Lipi
Sign in
Classic reading room ↗

Chapter 1

Government Superintendents · 36 sections

36 sections · free forever

Show
Listen to this section

Uses your saved HI voice · Narration settings

  1. Section 1

    भूत पूर्वम् अभूत पूर्वं वा जन पदं पर देश अपवाहनेन स्व देश अभिष्यन्द वमनेन वा निवेशयेत्

    bhūta pūrvam abhūta pūrvaṃ vā jana padaṃ para deśa apavāhanena sva deśa abhiṣyanda vamanena vā niveśayet

  2. Section 2

    शूद्र कर्षक प्रायं कुल शत अवरं पञ्च कुल शत परं ग्रामं क्रोशद् विक्रोश सीमानम् अन्योन्य आरक्षं निवेशयेत्

    śūdra karṣaka prāyaṃ kula śata avaraṃ pañca kula śata paraṃ grāmaṃ krośad vikrośa sīmānam anyonya ārakṣaṃ niveśayet

  3. Section 3

    नली शैल वन भृष्टि दरी सेतु बन्ध शमी शाल्मली क्षीर वृक्षान् अन्तेषु सीम्नां स्थापयेत्

    nalī śaila vana bhṛṣṭi darī setu bandha śamī śālmalī kṣīra vṛkṣān anteṣu sīmnāṃ sthāpayet

  4. Section 4

    अष्टशत ग्राम्या मध्ये स्थानीयम् चतुह्शत ग्राम्या द्रोण मुखम् द्विशत ग्राम्याः कार्वटिकम् दश ग्रामी संग्रहेण संग्रहं स्थापयेत्

    aṣṭaśata grāmyā madhye sthānīyam catuhśata grāmyā droṇa mukham dviśata grāmyāḥ kārvaṭikam daśa grāmī saṃgraheṇa saṃgrahaṃ sthāpayet

  5. Section 5

    अन्तेष्व् अन्त पाल दुर्गाणि जन पद द्वाराण्य् अन्त पाल अधिष्ठितानि स्थापयेत्

    anteṣv anta pāla durgāṇi jana pada dvārāṇy anta pāla adhiṣṭhitāni sthāpayet

  6. Section 6

    तेषाम् अन्तराणि वागुरिक शबर पुलिन्द चण्डाल अरण्य चरा रक्षेयुः

    teṣām antarāṇi vāgurika śabara pulinda caṇḍāla araṇya carā rakṣeyuḥ

  7. Section 7 a

    ऋत्विग् आचार्य पुरोहित श्रोत्रियेभ्यो ब्रह्म देयान्य् अदण्ड कराण्य् अभिरूप दायादकानि प्रयच्छेत्

    ṛtvig ācārya purohita śrotriyebhyo brahma deyāny adaṇḍa karāṇy abhirūpa dāyādakāni prayacchet

  8. Section 7 b

    अध्यक्ष संख्यायक आदिभ्यो गोप स्थानिक अनीकस्थ चिकित्सक अश्व दमक जङ्घाकारिकेभ्यश् च विक्रय आधान वर्जानि

    adhyakṣa saṃkhyāyaka ādibhyo gopa sthānika anīkastha cikitsaka aśva damaka jaṅghākārikebhyaś ca vikraya ādhāna varjāni

  9. Section 8

    करदेभ्यः कृत क्षेत्राण्य् ऐकपुरुषिकाणि प्रयच्छेत्

    karadebhyaḥ kṛta kṣetrāṇy aikapuruṣikāṇi prayacchet

  10. Section 9

    अकृतानि कर्तृभ्यो नाअदेयानि

    akṛtāni kartṛbhyo nāadeyāni

  11. Section 10

    अकृषताम् आछिद्यान्येभ्यः प्रयच्छेत्

    akṛṣatām āchidyānyebhyaḥ prayacchet

  12. Section 11

    ग्राम भृतक वैदेहका वा कृषेयुः

    grāma bhṛtaka vaidehakā vā kṛṣeyuḥ

  13. Section 12

    अकृषन्तो वाअवहीनं दद्युः

    akṛṣanto vāavahīnaṃ dadyuḥ

  14. Section 13

    धान्य पशु हिरण्यैश् चएतान् अनुगृह्णीयात्

    dhānya paśu hiraṇyaiś caetān anugṛhṇīyāt

  15. Section 14

    तान्य् अनु सुखेन दद्युः

    tāny anu sukhena dadyuḥ

  16. Section 15

    अनुग्रह परिहारौ चएतेब्भ्यः कोश वृद्धि करौ दद्यात् कोश उपघातकौ वर्जयेत्

    anugraha parihārau caetebbhyaḥ kośa vṛddhi karau dadyāt kośa upaghātakau varjayet

