Chapter 1

Section 1

संघ लाभो दण्ड मित्र लाभानाम् उत्तमः

saṃgha lābho daṇḍa mitra lābhānām uttamaḥ

Section 2

संघा हि संहतत्वाद् अधृष्याः परेषाम्

saṃghā hi saṃhatatvād adhṛṣyāḥ pareṣām

Section 3

तान् अनुगुणान् भुञ्जीत साम दानाभ्याम् विगुणान् भेद दण्डाभ्याम्

tān anuguṇān bhuñjīta sāma dānābhyām viguṇān bheda daṇḍābhyām

Section 4

काम्बोज सुराष्ट्र क्षत्रिय श्रेण्य् आदयो वार्त्त शस्त्र उपजीविनः

kāmboja surāṣṭra kṣatriya śreṇy ādayo vārtta śastra upajīvinaḥ

Section 5

लिच्छिविक वृजिक मल्लक मद्रक कुकुर कुरु पाञ्चाल आदयो राज शब्द उपजीविनः

licchivika vṛjika mallaka madraka kukura kuru pāñcāla ādayo rāja śabda upajīvinaḥ

Section 6

सर्वेषाम् आसन्नाः सत्त्रिणः संघानां परस्पर न्यङ्ग द्वेष वैर कलह स्थानान्य् उपलभ्य क्रम अभिनीतं भेदम् उपचारयेयुः असौ त्वा विजल्पति इति

sarveṣām āsannāḥ sattriṇaḥ saṃghānāṃ paraspara nyaṅga dveṣa vaira kalaha sthānāny upalabhya krama abhinītaṃ bhedam upacārayeyuḥ asau tvā vijalpati iti

Section 7

एवम् उभयतो बद्ध रोषाणां विद्या शिल्प द्यूत वैहारिकेष्व् आचार्य व्यञ्जना बाल कलहान् उत्पादयेयुः

evam ubhayato baddha roṣāṇāṃ vidyā śilpa dyūta vaihārikeṣv ācārya vyañjanā bāla kalahān utpādayeyuḥ

Section 8

वेश शौण्डिकेषु वा प्रतिलोम प्रशंसाभिः संघ मुख्य मनुष्याणां तीक्ष्णाः कलहान् उत्पादयेयुः कृत्य पक्ष उपग्रहेण वा

veśa śauṇḍikeṣu vā pratiloma praśaṃsābhiḥ saṃgha mukhya manuṣyāṇāṃ tīkṣṇāḥ kalahān utpādayeyuḥ kṛtya pakṣa upagraheṇa vā

Section 9

कुमारकान् विशिष्टच् छिन्दिकया हीनच् छिन्दिकान् उत्साहयेयुः

kumārakān viśiṣṭac chindikayā hīnac chindikān utsāhayeyuḥ

Section 10

विशिष्टानां चएक पात्रं विवाहं वा हीनेभ्यो वारयेयुः

viśiṣṭānāṃ caeka pātraṃ vivāhaṃ vā hīnebhyo vārayeyuḥ

Section 11

हीनान् वा विशिष्टैर् एक पात्रे विवाहे वा योजयेयुः

hīnān vā viśiṣṭair eka pātre vivāhe vā yojayeyuḥ

Section 12

अवहीनान् वा तुल्य भाव उपगमने कुलतः पौरुषतः स्थान विपर्यासतो वा

avahīnān vā tulya bhāva upagamane kulataḥ pauruṣataḥ sthāna viparyāsato vā

Section 13

व्यवहारम् अवस्थितं वा प्रतिलोम स्थापनेन निशामयेयुः

vyavahāram avasthitaṃ vā pratiloma sthāpanena niśāmayeyuḥ

Section 14

विवाद पदेषु वा द्रव्य पशु मनुष्य अभिघातेन रात्रौ तीक्ष्णाः कलहान् उत्पादयेयुः

vivāda padeṣu vā dravya paśu manuṣya abhighātena rātrau tīkṣṇāḥ kalahān utpādayeyuḥ

Section 15

सर्वेषु च कलह स्थानेषु हीन पक्षं राजा कोश दण्डाभ्याम् उपगृह्य प्रतिपक्ष वधे योजयेत्

sarveṣu ca kalaha sthāneṣu hīna pakṣaṃ rājā kośa daṇḍābhyām upagṛhya pratipakṣa vadhe yojayet

