Chapter 13

Section 1

उदर दास वर्जम् आर्य प्राणम् अप्राप्त व्यवहारं शूद्रं विक्रय आधानं नयतः स्व जनस्य द्वादश पणो दण्डः वैश्यं द्वि गुणः क्षत्रियं त्रि गुणः ब्राह्मणं चतुर् गुणः

udara dāsa varjam ārya prāṇam aprāpta vyavahāraṃ śūdraṃ vikraya ādhānaṃ nayataḥ sva janasya dvādaśa paṇo daṇḍaḥ vaiśyaṃ dvi guṇaḥ kṣatriyaṃ tri guṇaḥ brāhmaṇaṃ catur guṇaḥ

Section 2

पर जनस्य पूर्व मध्यम उत्तम वधा दण्डाः क्रेतृ श्रोतॄणां च

para janasya pūrva madhyama uttama vadhā daṇḍāḥ kretṛ śrotṝṇāṃ ca

Section 3

म्लेच्छानाम् अदोषः प्रजां विक्रेतुम् आधातुं वा

mlecchānām adoṣaḥ prajāṃ vikretum ādhātuṃ vā

Section 4

न त्व् एवाअर्यस्य दास भावः

na tv evāaryasya dāsa bhāvaḥ

Section 5

अथवाआर्यम् आधाय कुल बन्धन आर्याणाम् आपदि निष्क्रयं चाधिगम्य बालं साहाय्य दातारं वा पूर्वं निष्क्रीणीरन्

athavāāryam ādhāya kula bandhana āryāṇām āpadi niṣkrayaṃ cādhigamya bālaṃ sāhāyya dātāraṃ vā pūrvaṃ niṣkrīṇīran

Section 6

सकृद् आत्म आधाता निष्पतितः सीदेत् द्विर् अन्येनाअहितकः सकृद् उभौ पर विषय अभिमुखौ

sakṛd ātma ādhātā niṣpatitaḥ sīdet dvir anyenāahitakaḥ sakṛd ubhau para viṣaya abhimukhau

Section 7

वित्त अपहारिणो वा दासस्याअर्य भावम् अपहरतोअर्ध दण्डः

vitta apahāriṇo vā dāsasyāarya bhāvam apaharatoardha daṇḍaḥ

Section 8

निष्पतित प्रेत व्यसनिनाम् आधाता मूल्यं भजेत

niṣpatita preta vyasaninām ādhātā mūlyaṃ bhajeta

Section 9

प्रेत विण् मूत्र उच्छिष्ट ग्राहणम् आहितस्य नग्न स्नापनं दण्ड प्रेषणम् अतिक्रमणं च स्त्रीणां मूल्य नाश करं धात्री परिचारिक अर्ध सीतिक उपचारिकाणां च मोक्ष करम्

preta viṇ mūtra ucchiṣṭa grāhaṇam āhitasya nagna snāpanaṃ daṇḍa preṣaṇam atikramaṇaṃ ca strīṇāṃ mūlya nāśa karaṃ dhātrī paricārika ardha sītika upacārikāṇāṃ ca mokṣa karam

Section 10

सिद्धम् उपचारकस्याभिप्रजातस्यापक्रमणम्

siddham upacārakasyābhiprajātasyāpakramaṇam

Section 11

धात्रीम् आहितिकां वाअकामां स्व वशां गच्छतः पूर्वः साहस दण्डः पर वशां मध्यमः

dhātrīm āhitikāṃ vāakāmāṃ sva vaśāṃ gacchataḥ pūrvaḥ sāhasa daṇḍaḥ para vaśāṃ madhyamaḥ

Section 12

कन्याम् आहितिकां वा स्वयम् अन्येन वा दुषयतो मूल्य नाशः शुल्कं तद् द्वु गुणश् च दण्डः

kanyām āhitikāṃ vā svayam anyena vā duṣayato mūlya nāśaḥ śulkaṃ tad dvu guṇaś ca daṇḍaḥ

Section 13

आत्म विक्रयिणः प्रजाम् आर्यां विद्यात्

ātma vikrayiṇaḥ prajām āryāṃ vidyāt

Section 14

आत्म अधिगतं स्वामि कर्म अविरुद्धं लभेत पित्र्यं च दायम्

ātma adhigataṃ svāmi karma aviruddhaṃ labheta pitryaṃ ca dāyam

Section 15

मूल्येन चाअर्यत्वं गच्छेत्

mūlyena cāaryatvaṃ gacchet

Section 16

तेनौदर दास आहितकौ व्याख्यातौ

tenaudara dāsa āhitakau vyākhyātau

Section 17

प्रक्षेप अनुरूपश् चास्य निष्क्रयः

prakṣepa anurūpaś cāsya niṣkrayaḥ

Section 18

दण्ड प्रणीतः कर्मणा दण्डम् उपनयेत्

daṇḍa praṇītaḥ karmaṇā daṇḍam upanayet

Section 19

आर्य प्राणो ध्वज आहृतः कर्म काल अनुरूपेण मूल्य अर्धेन वा विमुच्येत

ārya prāṇo dhvaja āhṛtaḥ karma kāla anurūpeṇa mūlya ardhena vā vimucyeta

Section 20

गृहे जात दाय आगत लब्ध क्रीतानाम् अन्यतमं दासम् ऊन अष्ट वर्षं विबन्धुम् अकामं नीचे कर्मणि विदेशे दासीं वा सगर्भाम् अप्रतिविहित गर्भ भर्मण्यां विक्रय आधानं नयतः पूर्वः साहस दण्डः क्रेतृ श्रोतॄणां च

gṛhe jāta dāya āgata labdha krītānām anyatamaṃ dāsam ūna aṣṭa varṣaṃ vibandhum akāmaṃ nīce karmaṇi videśe dāsīṃ vā sagarbhām aprativihita garbha bharmaṇyāṃ vikraya ādhānaṃ nayataḥ pūrvaḥ sāhasa daṇḍaḥ kretṛ śrotṝṇāṃ ca