  17. Section 16

    अल्प कोशो हि राजा पौर जानपदान् एव ग्रसते

    alpa kośo hi rājā paura jānapadān eva grasate

  18. Section 17

    निवेश सम कालं यथा आगतकं वा परिहारं दद्यात्

    niveśa sama kālaṃ yathā āgatakaṃ vā parihāraṃ dadyāt

  19. Section 18

    निवृत्त परिहारान् पिताइवानुगृह्णीयात्

    nivṛtta parihārān pitāivānugṛhṇīyāt

  20. Section 19

    आकर कर्म अन्त द्रव्य हस्ति वन व्रज वणिक् पथ प्रचारान् वारि स्थल पथ पण्य पत्तनानि च निवेशयेत्

    ākara karma anta dravya hasti vana vraja vaṇik patha pracārān vāri sthala patha paṇya pattanāni ca niveśayet

  21. Section 20

    सह उदकम् आहार्यौदकं वा सेतुं बन्धयेत्

    saha udakam āhāryaudakaṃ vā setuṃ bandhayet

  22. Section 21

    अन्येषां वा बध्नतां भूमि मार्ग वृक्ष उपकरण अनुग्रहं कुर्यात् पुण्य स्थान आरामाणां च

    anyeṣāṃ vā badhnatāṃ bhūmi mārga vṛkṣa upakaraṇa anugrahaṃ kuryāt puṇya sthāna ārāmāṇāṃ ca

  23. Section 22

    सम्भूय सेतु बन्धाद् अपक्रामतः कर्मकर बलीवर्दाः कर्म कुर्युः

    sambhūya setu bandhād apakrāmataḥ karmakara balīvardāḥ karma kuryuḥ

  24. Section 23

    व्ययकर्मणि च भागी स्यात् न चांशं लभेत

    vyayakarmaṇi ca bhāgī syāt na cāṃśaṃ labheta

  25. Section 24

    मत्स्य प्लव हरि तपण्यानां सेतुषु राजा स्वाम्यं गच्छेत्

    matsya plava hari tapaṇyānāṃ setuṣu rājā svāmyaṃ gacchet

  26. Section 25

    दास आहितक बन्धून् अशृण्वतो राजा विनयं ग्राहयेत्

    dāsa āhitaka bandhūn aśṛṇvato rājā vinayaṃ grāhayet

  27. Section 26

    बाल वृद्ध व्यसन्य् अनाथांश् च राजा बिभृयात् स्त्रियम् अप्रजातां प्रजातायश् च पुत्रान्

    bāla vṛddha vyasany anāthāṃś ca rājā bibhṛyāt striyam aprajātāṃ prajātāyaś ca putrān

  28. Section 27

    बाल द्रव्यं ग्राम वृद्धा वर्धयेयुर् आ व्यवहार प्रापणात् देव द्रव्यं च

    bāla dravyaṃ grāma vṛddhā vardhayeyur ā vyavahāra prāpaṇāt deva dravyaṃ ca

  29. Section 28

    अपत्य दारं माता पितरौ भ्रातॄन् अप्राप्त व्यवहारान् भगिनीः कन्या विधवाश् चाबिभ्रतः शक्तिमतो द्वादश पणो दण्डः अन्यत्र पतितेभ्यः अन्यत्र मातुः

    apatya dāraṃ mātā pitarau bhrātṝn aprāpta vyavahārān bhaginīḥ kanyā vidhavāś cābibhrataḥ śaktimato dvādaśa paṇo daṇḍaḥ anyatra patitebhyaḥ anyatra mātuḥ