Section 16

भिन्नान् अपवाहयेद् वा

bhinnān apavāhayed vā

Section 17

भूमौ चएषां पञ्च कुलीं दश कुलीं वा कृष्यायां निवेशयेत्

bhūmau caeṣāṃ pañca kulīṃ daśa kulīṃ vā kṛṣyāyāṃ niveśayet

Section 18

एकस्था हि शस्त्र ग्रहण समर्थाः स्युः

ekasthā hi śastra grahaṇa samarthāḥ syuḥ

Section 19

समवाये चएषाम् अत्ययं स्थापयेत्

samavāye caeṣām atyayaṃ sthāpayet

Section 20

राज शब्दिभिर् अवरुद्धम् अवक्षिप्तं वा कुल्यम् अभिजातं राज पुत्रत्वे स्थापयेत्

rāja śabdibhir avaruddham avakṣiptaṃ vā kulyam abhijātaṃ rāja putratve sthāpayet

Section 21

कार्तान्तिक आदिश् चास्य वर्गो राज लक्षण्यतां संघेषु प्रकाशयेत्

kārtāntika ādiś cāsya vargo rāja lakṣaṇyatāṃ saṃgheṣu prakāśayet

Section 22

संघ मुख्यांश् च धर्मिष्ठान् उपजपेत् स्व धर्मम् अमुष्य राज्ँनः पुत्रे भ्रातरि वा प्रतिपद्यध्वम् इति

saṃgha mukhyāṃś ca dharmiṣṭhān upajapet sva dharmam amuṣya rāj~naḥ putre bhrātari vā pratipadyadhvam iti

Section 23

प्रतिपन्नेषु कृत्य पक्ष उपग्रह अर्थम् अर्थं दण्डं च प्रेषयेत्

pratipanneṣu kṛtya pakṣa upagraha artham arthaṃ daṇḍaṃ ca preṣayet

Section 24

विक्रम काले शौण्डिक व्यञ्जनाः पुत्र दार प्रेत अपदेशेन नैषेचनिकम् इति मदन रस युक्तान् मद्य कुम्भान्शतशः प्रयच्छेयुः

vikrama kāle śauṇḍika vyañjanāḥ putra dāra preta apadeśena naiṣecanikam iti madana rasa yuktān madya kumbhānśataśaḥ prayaccheyuḥ

Section 25

चैत्य दैवत द्वार रक्षा स्थानेषु च सत्त्रिणः समय कर्म निक्षेपं सहिरण्य अभिज्ँनान मुद्राणि हिरण्य भाजनानि च प्ररूपयेयुः

caitya daivata dvāra rakṣā sthāneṣu ca sattriṇaḥ samaya karma nikṣepaṃ sahiraṇya abhij~nāna mudrāṇi hiraṇya bhājanāni ca prarūpayeyuḥ

Section 26

दृश्यमानेषु च संघेषु राजकीयाः इत्य् आवेदयेयुः

dṛśyamāneṣu ca saṃgheṣu rājakīyāḥ ity āvedayeyuḥ

Section 27

अथावस्कन्दं दद्यात्

athāvaskandaṃ dadyāt

Section 28

संघानां वा वाहन हिरण्ये कालिके गृहीत्वा संघ मुख्याय प्रख्यातं द्रव्यं प्रयच्छेत्

saṃghānāṃ vā vāhana hiraṇye kālike gṛhītvā saṃgha mukhyāya prakhyātaṃ dravyaṃ prayacchet

Section 29

तद् एषां याचिते दत्तम् अमुष्मै मुख्याय इति ब्रूयात्

tad eṣāṃ yācite dattam amuṣmai mukhyāya iti brūyāt

Section 30

एतेन स्कन्ध आवार अटवी भेदो व्याख्यातः

etena skandha āvāra aṭavī bhedo vyākhyātaḥ

Section 31

संघ मुख्य पुत्रम् आत्म सम्भावितं वा सत्त्री ग्राहयेत् अमुष्य राज्ँनः पुत्रस् त्वम् शत्रु भयाद् इह न्यस्तोअसि इति

saṃgha mukhya putram ātma sambhāvitaṃ vā sattrī grāhayet amuṣya rāj~naḥ putras tvam śatru bhayād iha nyastoasi iti

