Chapter 16

Section 1

दत्तस्याप्रदानम् ऋण आदानेन व्याख्यातम्

dattasyāpradānam ṛṇa ādānena vyākhyātam

Section 2

दत्तम् अव्यवहार्यम् एकत्रानुशये वर्तेत

dattam avyavahāryam ekatrānuśaye varteta

Section 3

सर्व स्वं पुत्र दारम् आत्मानं वा प्रदायानुशयिनः प्रयच्छेत्

sarva svaṃ putra dāram ātmānaṃ vā pradāyānuśayinaḥ prayacchet

Section 4

धर्म दानम् असाधुषु कर्मसु चाउपघातिकेषु वा अर्थ दानम् अनुपकारिष्व् अपकारिषु वा काम दानम् अनर्हेषु च

dharma dānam asādhuṣu karmasu cāupaghātikeṣu vā artha dānam anupakāriṣv apakāriṣu vā kāma dānam anarheṣu ca

Section 5

यथा च दाता प्रतिग्रहीता च नौपहतौ स्यातां तथाअनुशयं कुशलाः कल्पयेयुः

yathā ca dātā pratigrahītā ca naupahatau syātāṃ tathāanuśayaṃ kuśalāḥ kalpayeyuḥ

Section 6

दण्ड भयाद् आक्रोश भयाद् अनर्थ भयाद् वा भय दानं प्रतिगृह्णतः स्तेय दण्डः प्रयच्छतश् च

daṇḍa bhayād ākrośa bhayād anartha bhayād vā bhaya dānaṃ pratigṛhṇataḥ steya daṇḍaḥ prayacchataś ca

Section 7

रोष दानं पर हिंसायां राज्ँनाम् उपरि दर्प दानं च

roṣa dānaṃ para hiṃsāyāṃ rāj~nām upari darpa dānaṃ ca

Section 8

तत्रौत्तमो दण्डः

tatrauttamo daṇḍaḥ

Section 9

प्रातिभाव्यं दण्ड शुल्क शेषम् आक्षिकं सौरिकं च नाकामः पुत्रो दायादो वा रिक्थ हरो दद्यात् इति दत्तस्यानपाकर्म

prātibhāvyaṃ daṇḍa śulka śeṣam ākṣikaṃ saurikaṃ ca nākāmaḥ putro dāyādo vā riktha haro dadyāt iti dattasyānapākarma

Section 10

अस्वामि विक्रयस् तु नष्ट अपहृतम् आसाद्य स्वामी धर्मस्थेन ग्राहयेत्

asvāmi vikrayas tu naṣṭa apahṛtam āsādya svāmī dharmasthena grāhayet

Section 11

देश काल अतिपत्तौ वा स्वयं गृहीत्वाउपहरेत्

deśa kāla atipattau vā svayaṃ gṛhītvāupaharet

Section 12

धर्मस्थश् च स्वामिनम् अनुयुञ्जीत कुतस् ते लब्धम् इति

dharmasthaś ca svāminam anuyuñjīta kutas te labdham iti

Section 13

स चेद् आचार क्रमं दर्शयेत न विक्रेतारं तस्य द्रव्यस्यातिसर्गेण मुच्येत

sa ced ācāra kramaṃ darśayeta na vikretāraṃ tasya dravyasyātisargeṇa mucyeta

Section 14

विक्रेता चेद् दृश्येत मूल्यं स्तेय दण्डं च दद्यात्

vikretā ced dṛśyeta mūlyaṃ steya daṇḍaṃ ca dadyāt

Section 15

स चेद् अपसारम् अधिगच्छेद् अपसरेद् आ अपसार क्षयात्

sa ced apasāram adhigacched apasared ā apasāra kṣayāt

Section 16

क्षये मूल्यं स्तेय दण्डं च दद्यात्

kṣaye mūlyaṃ steya daṇḍaṃ ca dadyāt

Section 17

नाष्टिकश् च स्व करणं कृत्वा नष्ट प्रत्याहृतं लभेत

nāṣṭikaś ca sva karaṇaṃ kṛtvā naṣṭa pratyāhṛtaṃ labheta

Section 18

स्व करण अभावे पञ्च बन्धो दण्डः

sva karaṇa abhāve pañca bandho daṇḍaḥ

Section 19

तच् च द्रव्यं राज धर्म्यं स्यात्

tac ca dravyaṃ rāja dharmyaṃ syāt

Section 20

नष्ट अपहृतम् अनिवेद्यौत्कर्षतः स्वामिनः पूर्वः साहस दण्डः

naṣṭa apahṛtam anivedyautkarṣataḥ svāminaḥ pūrvaḥ sāhasa daṇḍaḥ

Section 21

शुल्क स्थाने नष्ट अपहृत उत्पन्नं तिष्ठेत्

śulka sthāne naṣṭa apahṛta utpannaṃ tiṣṭhet

Section 22

त्रि पक्षाद् ऊर्ध्वम् अनभिसारं राजा हरेत् स्वामी वा स्व करणेन

tri pakṣād ūrdhvam anabhisāraṃ rājā haret svāmī vā sva karaṇena

Section 23

पञ्च पणिकं द्विपद रूपस्य निष्क्रयं दद्यात् चतुष्पणिकम् एक खुरस्य द्विपणिकं गोमहिषस्य पादिकं क्षुद्र पशूनाम्

pañca paṇikaṃ dvipada rūpasya niṣkrayaṃ dadyāt catuṣpaṇikam eka khurasya dvipaṇikaṃ gomahiṣasya pādikaṃ kṣudra paśūnām

