Chapter 5

Section 1

बल व्यसनानि अमानितम् विमानितम् अभृतम् व्याधितम् नव आगतम् दूर आयातम् परिश्रान्तम् परिक्षीणम् प्रतिहतम् हत अग्र वेगम् अनृतु प्राप्तम् अभूमि प्राप्तम् आशा निर्वेदि परिसृप्तम् कलत्र गर्भि अन्तः शल्यम् कुपित मूलम् भिन्न गर्भम् अपसृतम् अतिक्षिप्तम् उपनिविष्टम् समाप्तम् उपरुद्धम् परिक्षिप्तम् छिन्न धान्य पुरुष वीवधम् स्व विक्षिप्तम् मित्र विक्षिप्तम् दूष्य युक्तम् दुष्ट पार्ष्णि ग्राहम् शून्य मूलम् अस्वामि संहतम् भिन्न कूटम् अन्धम् इति

bala vyasanāni amānitam vimānitam abhṛtam vyādhitam nava āgatam dūra āyātam pariśrāntam parikṣīṇam pratihatam hata agra vegam anṛtu prāptam abhūmi prāptam āśā nirvedi parisṛptam kalatra garbhi antaḥ śalyam kupita mūlam bhinna garbham apasṛtam atikṣiptam upaniviṣṭam samāptam uparuddham parikṣiptam chinna dhānya puruṣa vīvadham sva vikṣiptam mitra vikṣiptam dūṣya yuktam duṣṭa pārṣṇi grāham śūnya mūlam asvāmi saṃhatam bhinna kūṭam andham iti

Section 2

तेषाम् अमानित विमानित अनियतयोर् अमानितं कृत अर्थ मानं युध्येत न विमानितम् अन्तः कोपम्

teṣām amānita vimānita aniyatayor amānitaṃ kṛta artha mānaṃ yudhyeta na vimānitam antaḥ kopam

Section 3

अभृत व्याधितयोर् अभृतं तदात्व कृत वेतनं युध्येत न व्याधितम् अकर्मण्यम्

abhṛta vyādhitayor abhṛtaṃ tadātva kṛta vetanaṃ yudhyeta na vyādhitam akarmaṇyam

Section 4

नव आगत दूर आयातयोर् नव आगतम् अन्यत उपलब्ध देशम् अनव मिश्रं युध्येत न दूर आयतम् आयत गत परिक्लेशम्

nava āgata dūra āyātayor nava āgatam anyata upalabdha deśam anava miśraṃ yudhyeta na dūra āyatam āyata gata parikleśam

Section 5

परिश्रान्त परिक्षीणयोः परिश्रान्तं स्नान भोजन स्वप्न लब्ध विश्रामं युध्येत न परिक्षीणम् अन्यत्राअहवे क्षीणयुग्य पुरुषम्

pariśrānta parikṣīṇayoḥ pariśrāntaṃ snāna bhojana svapna labdha viśrāmaṃ yudhyeta na parikṣīṇam anyatrāahave kṣīṇayugya puruṣam

Section 6

प्रतिहत हत अग्र वेगयोः प्रतिहतम् अग्र पात भग्नं प्रवीर पुरुष संहतं युध्येत न हत अग्र वेगम् अग्र पात हत वीरम्

pratihata hata agra vegayoḥ pratihatam agra pāta bhagnaṃ pravīra puruṣa saṃhataṃ yudhyeta na hata agra vegam agra pāta hata vīram

Section 7

अनृत्व् अभूमि प्राप्तयोर् अनृतु प्राप्तं यथ ऋतु युग्य शस्त्र आवरणं युध्येत नाभूमि प्राप्तम् अवरुद्ध प्रसार व्यायामम्

anṛtv abhūmi prāptayor anṛtu prāptaṃ yatha ṛtu yugya śastra āvaraṇaṃ yudhyeta nābhūmi prāptam avaruddha prasāra vyāyāmam

Section 8

आशा निर्वेदि परिसृप्तयोर् आशा निर्वेदि लब्ध अभिप्रायं युध्येत न परिसृप्तम् अपसृत मुख्यम्

āśā nirvedi parisṛptayor āśā nirvedi labdha abhiprāyaṃ yudhyeta na parisṛptam apasṛta mukhyam

Section 9

कलत्र गर्भ्य् अन्तः शल्ययोः कलत्र गर्भि उन्मुच्य कलत्रं युध्येत नान्तः शल्यम् अन्तर मित्रम्

kalatra garbhy antaḥ śalyayoḥ kalatra garbhi unmucya kalatraṃ yudhyeta nāntaḥ śalyam antara mitram

Section 10

कुपित मूल भिन्न गर्भयोः कुपित मूलं प्रशमित कोपं साम आदिभिर् युध्येत न भिन्न गर्भम् अन्योन्यस्माद् भिन्नम्

kupita mūla bhinna garbhayoḥ kupita mūlaṃ praśamita kopaṃ sāma ādibhir yudhyeta na bhinna garbham anyonyasmād bhinnam

