Chapter 2

Section 1

संस्था अध्यक्षः पण्य संस्थायां पुराण भाण्डानां स्व करण विशुद्धानाम् आधानं विक्रयं वा स्थापयेत्

saṃsthā adhyakṣaḥ paṇya saṃsthāyāṃ purāṇa bhāṇḍānāṃ sva karaṇa viśuddhānām ādhānaṃ vikrayaṃ vā sthāpayet

Section 2

तुला मान भाण्डानि चावेक्षेत पौतव अपचारात्

tulā māna bhāṇḍāni cāvekṣeta pautava apacārāt

Section 3

परिमाणी द्रोणयोर् अर्ध पल हीन अतिरिक्तम् अदोषः

parimāṇī droṇayor ardha pala hīna atiriktam adoṣaḥ

Section 4

पल हीन अतिरिक्ते द्वादश पणो दण्डः

pala hīna atirikte dvādaśa paṇo daṇḍaḥ

Section 5

तेन पल उत्तरा दण्ड वृद्धिर् व्याख्याता

tena pala uttarā daṇḍa vṛddhir vyākhyātā

Section 6

तुलायाः कर्ष हीन अतिरिक्तम् अदोषः

tulāyāḥ karṣa hīna atiriktam adoṣaḥ

Section 7

द्वि कर्ष हीन अतिरिक्ते षट् पणो दण्डः

dvi karṣa hīna atirikte ṣaṭ paṇo daṇḍaḥ

Section 8

तेन कर्ष उत्तरा दण्ड वृद्धिर् व्याख्याता

tena karṣa uttarā daṇḍa vṛddhir vyākhyātā

Section 9

आढकस्यार्ध कर्ष हीन अतिरिक्तम् अदोषः

āḍhakasyārdha karṣa hīna atiriktam adoṣaḥ

Section 10

कर्ष हीन अतिरिक्ते त्रि पणो दण्डः

karṣa hīna atirikte tri paṇo daṇḍaḥ

Section 11

तेन कर्ष उत्तरा दण्ड वृद्धिर् व्याख्याता

tena karṣa uttarā daṇḍa vṛddhir vyākhyātā

Section 12

तुला मान विशेषाणाम् अतोअन्येषाम् अनुमानं कुर्यात्

tulā māna viśeṣāṇām atoanyeṣām anumānaṃ kuryāt

Section 13

तुला मानाभ्याम् अतिरिक्ताभ्यां क्रीत्वा हीनाभ्यां विक्रीणानस्य त एव द्वि गुणा दण्डाः

tulā mānābhyām atiriktābhyāṃ krītvā hīnābhyāṃ vikrīṇānasya ta eva dvi guṇā daṇḍāḥ

Section 14

गण्य पण्येष्व् अष्ट भागं पण्य मूल्येष्व् अपहरतः षण् णवतिर् दण्डः

gaṇya paṇyeṣv aṣṭa bhāgaṃ paṇya mūlyeṣv apaharataḥ ṣaṇ ṇavatir daṇḍaḥ

Section 15

काष्ठ लोह मणि मयं रज्जु चर्म मृण् मयं सूत्र वल्क रोम मयं वा जात्यम् इत्य् अजात्यं विक्रय आधानं नयतो मूल्य अष्ट गुणो दण्डः

kāṣṭha loha maṇi mayaṃ rajju carma mṛṇ mayaṃ sūtra valka roma mayaṃ vā jātyam ity ajātyaṃ vikraya ādhānaṃ nayato mūlya aṣṭa guṇo daṇḍaḥ

Section 16

सार भाण्डम् इत्य् असार भाण्डं तज् जातम् इत्य् अतज् जातं राधा युक्तम् इत्य् उपधियुक्तं समुद्ग परिवर्तिमं वा विक्रय आधानं नयतो हीन मूल्यं चतुष्पञ्चाशत् पणो दण्डः पण मूल्यं द्वि गुणो द्वि पण मूल्यं द्वि शतः

sāra bhāṇḍam ity asāra bhāṇḍaṃ taj jātam ity ataj jātaṃ rādhā yuktam ity upadhiyuktaṃ samudga parivartimaṃ vā vikraya ādhānaṃ nayato hīna mūlyaṃ catuṣpañcāśat paṇo daṇḍaḥ paṇa mūlyaṃ dvi guṇo dvi paṇa mūlyaṃ dvi śataḥ

Section 17

तेनार्घ वृद्धौ दण्ड वृद्धिर् व्याख्याता

tenārgha vṛddhau daṇḍa vṛddhir vyākhyātā

Section 18

कारु शिल्पिनां कर्म गुण अपकर्षम् आजीवं विक्रय क्रय उपघातं वा सम्भूय समुत्थापयतां सहस्रं दण्डः

kāru śilpināṃ karma guṇa apakarṣam ājīvaṃ vikraya kraya upaghātaṃ vā sambhūya samutthāpayatāṃ sahasraṃ daṇḍaḥ