Section 32

प्रतिपन्नं राजा कोश दण्डाभ्याम् उपगृह्य संघेषु विक्रमयेत्

pratipannaṃ rājā kośa daṇḍābhyām upagṛhya saṃgheṣu vikramayet

Section 33

अवाप्त अर्थस् तम् अपि प्रवासयेत्

avāpta arthas tam api pravāsayet

Section 34

बन्धकी पोषकाः प्लवक नट नर्तक सौभिका वा प्रणिहिताः स्त्रीभिः परम रूप यौवनाभिः संघ मुख्यान् उन्मादयेयुः

bandhakī poṣakāḥ plavaka naṭa nartaka saubhikā vā praṇihitāḥ strībhiḥ parama rūpa yauvanābhiḥ saṃgha mukhyān unmādayeyuḥ

Section 35

जात कामानाम् अन्यतमस्य प्रत्ययं कृत्वाअन्यत्र गमनेन प्रसभ हरणेन वा कलहान् उत्पादयेयुः

jāta kāmānām anyatamasya pratyayaṃ kṛtvāanyatra gamanena prasabha haraṇena vā kalahān utpādayeyuḥ

Section 36

कलहे तीक्ष्णाः कर्म कुर्युः हतोअयम् इत्थं कामुकः इति

kalahe tīkṣṇāḥ karma kuryuḥ hatoayam itthaṃ kāmukaḥ iti

Section 37

विसंवादितं वा मर्षयमाणम् अभिसृत्य स्त्री ब्रूयात् असौ मां मुख्यस् त्वयि जात कामां बाधते तस्मिन्जीवति नैह स्थास्यामि इति घातम् अस्य प्रयोजयेत्

visaṃvāditaṃ vā marṣayamāṇam abhisṛtya strī brūyāt asau māṃ mukhyas tvayi jāta kāmāṃ bādhate tasminjīvati naiha sthāsyāmi iti ghātam asya prayojayet

Section 38

प्रसह्य अपहृता वा वन अन्ते क्रिडा गृहे वाअपहर्तारं रात्रौ तीक्ष्णेन घातयेत् स्वयं वा रसेन

prasahya apahṛtā vā vana ante kriḍā gṛhe vāapahartāraṃ rātrau tīkṣṇena ghātayet svayaṃ vā rasena

Section 39

ततः प्रकाशयेत् अमुना मे प्रियो हतः इति

tataḥ prakāśayet amunā me priyo hataḥ iti

Section 40

जात कामं वा सिद्ध व्यञ्जनः सांवदनिकीभिर् औषधीभिः संवास्य रसेनातिसंधायापगच्छेत्

jāta kāmaṃ vā siddha vyañjanaḥ sāṃvadanikībhir auṣadhībhiḥ saṃvāsya rasenātisaṃdhāyāpagacchet

Section 41

तस्मिन्न् अपक्रान्ते सत्त्रिणः पर प्रयोगम् अभिशंसेयुः

tasminn apakrānte sattriṇaḥ para prayogam abhiśaṃseyuḥ

Section 42

आढ्य विधवा गूढ आजीवा योग स्त्रियो वा दाय निक्षेप अर्थं विवदमानाः संघ मुख्यान् उन्मादयेयुः अदिति कौशिक स्त्रियो नर्तकी गायना वा

āḍhya vidhavā gūḍha ājīvā yoga striyo vā dāya nikṣepa arthaṃ vivadamānāḥ saṃgha mukhyān unmādayeyuḥ aditi kauśika striyo nartakī gāyanā vā

Section 43

प्रतिपन्नान् गूढ वेश्मसु रात्रि समागम प्रविष्टांस् तीक्ष्णा हन्युर् बद्ध्वा हरेयुर् वा

pratipannān gūḍha veśmasu rātri samāgama praviṣṭāṃs tīkṣṇā hanyur baddhvā hareyur vā

Section 44

सत्त्री वा स्त्री लोलुपं संघ मुख्यं प्ररूपयेत् अमुष्मिन् ग्रामे दरिद्र कुल्लम् अपसृतम् तस्य स्त्री राज अर्हा गृहाणएनाम् इति

sattrī vā strī lolupaṃ saṃgha mukhyaṃ prarūpayet amuṣmin grāme daridra kullam apasṛtam tasya strī rāja arhā gṛhāṇaenām iti

