Chapter 24

Section 1

सीता अध्यक्षः कृषि तन्त्र शुल्ब वृक्ष आयुर् वेदज्ँनस् तज् ज्ँन सखो वा सर्व धान्य पुष्प फल शाक कन्द मूल वाल्लिक्य क्षौम कार्पास बीजानि यथा कालं गृह्णीयात्

sītā adhyakṣaḥ kṛṣi tantra śulba vṛkṣa āyur vedaj~nas taj j~na sakho vā sarva dhānya puṣpa phala śāka kanda mūla vāllikya kṣauma kārpāsa bījāni yathā kālaṃ gṛhṇīyāt

Section 2

बहु हल परिकृष्टायां स्व भूमौ दास कर्म कर दण्ड प्रतिकर्तृभिर् वापयेत्

bahu hala parikṛṣṭāyāṃ sva bhūmau dāsa karma kara daṇḍa pratikartṛbhir vāpayet

Section 3

कर्षण यन्त्र उपकरण बलीवर्दैश् चएषाम् असङ्गं कारयेत् कारुभिश् च कर्मार कुट्टाक मेदक रज्जु वर्तक सर्प ग्राह आदिभिश् च

karṣaṇa yantra upakaraṇa balīvardaiś caeṣām asaṅgaṃ kārayet kārubhiś ca karmāra kuṭṭāka medaka rajju vartaka sarpa grāha ādibhiś ca

Section 4

तेषां कर्म फल विनिपाते तत् फल हानं दण्डः

teṣāṃ karma phala vinipāte tat phala hānaṃ daṇḍaḥ

Section 5

षोडश द्रोणं जाङ्गलानां वर्ष प्रमाणम् अध्यर्धम् आनूपानां देश वापानाम् अर्ध त्रयोदशाश्मकानाम् त्रयोविंशतिर् अवन्तीनाम् अमितम् अपर अन्तानां हैमन्यानां च कुल्या आवापानां च कालतः

ṣoḍaśa droṇaṃ jāṅgalānāṃ varṣa pramāṇam adhyardham ānūpānāṃ deśa vāpānām ardha trayodaśāśmakānām trayoviṃśatir avantīnām amitam apara antānāṃ haimanyānāṃ ca kulyā āvāpānāṃ ca kālataḥ

Section 6

वर्ष त्रि भागः पूर्व पश्चिम मासयोः द्वौ त्रि भागौ मध्यमयोः सुषमा रूपम्

varṣa tri bhāgaḥ pūrva paścima māsayoḥ dvau tri bhāgau madhyamayoḥ suṣamā rūpam

Section 7

तस्यौपलधिर् बृहस्पतेः स्थान गमन गर्भ आधानेभ्यः शुक्र उदय अस्तमय चारेभ्यः सूर्यस्य प्रकृति वैकृताच् च

tasyaupaladhir bṛhaspateḥ sthāna gamana garbha ādhānebhyaḥ śukra udaya astamaya cārebhyaḥ sūryasya prakṛti vaikṛtāc ca

Section 8

सूर्याद् बीज सिद्धिः बृहस्पतेः सस्यानां स्तम्ब कारिता शुक्राद् वृष्टिः इति KआZ०२ २४ ०९अब् त्रयः सप्त अहिका मेघा अशीतिः कण शीकराः KआZ०२ २४ ०९च्द् षष्टिर् आतप मेघानाम् एषा वृष्टिः समा हिता KआZ०२ २४ १०अब् वातम् आतप योगं च विभजन् यत्र वर्षति KआZ०२ २४ १०च्द् त्रीन् करीषांश् च जनयंस् तत्र सस्य आगमो ध्रुवः

sūryād bīja siddhiḥ bṛhaspateḥ sasyānāṃ stamba kāritā śukrād vṛṣṭiḥ iti KāZ02 24 09ab trayaḥ sapta ahikā meghā aśītiḥ kaṇa śīkarāḥ KāZ02 24 09cd ṣaṣṭir ātapa meghānām eṣā vṛṣṭiḥ samā hitā KāZ02 24 10ab vātam ātapa yogaṃ ca vibhajan yatra varṣati KāZ02 24 10cd trīn karīṣāṃś ca janayaṃs tatra sasya āgamo dhruvaḥ