Section 11

अपसृत अतिक्षिप्तयोर् अपसृतम् एक राज्य अतिक्रान्तं मन्त्र व्यायामाभ्यां सत्त्र मित्र अपाश्रयं युध्येत नातिक्षिप्तम् अनेक राज्य अतिक्रान्तं बह्व् आबाधत्वात्

apasṛta atikṣiptayor apasṛtam eka rājya atikrāntaṃ mantra vyāyāmābhyāṃ sattra mitra apāśrayaṃ yudhyeta nātikṣiptam aneka rājya atikrāntaṃ bahv ābādhatvāt

Section 12

उपनिविष्ट समाप्तयोर् उपनिविष्टं पृथग् यान स्थानम् अतिसंधायारिं युध्येत न समाप्तम् अरिणाएक स्थान यानम्

upaniviṣṭa samāptayor upaniviṣṭaṃ pṛthag yāna sthānam atisaṃdhāyāriṃ yudhyeta na samāptam ariṇāeka sthāna yānam

Section 13

उपरुद्ध परिक्षिप्तयोर् उपरुद्धम् अन्यतो निष्क्रम्यौपरोद्धारं प्रतियुध्येत न परिक्षिप्तं सर्वतः प्रतिरुद्धम्

uparuddha parikṣiptayor uparuddham anyato niṣkramyauparoddhāraṃ pratiyudhyeta na parikṣiptaṃ sarvataḥ pratiruddham

Section 14

छिन्न धान्य पुरुष वीवधयोः छिन्न धान्यम् अन्यतो धान्यम् आनीय जङ्गम स्थावर आहारं वा युध्येत न छिन्न पुरुष वीवधम् अनभिसारम्

chinna dhānya puruṣa vīvadhayoḥ chinna dhānyam anyato dhānyam ānīya jaṅgama sthāvara āhāraṃ vā yudhyeta na chinna puruṣa vīvadham anabhisāram

Section 15

स्व विक्षिप्त मित्र विक्षिप्तयोः स्व विक्षिप्तं स्व भूमौ विक्षिप्तं सैन्यम् आपदि शक्यम् आवाहयितुम् न मित्र विक्षिप्तं विप्रकृष्ट देश कालत्वात्

sva vikṣipta mitra vikṣiptayoḥ sva vikṣiptaṃ sva bhūmau vikṣiptaṃ sainyam āpadi śakyam āvāhayitum na mitra vikṣiptaṃ viprakṛṣṭa deśa kālatvāt

Section 16

दूष्य युक्त दुष्ट पार्ष्णि ग्राहयोर् दूष्य युक्तम् आप्त पुरुष अधिष्ठितम् असंहतं युध्येत न दुष्ट पार्ष्णि ग्राहं पृष्ठ अभिघात त्रस्तम्

dūṣya yukta duṣṭa pārṣṇi grāhayor dūṣya yuktam āpta puruṣa adhiṣṭhitam asaṃhataṃ yudhyeta na duṣṭa pārṣṇi grāhaṃ pṛṣṭha abhighāta trastam

Section 17

शून्य मूल अस्वामि संहतयोः शून्य मूलं कृत पौर जानपद आरक्षं सर्व संदोहेन युध्येत नास्वामि संहतं राज सेना पति हीनम्

śūnya mūla asvāmi saṃhatayoḥ śūnya mūlaṃ kṛta paura jānapada ārakṣaṃ sarva saṃdohena yudhyeta nāsvāmi saṃhataṃ rāja senā pati hīnam

