अध्याय 1

Verse 1

श्रीगणेशाय नम:। श्रीसांबसदाशिवाय नम:। श्रीमहाकाली-महालक्ष्मी-ममहासरस्वती-देवताभ्यो नम:। वन्दारुविबुधोदारमौलिमन्दारदामभि:। स्विद्यत्पदारविन्दाय गोविन्दाय नमो नम:।। १ कदाचित् परमानन्दशर्मा ब्राह्मणसत्तम:। तीर्थयात्राप्रसंगेन पुरीं वाराणसीं ययौ॥। २ मुच्यन्ते यत्र सर्वेड्पि मुक्तिरेव न मुच्यते। यत्रोपदिशति ब्रह्म तारकं॑ स्वयमी श्वर:।॥। ३ तत्र तीर्थविधिं कृत्वा दृष्ट्वा देव॑ महेश्वरम्। पुण्ये भागीरथीतीरे निषसाद स धर्मवित्॥।४ तं वै पद्मासनासीन विस्फुरद्ब्रह्मवर्चसम्। वेत्तारं सर्वशास्त्राणां वित्तमध्यात्मवित्तमम्॥५

śrīgaṇeśāya nama:| śrīsāṃbasadāśivāya nama:| śrīmahākālī-mahālakṣmī-mamahāsarasvatī-devatābhyo nama:| vandāruvibudhodāramaulimandāradāmabhi:| svidyatpadāravindāya govindāya namo nama:|| 1 kadācit paramānandaśarmā brāhmaṇasattama:| tīrthayātrāprasaṃgena purīṃ vārāṇasīṃ yayau||| 2 mucyante yatra sarveḍpi muktireva na mucyate| yatropadiśati brahma tāraka̭ṃ svayamī śvara:|||| 3 tatra tīrthavidhiṃ kṛtvā dṛṣṭvā deva̭ maheśvaram| puṇye bhāgīrathītīre niṣasāda sa dharmavit|||4 taṃ vai padmāsanāsīna visphuradbrahmavarcasam| vettāraṃ sarvaśāstrāṇāṃ vittamadhyātmavittamam||5

Verse 2

पौराणिकानां प्रवरं भट्टगोविन्दनन्दनम्। एकवीराप्रसादेन लब्धवाक्सिद्धिवेभवम्॥ ६

paurāṇikānāṃ pravaraṃ bhaṭṭagovindanandanam| ekavīrāprasādena labdhavāksiddhivebhavam|| 6

Verse 3

कवीन्द्रं परमानन्दं परमानन्दविग्रहम। दृष्टवा प्रमुदितास्तत्र विज्ञा: काशीनिवासिन:।॥।७ स तानुदारचरितान् प्रत्युत्थायाभिवाद्य च। पूजयामास विधिवत संप्राप्तानतिथीनिव।॥। ८ परिवार्योपविविशुस्ते सर्वे तं द्विजोत्तमा:। शुश्रुषमाणाश्चरितं प्रथितं शिवभूपते:॥९

kavīndraṃ paramānandaṃ paramānandavigrahama| dṛṣṭavā pramuditāstatra vijñā: kāśīnivāsina:||||7 sa tānudāracaritān pratyutthāyābhivādya ca| pūjayāmāsa vidhivata saṃprāptānatithīniva|||| 8 parivāryopaviviśuste sarve taṃ dvijottamā:| śuśruṣamāṇāścaritaṃ prathitaṃ śivabhūpate:||9

Verse 4

तरफ बैठ गए ततः प्रमनसस्सववे तमूचुस्ते मनीषिण:। कर्तारं चारुकाव्यानामवतारं बृहस्पते:॥ १०

tarapha baiṭha gae tataḥ pramanasassavave tamūcuste manīṣiṇa:| kartāraṃ cārukāvyānāmavatāraṃ bṛhaspate:|| 10