Section 11

ततः प्रभूत उदकम् अल्प उदकं वा सस्यं वापयेत्

tataḥ prabhūta udakam alpa udakaṃ vā sasyaṃ vāpayet

Section 12

शालि व्रीहि कोद्रव तिल प्रियङ्गु उदारक वरकाः पूर्व वापाः

śāli vrīhi kodrava tila priyaṅgu udāraka varakāḥ pūrva vāpāḥ

Section 13

मुद्ग माष शैम्ब्या मध्य वापाः

mudga māṣa śaimbyā madhya vāpāḥ

Section 14

कुसुम्भ मसूर कुलत्थ यव गो धूम कलाय अतसी सर्षपाः पश्चाद् वापाः

kusumbha masūra kulattha yava go dhūma kalāya atasī sarṣapāḥ paścād vāpāḥ

Section 15

यथा ऋतु वशेन वा बीज वापाः KआZO२ २४ १६ वाप अतिरिक्तम् अर्ध सीतिकाः कुर्युः स्व वीर्य उपजीविनो वा चतुर् थ पञ्च भागिकाः KआZऊ२ २४ १७ यथाइष्टम् अनवसित भागं दद्युः अन्यत्र कृच्छ्रेभ्यः KआZऊ२ २४ १८ स्व सेतुभ्यो हस्त प्रावर्तिमम् उदक भागं पञ्चमं दद्युः स्कन्ध प्रावर्तिमं चतुर्थम् स्रोतो यन्त्र प्रावर्तिमं च तृतीयम् चतुर्थं नदी सरस् तटाक कूप उद्धाटम् KआZऊ२ २४ १९ कर्म उदक प्रमाणेन कैदारं हैमनं ग्रैष्मिकं वा सस्यं स्थापयेत् KआZऊ२ २४ २० शाल्य् आदि ज्येष्ठम् षण्डो मध्यमः इक्षुः प्रत्यवरः

yathā ṛtu vaśena vā bīja vāpāḥ KāZO2 24 16 vāpa atiriktam ardha sītikāḥ kuryuḥ sva vīrya upajīvino vā catur tha pañca bhāgikāḥ KāZū2 24 17 yathāiṣṭam anavasita bhāgaṃ dadyuḥ anyatra kṛcchrebhyaḥ KāZū2 24 18 sva setubhyo hasta prāvartimam udaka bhāgaṃ pañcamaṃ dadyuḥ skandha prāvartimaṃ caturtham sroto yantra prāvartimaṃ ca tṛtīyam caturthaṃ nadī saras taṭāka kūpa uddhāṭam KāZū2 24 19 karma udaka pramāṇena kaidāraṃ haimanaṃ graiṣmikaṃ vā sasyaṃ sthāpayet KāZū2 24 20 śāly ādi jyeṣṭham ṣaṇḍo madhyamaḥ ikṣuḥ pratyavaraḥ

Section 21

इक्षवो हि बह्व् आबाधा व्यय ग्राहिणश् च

ikṣavo hi bahv ābādhā vyaya grāhiṇaś ca

Section 22

फेन आघातो वल्ली फलानाम् परीवाह अन्ताः पिप्पली मृद्वीक इक्षूणाम् कूप पर्यन्ताः शाक मूलानाम् हरणी पर्यन्ता हरितकानाम् पाल्यो लवानां गन्ध भैषज्य उशीर ह्रीबेर पिण्डालुक आदीनाम्

phena āghāto vallī phalānām parīvāha antāḥ pippalī mṛdvīka ikṣūṇām kūpa paryantāḥ śāka mūlānām haraṇī paryantā haritakānām pālyo lavānāṃ gandha bhaiṣajya uśīra hrībera piṇḍāluka ādīnām

Section 23

यथा स्वं भूमिषु च स्थाल्याश् चाअनूप्याश् चओषधीः स्थापयेत्

yathā svaṃ bhūmiṣu ca sthālyāś cāanūpyāś caoṣadhīḥ sthāpayet

Section 24

तुषार पायन मुष्ण शोषणं चाअ सप्त रात्राद् इति धान्य बीजानाम् त्रि रात्रं वा पञ्च रात्रं वा कोशी धान्यानाम् मधु घृत सूकर वसाभिः शकृद् युक्ताभिः काण्ड बीजानां छेद लेपो मधु घृतेन कन्दानाम् अस्थि बीजानां शकृद् आलेपः शाखिनां गर्त दाहो गो अस्थि शकृद्भिः काले दौह्र्दं च

tuṣāra pāyana muṣṇa śoṣaṇaṃ cāa sapta rātrād iti dhānya bījānām tri rātraṃ vā pañca rātraṃ vā kośī dhānyānām madhu ghṛta sūkara vasābhiḥ śakṛd yuktābhiḥ kāṇḍa bījānāṃ cheda lepo madhu ghṛtena kandānām asthi bījānāṃ śakṛd ālepaḥ śākhināṃ garta dāho go asthi śakṛdbhiḥ kāle dauhrdaṃ ca

