ bālam arthoativartate KāZ09 4 26cd artho hy arthasya nakṣatraṃ kiṃ kariṣyanti tārakāḥ KāZ09 4 27ab nādhanāḥ prāpnuvanty arthān narā yatna śatair api KāZ09 4 27cd arthair arthā prabadhyante gajāḥ prajigajair iva E bāhya abhyantarāś cāapadah