Verse 5

मनीषिण ऊचुः - यः शास्ति वसुधामेतां राजा राजगिरीश्वर:। तुलजाया: प्रसादेन लब्धराज्यो महातपा:।॥। ११ विष्णोरंशो विशेषण लोकपालांशसंभव:। मनस्वी सुप्रसन्नात्मा प्रतापी विजितेन्द्रिय:॥॥१२

manīṣiṇa ūcuḥ - yaḥ śāsti vasudhāmetāṃ rājā rājagirīśvara:| tulajāyā: prasādena labdharājyo mahātapā:|||| 11 viṣṇoraṃśo viśeṣaṇa lokapālāṃśasaṃbhava:| manasvī suprasannātmā pratāpī vijitendriya:||||12

Verse 6

भीमादपि महाभीम: सीमा सर्वधनुर्भूताम्। धीमानुदारचरित: श्रीमानद्धुतविक्रम:॥ १३

bhīmādapi mahābhīma: sīmā sarvadhanurbhūtām| dhīmānudāracarita: śrīmānaddhutavikrama:|| 13

Verse 7

कृती कृतज्ञः सुकृती कृतात्मा कृतलक्षण:। वक्ता वाक्यस्य सत्यस्य श्रोता चातिविचक्षण :। १४ देवद्विजगवां गोप्ता दुर्दान््तयवनान्तक:। प्रपन्नानां परित्राता प्रजानां प्रियकारक:।॥। १५ तस्यास्य चरितं ब्रह्मन्ननेका ध्यायगर्भितम्। भगवत्या: प्रसादेन भवता यत् प्रकाशितम्॥॥१६

kṛtī kṛtajñaḥ sukṛtī kṛtātmā kṛtalakṣaṇa:| vaktā vākyasya satyasya śrotā cātivicakṣaṇa :| 14 devadvijagavāṃ goptā durdāntayavanāntaka:| prapannānāṃ paritrātā prajānāṃ priyakāraka:|||| 15 tasyāsya caritaṃ brahmannanekā dhyāyagarbhitam| bhagavatyā: prasādena bhavatā yat prakāśitam||||16

Verse 8

उदारशब्दसन्दर्भ भूरिभावार्थमद्धुतम्। माधुर्यादिगुणोपेतमलंकारैरलंकृतम्॥ १७

udāraśabdasandarbha bhūribhāvārthamaddhutam| mādhuryādiguṇopetamalaṃkārairalaṃkṛtam|| 17

Verse 9

निचितं धर्मशास्त्रार्थरर्थशासत्रसमन्वितम्। विश्रुतं सर्वलोकेषु पुराणमिव नूतनम्॥ १८

nicitaṃ dharmaśāstrārthararthaśāsatrasamanvitam| viśrutaṃ sarvalokeṣu purāṇamiva nūtanam|| 18

Verse 10

एकवीरां भगवतीं गणेशं च सरस्वतीम्। सदुरुं च महासिद्धं सिद्धानामपि सिद्धिदम्।॥। २१ प्रणिपत्य प्रवक्ष्यामि महाराजस्य धीमत:। चरितं शिवराजस्य भरतस्येव भारतम्॥ २२

ekavīrāṃ bhagavatīṃ gaṇeśaṃ ca sarasvatīm| saduruṃ ca mahāsiddhaṃ siddhānāmapi siddhidam|||| 21 praṇipatya pravakṣyāmi mahārājasya dhīmata:| caritaṃ śivarājasya bharatasyeva bhāratam|| 22

Verse 11

कलिकल्मषहारीणि हारीणि जनचेतसाम्। यशांसि शिवराजस्य श्रोतव्यानि मनीषिभि:॥ २३

kalikalmaṣahārīṇi hārīṇi janacetasām| yaśāṃsi śivarājasya śrotavyāni manīṣibhi:|| 23