Section 21

दासम् अनुरूपेण निष्क्रयेणाअर्यम् अकुर्वतो द्वादश पणो दण्डः संरोधश् चाअ करणात्

dāsam anurūpeṇa niṣkrayeṇāaryam akurvato dvādaśa paṇo daṇḍaḥ saṃrodhaś cāa karaṇāt

Section 22

दास द्रव्यस्य ज्ँनातयो दायादाः तेषाम् अभावे स्वामी

dāsa dravyasya j~nātayo dāyādāḥ teṣām abhāve svāmī

Section 23

स्वामिनः स्वस्यां दास्यां जातं समातृकम् अदासं विद्यात्

svāminaḥ svasyāṃ dāsyāṃ jātaṃ samātṛkam adāsaṃ vidyāt

Section 24

गृह्या चेत् कुटुम्ब अर्थ चिन्तनी माता भ्राता भगिनी चास्या अदासाः स्युः

gṛhyā cet kuṭumba artha cintanī mātā bhrātā bhaginī cāsyā adāsāḥ syuḥ

Section 25

दासं दासीं वा निष्क्रीय पुनर् विक्रय आधानं नयतो द्वादश पणो दण्डः अन्यत्र स्वयं वादिभ्यः इति दास कल्पः

dāsaṃ dāsīṃ vā niṣkrīya punar vikraya ādhānaṃ nayato dvādaśa paṇo daṇḍaḥ anyatra svayaṃ vādibhyaḥ iti dāsa kalpaḥ

Section 26

कर्म करस्य कर्म सम्बन्धम् आसन्ना विद्युः

karma karasya karma sambandham āsannā vidyuḥ

Section 27

यथा सम्भाषितं वेतनं लभेत कर्म काल अनुरूपम् असम्भाषित वेतनः

yathā sambhāṣitaṃ vetanaṃ labheta karma kāla anurūpam asambhāṣita vetanaḥ

Section 28

कर्षकः सस्यानां गो पालकः सर्पिषां वैदेहकः पण्यानाम् आत्मना व्यवहृतानां दश भागम् असम्भाषित वेतनो लभेत

karṣakaḥ sasyānāṃ go pālakaḥ sarpiṣāṃ vaidehakaḥ paṇyānām ātmanā vyavahṛtānāṃ daśa bhāgam asambhāṣita vetano labheta

Section 29

सम्भाषित वेतनस् तु यथा सम्भाषितम्

sambhāṣita vetanas tu yathā sambhāṣitam

Section 30

कारु शिल्पि कुशीलव चिकित्सक वाग् जीवन परिचारक आदिर् आशा कारिक वर्गस् तु यथाअन्यस् तद् विधः कुर्याद् यथा वा कुशलाः कल्पयेयुस् तथा वेतनं लभेत

kāru śilpi kuśīlava cikitsaka vāg jīvana paricāraka ādir āśā kārika vargas tu yathāanyas tad vidhaḥ kuryād yathā vā kuśalāḥ kalpayeyus tathā vetanaṃ labheta

Section 31

साक्षि प्रत्ययम् एव स्यात्

sākṣi pratyayam eva syāt

Section 32

साक्षिणाम् अभावे यतः कर्म ततोअनुयुञ्जीत

sākṣiṇām abhāve yataḥ karma tatoanuyuñjīta

Section 33

वेतन आदाने दश बन्धो दण्डः षट् पणो वा

vetana ādāne daśa bandho daṇḍaḥ ṣaṭ paṇo vā

Section 34

अपव्ययमाने द्वादश पणो दण्डः पञ्च बन्धो वा

apavyayamāne dvādaśa paṇo daṇḍaḥ pañca bandho vā

Section 35

नदी वेग ज्वाला स्तेन व्याल उपरुद्धः सर्व स्व पुत्र दार आत्म दानेनाअर्तस् त्रातारम् आहूय निष्तीर्णः कुशल प्रदिष्टं वेतनं दद्यात्

nadī vega jvālā stena vyāla uparuddhaḥ sarva sva putra dāra ātma dānenāartas trātāram āhūya niṣtīrṇaḥ kuśala pradiṣṭaṃ vetanaṃ dadyāt

Section 36

तेन सर्वत्राअर्त दान अनुशया व्याख्याताः KआZ०३ १३ ३७अब् लभेत पुंश्चली भोगं संगमस्यौपलिङ्गनात् KआZ०३ १३ ३७च्द् अतियाच्ना तु जीयेत दौर्मत्य अविनयेन वा E डुतिएस् ओफ़् सेर्वन्त्स् ऊन्देर्तकिन्ग् इन् पर्त्नेर्स्हिप्

tena sarvatrāarta dāna anuśayā vyākhyātāḥ KāZ03 13 37ab labheta puṃścalī bhogaṃ saṃgamasyaupaliṅganāt KāZ03 13 37cd atiyācnā tu jīyeta daurmatya avinayena vā E ḍuties of servants ūndertaking in partnership