  30. Section 29

    पुत्र दारम् अप्रतिविधाय प्रव्रजतः पूर्वः साहस दण्डः स्त्रियं च प्रव्राजयतः

    putra dāram apratividhāya pravrajataḥ pūrvaḥ sāhasa daṇḍaḥ striyaṃ ca pravrājayataḥ

  31. Section 30

    लुप्त व्यायामः प्रव्रजेद् आपृच्छ्य धर्मस्थान्

    lupta vyāyāmaḥ pravrajed āpṛcchya dharmasthān

  32. Section 31

    अन्यथा नियम्येत

    anyathā niyamyeta

  33. Section 32

    वानप्रस्थाद् अन्यः प्रव्रजित भावः सजाताद् अन्यः संघः सामुत्थायिकाद् अन्यः समय अनुबन्धो वा नास्य जन पदम् उपनिविशेत

    vānaprasthād anyaḥ pravrajita bhāvaḥ sajātād anyaḥ saṃghaḥ sāmutthāyikād anyaḥ samaya anubandho vā nāsya jana padam upaniviśeta

  34. Section 33

    न च तत्राअरामा विहार अर्था वा शालाः स्युः

    na ca tatrāarāmā vihāra arthā vā śālāḥ syuḥ

  35. Section 34

    नट नर्तक गायन वादक वाग् जीवन कुशीलवा न कर्म विघ्नं कुर्युः

    naṭa nartaka gāyana vādaka vāg jīvana kuśīlavā na karma vighnaṃ kuryuḥ

  36. Section 35

    निराश्रयत्वाद् ग्रामाणां क्षेत्र अभिरतत्वाच् च पुरुषाणां कोश विष्टि द्रव्य धान्य रस वृद्धिर् भवति KआZ०२ ०१ ३६अब् पर चक्र अटवी ग्रस्तं व्याधि दुर्भिक्ष पीडितम् श् KआZ०२ ०१ ३६च्द् देशं परिहरेद् राजा व्यय क्रीडाश् च वारयेत् श् KआZ०२ ०१ ३७अब् दण्ड विष्टि कर आबाधै रक्षेद् उपहतां कृषिम् श् KआZ०२ ०१ ३७च्द् स्तेन व्याल विष ग्राहैर् व्याधिभिश् च पशु व्रजान् श् KआZ०२ ०१ ३८अब् वल्लभैः कार्मिकैः स्तेनैर् अन्त पालैश् च पीडितम् श् KआZ०२ ०१ ३८च्द् शोधयेत् पशु संघैश् च क्षीयमाणं वणिक् पथम् श् KआZ०२ ०१ ३९अब् एवं द्रव्य द्वि पवनं सेतु बन्धम् अथाअकरान् श् KआZ०२ ०१ ३९च्द् रक्षेत् पूर्व कृतान् राजा नवांश् चाभिप्रवर्तयेत् श् E डिस्पोसल् ओफ़् नोन् अग्रिचुल्तुरल् लन्द्

    nirāśrayatvād grāmāṇāṃ kṣetra abhiratatvāc ca puruṣāṇāṃ kośa viṣṭi dravya dhānya rasa vṛddhir bhavati KāZ02 01 36ab para cakra aṭavī grastaṃ vyādhi durbhikṣa pīḍitam ś KāZ02 01 36cd deśaṃ parihared rājā vyaya krīḍāś ca vārayet ś KāZ02 01 37ab daṇḍa viṣṭi kara ābādhai rakṣed upahatāṃ kṛṣim ś KāZ02 01 37cd stena vyāla viṣa grāhair vyādhibhiś ca paśu vrajān ś KāZ02 01 38ab vallabhaiḥ kārmikaiḥ stenair anta pālaiś ca pīḍitam ś KāZ02 01 38cd śodhayet paśu saṃghaiś ca kṣīyamāṇaṃ vaṇik patham ś KāZ02 01 39ab evaṃ dravya dvi pavanaṃ setu bandham athāakarān ś KāZ02 01 39cd rakṣet pūrva kṛtān rājā navāṃś cābhipravartayet ś E ḍisposal of non agricultural land