Verse 12

यो<5यं विजयते वीर: पर्वतानामधी धर:। दाक्षिणात्यो महाराज: शाहराजात्मज: शिव:।।२४ साक्षान्नारायणस्यांशस्त्रिदशद्वेषिदारण :। स एकदात्मनिष्ठं मा प्रसाद्देदमभाषत।। २५ यानि यानि चारित्राणि विहितानि मया भुवि। विधीयन्ते च सुमते तानि सर्वाणि वर्णय॥ २६

yo<5yaṃ vijayate vīra: parvatānāmadhī dhara:| dākṣiṇātyo mahārāja: śāharājātmaja: śiva:||24 sākṣānnārāyaṇasyāṃśastridaśadveṣidāraṇa :| sa ekadātmaniṣṭhaṃ mā prasāddedamabhāṣata|| 25 yāni yāni cāritrāṇi vihitāni mayā bhuvi| vidhīyante ca sumate tāni sarvāṇi varṇaya|| 26

Verse 13

मालभूपमुपक्रम्य प्रथितं मत्पितामहम्। कथामेतां महाभाग महनीयां निरूपय।। २७ जो यह वीर, गढ़ों का स्वामी, दक्षिण का महाराजा, साक्षात् विष्णु का अवतार, यवनों का वध करने वाला, तस्येमां वाचमनघामभिनन्द्य द्विजोत्तमा:। प्रतिश्रुत्य गृहानेत्य स्वयमेतदचिन्तयम्॥ २८

mālabhūpamupakramya prathitaṃ matpitāmaham| kathāmetāṃ mahābhāga mahanīyāṃ nirūpaya|| 27 jo yaha vīra, gar̤hoṃ kā svāmī, dakṣiṇa kā mahārājā, sākṣāt viṣṇu kā avatāra, yavanoṃ kā vadha karane vālā, tasyemāṃ vācamanaghāmabhinandya dvijottamā:| pratiśrutya gṛhānetya svayametadacintayam|| 28

Verse 14

अहो कथमहं कुर्या भारतप्रतिमं महत्। अमानुषचरित्रस्य शिवस्यैतत् समीहितम्॥ २९

aho kathamahaṃ kuryā bhāratapratimaṃ mahat| amānuṣacaritrasya śivasyaitat samīhitam|| 29

Verse 15

इति संचिन्तयन्तं मां चिरसुस्थिरचेतसम्। देवी भगवती साक्षात् समेत्येदमवोचत।॥ ३०

iti saṃcintayantaṃ māṃ cirasusthiracetasam| devī bhagavatī sākṣāt sametyedamavocata||| 30

Verse 16

देव्युवाच- कवीन्द्र कुरु मा चिन्तामनुकूलास्म्यहं तव। ममादेशादयं राजा त्वामिदं कार्यमादिशत्॥ ३१

devyuvāca- kavīndra kuru mā cintāmanukūlāsmyahaṃ tava| mamādeśādayaṃ rājā tvāmidaṃ kāryamādiśat|| 31

Verse 17

एवमाश्चवासयन्ती मां कृपालु: कुलदेवता। चतुर्भुजा भगवती हृदयं मे समाविशत्॥।३२ तदाप्रभूति वाग्ब्रह्म समग्रं पश्यतो मम। जागर्त्यर्थन सहितं रसनाग्रमधिष्ठितम्॥ ३३

evamāścavāsayantī māṃ kṛpālu: kuladevatā| caturbhujā bhagavatī hṛdayaṃ me samāviśat|||32 tadāprabhūti vāgbrahma samagraṃ paśyato mama| jāgartyarthana sahitaṃ rasanāgramadhiṣṭhitam|| 33

Verse 18

अनागतानां भावानामतीतानां च सर्वश:। साक्षात् सन्दर्शनेनाहममानुष इवाभवम्॥ ३४

anāgatānāṃ bhāvānāmatītānāṃ ca sarvaśa:| sākṣāt sandarśanenāhamamānuṣa ivābhavam|| 34