Section 25

प्ररूढांश् चाशुष्क कटु मत्स्यांश् च स्नुहि क्षीरेण पाययेत् KआZ०२ २४ २६अब् कार्पास सारं निर्मोकं सर्पस्य च समाहरेत् KआZ०२ २४ २६च्द् न सर्पास् तत्र तिष्ठन्ति धूमो यत्रएष तिष्ठति

prarūḍhāṃś cāśuṣka kaṭu matsyāṃś ca snuhi kṣīreṇa pāyayet KāZ02 24 26ab kārpāsa sāraṃ nirmokaṃ sarpasya ca samāharet KāZ02 24 26cd na sarpās tatra tiṣṭhanti dhūmo yatraeṣa tiṣṭhati

Section 27

सर्व जीजानां तु प्रथम वापे सुवर्ण उदक सम्प्लुतां पूर्व मुष्टिं वापयेद् अमुं च मन्त्रं ब्रूयात् प्रजापतये काश्यपाय देवाय च नमः सदा सीता मे ऋध्यतां देवी बीजेषु च धनेषु च

sarva jījānāṃ tu prathama vāpe suvarṇa udaka samplutāṃ pūrva muṣṭiṃ vāpayed amuṃ ca mantraṃ brūyāt prajāpataye kāśyapāya devāya ca namaḥ sadā sītā me ṛdhyatāṃ devī bījeṣu ca dhaneṣu ca

Section 28

षण्ड वाट गो पालक दास कर्म करेभ्यो यथा पुरुष परिवापं भक्तं कुर्यात् स पाद पणिकं च मासं दद्यात्

ṣaṇḍa vāṭa go pālaka dāsa karma karebhyo yathā puruṣa parivāpaṃ bhaktaṃ kuryāt sa pāda paṇikaṃ ca māsaṃ dadyāt

Section 29

कर्म अनुरूपं कारुभ्यो भक्त वेतनम्

karma anurūpaṃ kārubhyo bhakta vetanam

Section 30

प्रशीर्णं च पुष्प फलं देव कार्य अर्थं व्रीहि यवम् आग्रयण अर्थं श्रोत्रियास् तपस्विनश् चाअहरेयुः राशि मूलम् उञ्छ वृत्तयः KआZ०२ २४ ३१अब् यथा कालं च सस्य आदि जातं जातं प्रवेशयेत् KआZ०२ २४ ३१च्द् न क्षेत्रे स्थापयेत् किंचित् पलालम् अपि पण्डितः KआZ०२ २४ ३२अब् प्राकाराणां समुच्छ्रयान् वलभीर् वा तथा विधाः KआZ०२ २४ ३२च्द् न संहतानि कुर्वीत न तुच्छानि शिरांसि च KआZ०२ २४ ३३अब् खलस्य प्रकरान् कुर्यान् मण्डल अन्ते समाश्रितान् KआZ०२ २४ ३३च्द् अनग्निकाः स उदकाश् च खले स्युः परिकर्मिणः E Cओन्त्रोल्लेर् ओफ़् स्पिरितुअल् लिक़ुओर्स्

praśīrṇaṃ ca puṣpa phalaṃ deva kārya arthaṃ vrīhi yavam āgrayaṇa arthaṃ śrotriyās tapasvinaś cāahareyuḥ rāśi mūlam uñcha vṛttayaḥ KāZ02 24 31ab yathā kālaṃ ca sasya ādi jātaṃ jātaṃ praveśayet KāZ02 24 31cd na kṣetre sthāpayet kiṃcit palālam api paṇḍitaḥ KāZ02 24 32ab prākārāṇāṃ samucchrayān valabhīr vā tathā vidhāḥ KāZ02 24 32cd na saṃhatāni kurvīta na tucchāni śirāṃsi ca KāZ02 24 33ab khalasya prakarān kuryān maṇḍala ante samāśritān KāZ02 24 33cd anagnikāḥ sa udakāś ca khale syuḥ parikarmiṇaḥ E Controller of spiritual liquors