Section 45

गृहीतायाम् अर्ध मास अनन्तरं सिद्ध व्यञ्जनो दूष्य संघ मुख्य मध्ये प्रक्रोशेत् असौ मे मुख्यो भार्यां स्नुषां भगिनीं दुहितरं वाअधिचरति इति

gṛhītāyām ardha māsa anantaraṃ siddha vyañjano dūṣya saṃgha mukhya madhye prakrośet asau me mukhyo bhāryāṃ snuṣāṃ bhaginīṃ duhitaraṃ vāadhicarati iti

Section 46

तं चेत् संघो निगृह्णीयात् राजाएनम् उपगृह्य विगुणेषु विक्रमयेत्

taṃ cet saṃgho nigṛhṇīyāt rājāenam upagṛhya viguṇeṣu vikramayet

Section 47

अनिगृहीते सिद्ध व्यञ्जनं रात्रौ तीक्ष्णाः प्रवासयेयुः

anigṛhīte siddha vyañjanaṃ rātrau tīkṣṇāḥ pravāsayeyuḥ

Section 48

ततस् तद् व्यञ्जनाः प्रक्रोशेयुः असौ ब्रह्महा ब्राह्मणी जारश् च इति

tatas tad vyañjanāḥ prakrośeyuḥ asau brahmahā brāhmaṇī jāraś ca iti

Section 49

कार्तान्तिक व्यञ्जनो वा कन्याम् अन्येन वृताम् अन्यस्य प्ररूपयेत् अमुष्य कन्या राज पत्नी राज प्रसविनी च भविष्यति सर्व स्वेन प्रसह्य वाएनां लभस्व इति

kārtāntika vyañjano vā kanyām anyena vṛtām anyasya prarūpayet amuṣya kanyā rāja patnī rāja prasavinī ca bhaviṣyati sarva svena prasahya vāenāṃ labhasva iti

Section 50

अलभ्यमानायां पर पक्षम् उद्धर्षयेत्

alabhyamānāyāṃ para pakṣam uddharṣayet

Section 51

लब्धायां सिद्धः कलहः

labdhāyāṃ siddhaḥ kalahaḥ

Section 52

भिक्षुकी वा प्रिय भार्यं मुख्यं ब्रूयात् असौ ते मुख्यो यौवन उत्सिक्तो भार्यायां मां प्राहिणोत् तस्याहं भयाल् लेख्यम् आभरणं गृहीत्वाआगताअस्मि निर्दोषा ते भार्या गूढम् अस्मिन् प्रतिकर्तव्यम् अहम् अपि तावत् प्रतिपत्स्यामि इति

bhikṣukī vā priya bhāryaṃ mukhyaṃ brūyāt asau te mukhyo yauvana utsikto bhāryāyāṃ māṃ prāhiṇot tasyāhaṃ bhayāl lekhyam ābharaṇaṃ gṛhītvāāgatāasmi nirdoṣā te bhāryā gūḍham asmin pratikartavyam aham api tāvat pratipatsyāmi iti

Section 53

एवं आदिषु कलह स्थानेषु स्वयम् उत्पन्ने वा कलहे तीक्ष्णैर् उत्पादिते वा हीन पक्षं राजा कोश दण्डाभ्याम् उपगृह्य विगुणेषु विक्रमयेद् अपवाहयेद् वा

evaṃ ādiṣu kalaha sthāneṣu svayam utpanne vā kalahe tīkṣṇair utpādite vā hīna pakṣaṃ rājā kośa daṇḍābhyām upagṛhya viguṇeṣu vikramayed apavāhayed vā

Section 54

संघेष्व् एवम् एक राजो वर्तेत

saṃgheṣv evam eka rājo varteta

Section 55

संघाश् चाप्य् एवम् एक राजाद् एतेभ्योअतिसंघान् एभ्यो रक्षयेयुः KआZ११ १ ५६अब् संघ मुख्यश् च संघेषु न्याय वृत्तिर् हितः प्रियः KआZ११ १ ५६च्द् दान्तो युक्त जनस् तिष्ठेत् सर्व चित्त अनुवर्तकः E दूत कर्म

saṃghāś cāpy evam eka rājād etebhyoatisaṃghān ebhyo rakṣayeyuḥ KāZ11 1 56ab saṃgha mukhyaś ca saṃgheṣu nyāya vṛttir hitaḥ priyaḥ KāZ11 1 56cd dānto yukta janas tiṣṭhet sarva citta anuvartakaḥ E dūta karma