Verse 19

कृतकृत्यमथात्मानं मन्यमानेन वै मया। कृतमेतन्महापुण्यमाख्यानमनघव्रता:।। ३५ यत्रास्ते महिमा शंभोर्महादेवस्य वर्णित:। दुर्वृत्तासुरमर्दिन्यास्तुलजायास्तथैव च॥ ३६

kṛtakṛtyamathātmānaṃ manyamānena vai mayā| kṛtametanmahāpuṇyamākhyānamanaghavratā:|| 35 yatrāste mahimā śaṃbhormahādevasya varṇita:| durvṛttāsuramardinyāstulajāyāstathaiva ca|| 36

Verse 20

धर्मस्यार्थस्थ कामस्य मोक्षस्य च यथायथम्। तीर्थानामपि माहात्म्य॑ यत्र सम्यड्गनिरुपितम्॥॥ ३७

dharmasyārthastha kāmasya mokṣasya ca yathāyatham| tīrthānāmapi māhātmya̭ yatra samyaḍganirupitam|||| 37

Verse 21

यत्र युद्धान्यनेकानि शिवस्य यवने: सह। तेषामेव विनाशार्थमवतीर्णस्य भूतले।। ३८ देवानां ब्राह्मणानां च गवां च महिमाधिकम्। पवित्राणि विचित्राणि चरित्राणि च भूभुजाम्॥ ३९

yatra yuddhānyanekāni śivasya yavane: saha| teṣāmeva vināśārthamavatīrṇasya bhūtale|| 38 devānāṃ brāhmaṇānāṃ ca gavāṃ ca mahimādhikam| pavitrāṇi vicitrāṇi caritrāṇi ca bhūbhujām|| 39

Verse 22

गजानां तुरगाणां च दुर्गाणां लक्षणानि च। निरूपितान्यशेषेण राजनीतिश्न शाश्वती।।४० त॑ं सूर्यवंशमनघं कथ्यमानं मयादित:। सर्वेड्प्यवहितात्मान: शुणुध्व॑ शुण्व॒तां वरा:।।४१ दक्षिणस्यां दिशि श्रीमान् मालवर्मा नरेश्वर:। बभूव वंशे सूर्यस्य स्वयं सूर्य इबौजसा।।४२ महाराष्ट्रं जनपद महाराष्ट्रस्य भूमिप:। प्रशशास प्रसनन््नात्मा निजधर्म धुरंधर:॥४३

gajānāṃ turagāṇāṃ ca durgāṇāṃ lakṣaṇāni ca| nirūpitānyaśeṣeṇa rājanītiśna śāśvatī||40 ta̭ṃ sūryavaṃśamanaghaṃ kathyamānaṃ mayādita:| sarveḍpyavahitātmāna: śuṇudhva̭ śuṇva̱tāṃ varā:||41 dakṣiṇasyāṃ diśi śrīmān mālavarmā nareśvara:| babhūva vaṃśe sūryasya svayaṃ sūrya ibaujasā||42 mahārāṣṭraṃ janapada mahārāṣṭrasya bhūmipa:| praśaśāsa prasanannātmā nijadharma dhuraṃdhara:||43

Verse 23

कमलायततनेत्रोड$्सौ कमलापतिविक्रम:। शुशुभे गुणगम्भीर: प्रजारंजनमाचरन्॥४४

kamalāyatatanetroḍa$sau kamalāpativikrama:| śuśubhe guṇagambhīra: prajāraṃjanamācaran||44

Verse 24

प्रतापतापिताइरातिधराधिपतिमण्डल :। सह्याद्रिखण्डमखिलं बुभुजे स बली बलात्॥४७

pratāpatāpitāirātidharādhipatimaṇḍala :| sahyādrikhaṇḍamakhilaṃ bubhuje sa balī balāt||47