Section 18

भिन्न कूट अन्धयोर् भिन्न कूटम् अन्य अधिष्ठितं युध्येत नान्धम् अदेशिकं इति KआZ०८ ५ १९अब् दोष शुद्धिर् बल आवापः सत्त्र स्थान अतिसंहितम् KआZ०८ ५ १९च्द् संधिश् चौत्तर पक्षस्य बल व्यसन साधनम् KआZ०८ ५ २०अब् रक्षेत् स्व दण्डं व्यसने शत्रुभ्यो नित्यम् उत्थितः KआZ०८ ५ २०च्द् प्रहरेद् दण्ड रन्ध्रेषु शत्रूणां नित्यम् उत्थितः KआZ०८ ५ २१अब् यतो निमित्तं व्यसनं प्रकृतीनाम् अवाप्नुयात् KआZ०८ ५ २१च्द् प्राग् एव प्रतिकुर्वीत तन् निमित्तम् अतन्द्रितः KआZ०८ ५ २२अब् अभियातं स्वयं मित्रं सम्भूयान्य वशेन वा KआZ०८ ५ २२च्द् परित्यक्तम् अशक्त्या वा लोभेन प्रणयेन वा KआZ०८ ५ २३अब् विक्रीतम् अभियुञ्जाने संग्रामे वाअपवर्तिना KआZ०८ ५ २३च्द् द्वैधी भावेन वाअमित्रं यास्यता वाअन्यम् अन्यतः KआZ०८ ५ २४अब् पृथग् वा सह याने वा विश्वासेनातिसंहितम् KआZ०८ ५ २४च्द् भय अवमान आलस्यैर् वा व्यसनान् न प्रमोक्षितम् KआZ०८ ५ २५अब् अवरुद्धं स्व भूमिभ्यः समीपाद् वा भयाद् गतम् KआZ०८ ५ २५च्द् आच्छेदनाद् अदानाद् वा दत्त्वा वाअप्य् अवमानितम् KआZ०८ ५ २६अब् अत्याहारितम् अर्थं वा स्वयं पर मुखेन वा KआZ०८ ५ २६च्द् अतिभारे नियुक्तं वा भङ्क्त्वा परम् उपस्थितम् KआZ०८ ५ २७अब् उपेक्षितम् अशक्त्या वा प्रार्थयित्वा विरोधितम् KआZ०८ ५ २७च्द् कृच्छ्रेण साध्यते मित्रं सिद्धं चाअशु विरज्यति KआZ०८ ५ २८अब् कृत प्रयासं मान्यं वा मोहान् मित्रम् अमानितम् KआZ०८ ५ २८च्द् मानितं वा न सदृशं शक्तितो वा निवारितम् KआZ०८ ५ २९अब् मित्र उपघात त्रस्तं वा शङ्कितं वाअरि संहितात् KआZ०८ ५ २९च्द् दूष्यैर् वा भेदितुं मित्रं साध्यं सिद्धं च तिष्ठति KआZ०८ ५ ३०अब् तस्मान् नौत्पादयेद् एनान् दोषान् मित्र उपघातकान् KआZ०८ ५ ३०च्द् उत्पन्नान् वा प्रशमयेद् गुणैर् दोष उपघातिभिः E शक्ति देश काल बल अबल ज्नानम् यात्रा कालाह्

bhinna kūṭa andhayor bhinna kūṭam anya adhiṣṭhitaṃ yudhyeta nāndham adeśikaṃ iti KāZ08 5 19ab doṣa śuddhir bala āvāpaḥ sattra sthāna atisaṃhitam KāZ08 5 19cd saṃdhiś cauttara pakṣasya bala vyasana sādhanam KāZ08 5 20ab rakṣet sva daṇḍaṃ vyasane śatrubhyo nityam utthitaḥ KāZ08 5 20cd prahared daṇḍa randhreṣu śatrūṇāṃ nityam utthitaḥ KāZ08 5 21ab yato nimittaṃ vyasanaṃ prakṛtīnām avāpnuyāt KāZ08 5 21cd prāg eva pratikurvīta tan nimittam atandritaḥ KāZ08 5 22ab abhiyātaṃ svayaṃ mitraṃ sambhūyānya vaśena vā KāZ08 5 22cd parityaktam aśaktyā vā lobhena praṇayena vā KāZ08 5 23ab vikrītam abhiyuñjāne saṃgrāme vāapavartinā KāZ08 5 23cd dvaidhī bhāvena vāamitraṃ yāsyatā vāanyam anyataḥ KāZ08 5 24ab pṛthag vā saha yāne vā viśvāsenātisaṃhitam KāZ08 5 24cd bhaya avamāna ālasyair vā vyasanān na pramokṣitam KāZ08 5 25ab avaruddhaṃ sva bhūmibhyaḥ samīpād vā bhayād gatam KāZ08 5 25cd ācchedanād adānād vā dattvā vāapy avamānitam KāZ08 5 26ab atyāhāritam arthaṃ vā svayaṃ para mukhena vā KāZ08 5 26cd atibhāre niyuktaṃ vā bhaṅktvā param upasthitam KāZ08 5 27ab upekṣitam aśaktyā vā prārthayitvā virodhitam KāZ08 5 27cd kṛcchreṇa sādhyate mitraṃ siddhaṃ cāaśu virajyati KāZ08 5 28ab kṛta prayāsaṃ mānyaṃ vā mohān mitram amānitam KāZ08 5 28cd mānitaṃ vā na sadṛśaṃ śaktito vā nivāritam KāZ08 5 29ab mitra upaghāta trastaṃ vā śaṅkitaṃ vāari saṃhitāt KāZ08 5 29cd dūṣyair vā bhedituṃ mitraṃ sādhyaṃ siddhaṃ ca tiṣṭhati KāZ08 5 30ab tasmān nautpādayed enān doṣān mitra upaghātakān KāZ08 5 30cd utpannān vā praśamayed guṇair doṣa upaghātibhiḥ E śakti deśa kāla bala abala jnānam yātrā kālāh