Section 19

वैदेहकानां वा सम्भूय पण्यम् अवरुन्धताम् अनर्घेण विक्रीणतां वा सहस्रं दण्डः

vaidehakānāṃ vā sambhūya paṇyam avarundhatām anargheṇa vikrīṇatāṃ vā sahasraṃ daṇḍaḥ

Section 20

तुला मान अन्तरम् अर्घ वर्ण अन्तरं वा धरकस्य मायकस्य वा पण मूल्याद् अष्ट भागं हस्त दोषेणाअचरतो द्वि शतो दण्डः

tulā māna antaram argha varṇa antaraṃ vā dharakasya māyakasya vā paṇa mūlyād aṣṭa bhāgaṃ hasta doṣeṇāacarato dvi śato daṇḍaḥ

Section 21

तेन द्वि शत उत्तरा दण्ड वृद्धिर् व्याख्याता

tena dvi śata uttarā daṇḍa vṛddhir vyākhyātā

Section 22

धान्य स्नेह क्षार लवण गन्ध भैषज्य द्रव्याणां सम वर्ण उपधाने द्वादश पणो दण्डः

dhānya sneha kṣāra lavaṇa gandha bhaiṣajya dravyāṇāṃ sama varṇa upadhāne dvādaśa paṇo daṇḍaḥ

Section 23

यन् निषृष्टम् उपजीवेयुस् तद् एषां दिवस संजातं संख्याय वणिक् स्थापयेत्

yan niṣṛṣṭam upajīveyus tad eṣāṃ divasa saṃjātaṃ saṃkhyāya vaṇik sthāpayet

Section 24

क्रेतृ विक्रेत्रोर् अन्तर पतितम् आदायाद् अन्यद् भवति

kretṛ vikretror antara patitam ādāyād anyad bhavati

Section 25

तेन धान्य पण्य निचयांश् चानुज्ँनाताः कुर्युः

tena dhānya paṇya nicayāṃś cānuj~nātāḥ kuryuḥ

Section 26

अन्यथा निचितम् एषां पण्य अध्यक्षो गृह्णीयात्

anyathā nicitam eṣāṃ paṇya adhyakṣo gṛhṇīyāt

Section 27

तेन धान्य पण्य विक्रये व्यवहरेतानुग्रहेण प्रजानाम्

tena dhānya paṇya vikraye vyavaharetānugraheṇa prajānām

Section 28

अनुज्ँनात क्रयाद् उपरि चएषां स्व देशीयानां पण्यानां पञ्चकं शतम् आजीवं स्थापयेत् पर देशीयानां दशकम्

anuj~nāta krayād upari caeṣāṃ sva deśīyānāṃ paṇyānāṃ pañcakaṃ śatam ājīvaṃ sthāpayet para deśīyānāṃ daśakam

Section 29

ततः परम् अर्घं वर्धयतां क्रये विक्रये वा भावयतां पण शते पञ्च पणाद् द्वि शतो दण्डः

tataḥ param arghaṃ vardhayatāṃ kraye vikraye vā bhāvayatāṃ paṇa śate pañca paṇād dvi śato daṇḍaḥ

Section 30

तेनार्घ वृद्धौ दण्ड वृद्धिर् व्याख्याता

tenārgha vṛddhau daṇḍa vṛddhir vyākhyātā

Section 31

सम्भूय क्रये चएषाम् अविक्रीते नान्यं सम्भूय क्रयं दद्यात्

sambhūya kraye caeṣām avikrīte nānyaṃ sambhūya krayaṃ dadyāt

Section 32

पण्य उपघाते चएषाम् अनुग्रहं कुर्यात्

paṇya upaghāte caeṣām anugrahaṃ kuryāt

Section 33

पण्य बाहुल्यात् पण्य अध्यक्षः सर्व पण्यान्य् एक मुखानि विक्रीणीत

paṇya bāhulyāt paṇya adhyakṣaḥ sarva paṇyāny eka mukhāni vikrīṇīta

Section 34

तेष्व् अविक्रीतेषु नान्ये विक्रीणीरन्

teṣv avikrīteṣu nānye vikrīṇīran

Section 35

तानि दिवस वेतनेन विक्रीणीरन्न् अनुग्रहेण प्रजानाम् KआZ०४ २ ३६अब् देश काल अन्तरितानां तु पण्यानां प्रक्षेपं पण्य निष्पत्तिं शुल्कं वृद्धिम् अवक्रयम् KआZ०४ २ ३६च्द् व्ययान् अन्यांश् च संख्याय स्थापयेद् अर्घम् अर्घवित् E ऋएमेदिअल् मेअसुरेस् दुरिन्ग् चलमितिएस्

tāni divasa vetanena vikrīṇīrann anugraheṇa prajānām KāZ04 2 36ab deśa kāla antaritānāṃ tu paṇyānāṃ prakṣepaṃ paṇya niṣpattiṃ śulkaṃ vṛddhim avakrayam KāZ04 2 36cd vyayān anyāṃś ca saṃkhyāya sthāpayed argham arghavit E ṛemedial measures during calamities