Verse 25

द्विषद्धिर्दुस्सह: सो&भूद् धुर्य: सर्वधनुष्मताम्। नारायणांशसंभूतो धनंजय इवापर:।।४८ महावंशसमुद्धृूतामुमां नाम यशस्विनीम्। उपयेमे स विधिना सावित्रीं सत्यवानिव॥। ४९ अथासौ बहु मेने तामनुरूपगुणान्विताम्। अजो रघुसुतश्श्रीमान् साध्वीमिन्दुमतीमिव॥।५० प्रसादमिव पार्वत्या दत्तमात्मीयमात्मना। उमेति भूषयामास नामधेयमुमा सती।।५ १ अथ श्रीदसमृद्धश्री: स तया सुदृशान्वित:। समाचचार मतिमान् कृती धर्माननेकधा॥५२

dviṣaddhirdussaha: so&bhūd dhurya: sarvadhanuṣmatām| nārāyaṇāṃśasaṃbhūto dhanaṃjaya ivāpara:||48 mahāvaṃśasamuddhṛūtāmumāṃ nāma yaśasvinīm| upayeme sa vidhinā sāvitrīṃ satyavāniva||| 49 athāsau bahu mene tāmanurūpaguṇānvitām| ajo raghusutaśśrīmān sādhvīmindumatīmiva|||50 prasādamiva pārvatyā dattamātmīyamātmanā| umeti bhūṣayāmāsa nāmadheyamumā satī||5 1 atha śrīdasamṛddhaśrī: sa tayā sudṛśānvita:| samācacāra matimān kṛtī dharmānanekadhā||52

Verse 26

अमिनहोत्राणि सत्राणि यज्ञास्सुबह॒दक्षिणा:। महादानान्यपि तथा राष्ट्रे तस्य सदा5भवन्॥५३

aminahotrāṇi satrāṇi yajñāssubaha̱dakṣiṇā:| mahādānānyapi tathā rāṣṭre tasya sadā5bhavan||53

Verse 27

थे। स शंभुप्रीतये शंभोर्भक्तस्सागरनन्निभम्। मधुरं खानयामास तडागं शंभुपर्वते।।५४ पर्वत पर खुदवाया। सुवर्णसानुप्रतिमान् प्रासादानुच्चतोरणान्। आरामानभिरामांश्व भूरिभ्रहभूषितान्॥५५

the| sa śaṃbhuprītaye śaṃbhorbhaktassāgaranannibham| madhuraṃ khānayāmāsa taḍāgaṃ śaṃbhuparvate||54 parvata para khudavāyā| suvarṇasānupratimān prāsādānuccatoraṇān| ārāmānabhirāmāṃśva bhūribhrahabhūṣitān||55

Verse 28

दीर्घाश्व दीर्घिका: स्वर्णगोपानपथभूषिता:। धर्मात्मा कारयामास प्रपाश्शालाश्व भूरिश:॥।५६ तमन्वगात् सुमहती चतुरंगा पताकिनी। महासत्त्वं महासत्त्वा स्वर्णदीव भगीरथम्॥ ५७

dīrghāśva dīrghikā: svarṇagopānapathabhūṣitā:| dharmātmā kārayāmāsa prapāśśālāśva bhūriśa:|||56 tamanvagāt sumahatī caturaṃgā patākinī| mahāsattvaṃ mahāsattvā svarṇadīva bhagīratham|| 57

Verse 29

शक्तिशाली राजा का अनुसरण करती थी। तमुन्नतं नमन्ति सम सामन्ताः पृथिवीभूत:। समीरणसमुद्रेलं वंजुला इृव वारिधिम्॥५८

śaktiśālī rājā kā anusaraṇa karatī thī| tamunnataṃ namanti sama sāmantāḥ pṛthivībhūta:| samīraṇasamudrelaṃ vaṃjulā iṛva vāridhim||58

Verse 30

एतस्मिन्नेव समये दुर्ग देवगिरिं श्रयन्। निजामशाहो धर्मात्मा पालयामास मेदिनीम्॥५९

etasminneva samaye durga devagiriṃ śrayan| nijāmaśāho dharmātmā pālayāmāsa medinīm||59