Section 24

रत्न सार फल्गु कुप्यानां पञ्चकं शतं दद्यात्

ratna sāra phalgu kupyānāṃ pañcakaṃ śataṃ dadyāt

Section 25

पर चक्र अटवी हृतं तु प्रत्यानीय राजा यथा स्वं प्रयच्छेत्

para cakra aṭavī hṛtaṃ tu pratyānīya rājā yathā svaṃ prayacchet

Section 26

चोर हृतम् अविद्यमानं स्व द्रव्येभ्यः प्रयच्छेत् प्रत्यानेतुम् अशक्तो वा

cora hṛtam avidyamānaṃ sva dravyebhyaḥ prayacchet pratyānetum aśakto vā

Section 27

स्वयं ग्राहेणाअहृतं प्रत्यानीय तन् निष्क्रयं वा प्रयच्छेत्

svayaṃ grāheṇāahṛtaṃ pratyānīya tan niṣkrayaṃ vā prayacchet

Section 28

पर विषयाद् वा विक्रमेणाअनीतं यथा प्रदिष्टं राज्ँना भुञ्जीत अन्यत्राअर्य प्राणेभ्यो देव ब्राह्मण तपस्वि द्रव्येभ्यश् च इत्य् अस्वामि विक्रयः

para viṣayād vā vikrameṇāanītaṃ yathā pradiṣṭaṃ rāj~nā bhuñjīta anyatrāarya prāṇebhyo deva brāhmaṇa tapasvi dravyebhyaś ca ity asvāmi vikrayaḥ

Section 29

स्व स्वामि सम्बन्धस् तु भोग अनुवृत्तिर् उच्छिन्न देशानां यथा स्वं द्रव्याणाम्

sva svāmi sambandhas tu bhoga anuvṛttir ucchinna deśānāṃ yathā svaṃ dravyāṇām

Section 30

यत् स्वं द्रव्यम् अन्यैर् भुज्यमानं दश वर्षाण्य् उपेक्षेत हीयेतास्य अन्यत्र बाल वृद्ध व्याधित व्यसनि प्रोषित देश त्याग राज्य विभ्रमेभ्यः

yat svaṃ dravyam anyair bhujyamānaṃ daśa varṣāṇy upekṣeta hīyetāsya anyatra bāla vṛddha vyādhita vyasani proṣita deśa tyāga rājya vibhramebhyaḥ

Section 31

विंशति वर्ष उपेक्षितम् अनवसितं वास्तु नानुयुञ्जीत

viṃśati varṣa upekṣitam anavasitaṃ vāstu nānuyuñjīta

Section 32

ज्ँनातयः श्रोत्रियाः पाषण्डा वा राज्ँनाम् असंनिधौ पर वास्तुषु विवसन्तो न भोगेन हरेयुः उपनिधिम् आधिं निधिं निक्षेपं स्त्रियं सीमानं राज श्रोत्रिय द्रव्याणि च

j~nātayaḥ śrotriyāḥ pāṣaṇḍā vā rāj~nām asaṃnidhau para vāstuṣu vivasanto na bhogena hareyuḥ upanidhim ādhiṃ nidhiṃ nikṣepaṃ striyaṃ sīmānaṃ rāja śrotriya dravyāṇi ca

Section 33

आश्रमिणः पाषण्डा वा महत्य् अवकाशे परस्परम् अबाधमाना वसेयुः

āśramiṇaḥ pāṣaṇḍā vā mahaty avakāśe parasparam abādhamānā vaseyuḥ

Section 34

अल्पां बाधां सहेरन्

alpāṃ bādhāṃ saheran

Section 35

पूर्व आगतो वा वास पर्यायं दद्यात्

pūrva āgato vā vāsa paryāyaṃ dadyāt

Section 36

अप्रदाता निरस्येत

apradātā nirasyeta

Section 37

वानप्रस्थ यति ब्रह्म चारिणाम् आचार्य शिष्य धर्म भ्रातृ समान तीर्थ्या रिक्थ भाजः क्रमेण

vānaprastha yati brahma cāriṇām ācārya śiṣya dharma bhrātṛ samāna tīrthyā riktha bhājaḥ krameṇa

Section 38

विवाद पदेषु चएषां यावन्तः पणा दण्डास् तावती रात्रीः क्षपण अभिषेक अग्नि कार्य महा कच्छ वर्धनानि राज्ँनश् चरेयुः

vivāda padeṣu caeṣāṃ yāvantaḥ paṇā daṇḍās tāvatī rātrīḥ kṣapaṇa abhiṣeka agni kārya mahā kaccha vardhanāni rāj~naś careyuḥ

Section 39

अहिरण्य सुवर्णाः पाषढाः साधवः

ahiraṇya suvarṇāḥ pāṣaḍhāḥ sādhavaḥ

Section 40

ते यथा स्वम् उपवास व्रतैर् आराधयेयुः अन्यत्र पारुष्य स्तेय साहस संग्रहणेभ्यः

te yathā svam upavāsa vratair ārādhayeyuḥ anyatra pāruṣya steya sāhasa saṃgrahaṇebhyaḥ

Section 41

तेषु यथा उक्ता दण्डाः कार्याः KआZ०३ १६ ४२अब् प्रव्रज्यासु वृथा आचारान् राजा दण्डेन वारयेत् KआZ०३ १६ ४२च्द् धर्मो ह्य् अधर्म उपहतः शास्तारं हन्त्य् उपेक्षितः E Fओर्चिब्ले सेइशुरे

teṣu yathā uktā daṇḍāḥ kāryāḥ KāZ03 16 42ab pravrajyāsu vṛthā ācārān rājā daṇḍena vārayet KāZ03 16 42cd dharmo hy adharma upahataḥ śāstāraṃ hanty upekṣitaḥ E Forcible seiśure