Verse 31

तमसेवन्त सततं यवनानामधी ध्वरम्। सर्वे यादवराजाद्या दाक्षिणात्या: क्षमाभुज:॥६०

tamasevanta satataṃ yavanānāmadhī dhvaram| sarve yādavarājādyā dākṣiṇātyā: kṣamābhuja:||60

Verse 32

तदा येदिलशाहो$पि पत्तने विजयाह्ये। निवसन् राज्यमकरोद्यवनो यवनैर्वृत:॥६१

tadā yedilaśāho$pi pattane vijayāhye| nivasan rājyamakarodyavano yavanairvṛta:||61

Verse 33

अथ केना$पि कालेन निमित्तेन बलीयसा। येदिलेन निजामस्य विरोधस्सुमहानभूत्॥ ६२

atha kenā$pi kālena nimittena balīyasā| yedilena nijāmasya virodhassumahānabhūt|| 62

Verse 34

कुछ समय बाद किसी कारण आदिलशाह और निजाम शाह के बीच बड़ी लड़ाई छिड़ गई। तदा तं मालभूपालं काल प्रतिमहीभूताम। श्रुत्वा निजामो मेधावी साहाय्ये समकल्पयत्॥६३

kucha samaya bāda kisī kāraṇa ādilaśāha aura nijāma śāha ke bīca bar̤ī lar̤āī chir̤a gaī| tadā taṃ mālabhūpālaṃ kāla pratimahībhūtāma| śrutvā nijāmo medhāvī sāhāyye samakalpayat||63

Verse 35

गत्वा देवगिरिं मालमहीपतिरुवास ह॥६४

gatvā devagiriṃ mālamahīpatiruvāsa ha||64

Verse 36

अथ विट्ठलराजो&स्य भ्राता भीमपराक्रम:। समेतस्स्वपताकिन्या भेजे धारागिरी ध्वरम्॥६५

atha viṭṭhalarājo&sya bhrātā bhīmaparākrama:| sametassvapatākinyā bheje dhārāgirī dhvaram||65

Verse 37

प्रीतात्मा च निजामोइषपि निजमन्तिकमागतौ। तावुभौ पृूजयामास सामदानेन भूयसा॥।६६ ये ये निजामशाहस्य प्राभवन् परिपन्थिन:। तांस््तानुत्सादयामास मालवर्मा महाभुज:।।६७ तथा विट्ठलराजो5पि निजामस्य चिकीर्षितम्। सहायीभूय सततं चक्रे शक्रपराक्रम :॥।६८ यद्यप्यासन्निजामस्य सहायास्तत्र भूरिश:। तथापि मालवर्मव सर्वेभ्यो5भ्यधिको$ भवत्।॥६९

prītātmā ca nijāmoiṣapi nijamantikamāgatau| tāvubhau pṛūjayāmāsa sāmadānena bhūyasā|||66 ye ye nijāmaśāhasya prābhavan paripanthina:| tāṃstānutsādayāmāsa mālavarmā mahābhuja:||67 tathā viṭṭhalarājo5pi nijāmasya cikīrṣitam| sahāyībhūya satataṃ cakre śakraparākrama :|||68 yadyapyāsannijāmasya sahāyāstatra bhūriśa:| tathāpi mālavarmava sarvebhyo5bhyadhiko$ bhavat|||69

Verse 38

कुलक्रमागतं राज्यं निधाय निजमन्त्रिष। दत्तं निजामशाहेन देशमन्यं शशास स:॥७०

kulakramāgataṃ rājyaṃ nidhāya nijamantriṣa| dattaṃ nijāmaśāhena deśamanyaṃ śaśāsa sa:||70

Verse 39

अथ तस्य सभार्यस्य सुतजन्मसमुज्वलाम्। श्रियं समीहमानस्य दिनानि सुबहन्ययु:॥७१

atha tasya sabhāryasya sutajanmasamujvalām| śriyaṃ samīhamānasya dināni subahanyayu:||71

Verse 40

साथ कई दिन बिताए। सन्तानार्थी स नृपतिर्धर्मपत्नीसमन्वित:। देवदेवं महादेवमारराध महात्रत:।॥।७२ अथ कालेन महता देवी तस्य महौजस:। आनन्दयन्ती दयितं ससत्त्वा समजायत।।७३ की। ततः सा दशमे मासि प्रस्फुरद्राजलक्षणम्। सुमुखं शुभवेलायां सुषुवे सुतमद्भुतम्॥७४

sātha kaī dina bitāe| santānārthī sa nṛpatirdharmapatnīsamanvita:| devadevaṃ mahādevamārarādha mahātrata:||||72 atha kālena mahatā devī tasya mahaujasa:| ānandayantī dayitaṃ sasattvā samajāyata||73 kī| tataḥ sā daśame māsi prasphuradrājalakṣaṇam| sumukhaṃ śubhavelāyāṃ suṣuve sutamadbhutam||74

Verse 41

सुनसं सुविशालाक्ष सुभालं शक्ष्णकुन्तलम्। विस्तीर्णवक्षसं दीर्घभुजमानद्धकन्धरम्॥। ७५ सुवर्णवर्णमरुणस्निग्धपाणिपदांबुजम्। प्रोद्धासयन्तं भवन प्रभूतेन स््वतेजसा।। ७६ उसकी नाक सीधी, आँखें बड़ी, माथा चौड़ा, बाल घुंघराले एवं अल्प, छाती चौड़ी , बाहें लंबी , गर्दन भरी त॑ दृष्टवा मुदितास्तत्र धात्र्य: संजातसंभ्रमा:। राज्ञे निवेदयामासुर्जनैश्शुद्धान्तनचारिभि :।।७७ खबर सुनाई। ततस्तमुत्सवं श्र॒ुत्वा सुतजन्मसमुद्धवम्। पीयूषवर्षसंसिक्तप्रतीक इव सो5भवत्॥। ७८ ततः समुत्सुको&भ्येत्य नृपतिर्द्रतमाप्लुत:। आनन॑ सुकुमारस्य कुमारस्य व्यलोकत।।७९ अथ प्रमुदितस्तत्र समेत: स्वपुरोधसा। चकार जातकर्मास्य स्वस्तिवाचनपूर्वकम्॥। ८० जाते राजकुमारेबस्मिन् कुमारसमतेजसि। नेदुर्मगलवाद्यानि ननृतुर्वारयोषित:॥।८ १ स्वरेण स्निग्धतारेण जगुर्गीतानि गायना:। पेठुश्च प्रस्थितामुच्चेर्वन्दिनो बिरुदावलिम्॥॥।८ २ अमोघाभिस्तथाशीर्भिरभ्यनन्दन् द्विजोत्तमा:। गृहे गृहे विशेषेण बवृधे स महोत्सव:॥८ ३

sunasaṃ suviśālākṣa subhālaṃ śakṣṇakuntalam| vistīrṇavakṣasaṃ dīrghabhujamānaddhakandharam||| 75 suvarṇavarṇamaruṇasnigdhapāṇipadāṃbujam| proddhāsayantaṃ bhavana prabhūtena svatejasā|| 76 usakī nāka sīdhī, ā~kheṃ bar̤ī, māthā caur̤ā, bāla ghuṃgharāle evaṃ alpa, chātī caur̤ī , bāheṃ laṃbī , gardana bharī ta̭ dṛṣṭavā muditāstatra dhātrya: saṃjātasaṃbhramā:| rājñe nivedayāmāsurjanaiśśuddhāntanacāribhi :||77 khabara sunāī| tatastamutsavaṃ śra̱utvā sutajanmasamuddhavam| pīyūṣavarṣasaṃsiktapratīka iva so5bhavat||| 78 tataḥ samutsuko&bhyetya nṛpatirdratamāpluta:| ānana̭ sukumārasya kumārasya vyalokata||79 atha pramuditastatra sameta: svapurodhasā| cakāra jātakarmāsya svastivācanapūrvakam||| 80 jāte rājakumārebasmin kumārasamatejasi| nedurmagalavādyāni nanṛturvārayoṣita:|||8 1 svareṇa snigdhatāreṇa jagurgītāni gāyanā:| peṭhuśca prasthitāmuccervandino birudāvalim|||||8 2 amoghābhistathāśīrbhirabhyanandan dvijottamā:| gṛhe gṛhe viśeṣeṇa bavṛdhe sa mahotsava:||8 3

Verse 42

महामुक्ता: प्रवालानि रत्नालंकरणानि च। स्वर्णानि स्वर्णवासांसि गास्तुरंगान् गजानपि॥।८४ जनाय याचमानाय ददान:ः स तदा प्रभु:। ददृशे मनुजैस्साक्षात् कल्पद्रम इवापर:॥८५

mahāmuktā: pravālāni ratnālaṃkaraṇāni ca| svarṇāni svarṇavāsāṃsi gāsturaṃgān gajānapi|||84 janāya yācamānāya dadāna:ḥ sa tadā prabhu:| dadṛśe manujaissākṣāt kalpadrama ivāpara:||85

Verse 43

अथ मौहर्तिकादिष्टे विध्युक्तेहहनि शोभने। पिता चक्रे कुमारस्य नाम शाह इति स्वयम्॥८६

atha mauhartikādiṣṭe vidhyuktehahani śobhane| pitā cakre kumārasya nāma śāha iti svayam||86

Verse 44

का नाम शाहजी रखा। दिने दिने स ववृधे शिशु: सरसिजानन:। पित्रोस्संवर्धयन् स्वाभिलीलाभिलोंचनोत्सवम्।॥ ८७

kā nāma śāhajī rakhā| dine dine sa vavṛdhe śiśu: sarasijānana:| pitrossaṃvardhayan svābhilīlābhiloṃcanotsavam||| 87

Verse 45

अथ वर्षद्येडतीते द्वितीयमपि नन्दनम्। लेभे महीपते: पत्नी मर्तिमन््तमिवोत्सवम्॥८८

atha varṣadyeḍatīte dvitīyamapi nandanam| lebhe mahīpate: patnī martimantamivotsavam||88

Verse 46

तस्य जातस्य हि विधि संविधाय बुधैस्सह। शरीफ इति सिद्धोक्त नामधेयं व्यधाद्विभु :॥॥८९

tasya jātasya hi vidhi saṃvidhāya budhaissaha| śarīpha iti siddhokta nāmadheyaṃ vyadhādvibhu :||||89

Verse 47

तौ शाहश्व शरीफश्च सिद्धनामांकितावुभौ। ववृधाते श्रिया सार्ध कुमारी कुलदीपकौ॥। ९० अथ समुदितराजलक्षणाभ्यामुदितमना: स्वजनान्वित: स ताभ्याम्। नृपतिकुलवतंसमात्मवंशं भुवमधिपल्लवितं प्रभूयमेने।। ९१ कथितमिति मया जगत्प्रतीतं शुभमिहराजकुमारजन्म तावत्। कलिकलुषहरं निशम्य धीमाननु पवात स्वसमीहितानि सद्य:॥९२

tau śāhaśva śarīphaśca siddhanāmāṃkitāvubhau| vavṛdhāte śriyā sārdha kumārī kuladīpakau||| 90 atha samuditarājalakṣaṇābhyāmuditamanā: svajanānvita: sa tābhyām| nṛpatikulavataṃsamātmavaṃśaṃ bhuvamadhipallavitaṃ prabhūyamene|| 91 kathitamiti mayā jagatpratītaṃ śubhamiharājakumārajanma tāvat| kalikaluṣaharaṃ niśamya dhīmānanu pavāta svasamīhitāni sadya:||92