ఉపవాచకం: రామాయణం Upavachakam: Ramayanam

నారదుడు వాల్మీకికి శ్రీరాముని గుణాలను తెలిపాడు. తరువాత తమసానది దగ్గర ఒక వేటగాడు క్రౌంచపక్షుల జంటలో మగపక్షిని చంపగా, వాల్మీకి హృదయంలో కరుణ పొంగి అప్రయత్నంగా 'మానిషాద' అనే శ్లోకం వచ్చింది. శోకం నుండి శ్లోకం పుట్టింది. బ్రహ్మ ఆదేశంతో రామాయణ రచనకు పూనుకున్నాడు.

Narada describes to Valmiki the all-virtuous Sri Rama. By the Tamasa river a hunter kills the male of a pair of krauncha birds; overwhelmed with sorrow Valmiki utters the 'Manishada' verse. Grief becomes verse, and by Brahma's blessing he begins to compose the Ramayana.

దశరథుడు పుత్రకామేష్టి యాగం చేయగా దివ్యపాయసం వల్ల కౌసల్యకు రాముడు, కైకేయికి భరతుడు, సుమిత్రకు లక్ష్మణ శత్రుఘ్నులు పుట్టారు. విశ్వామిత్రుడు రామలక్ష్మణులను తీసుకెళ్ళి తాటకను, మారీచ సుబాహులను వధింపజేశాడు. మిథిలలో రాముడు శివధనుస్సును విరిచి సీతను పెళ్ళాడాడు.

Dasaratha performs sacrifices and four sons are born. Visvamitra takes Rama and Lakshmana, who slay Tataka, Maricha and Subahu and guard the sacrifice. At Mithila Rama breaks the bow of Shiva and weds Sita, his brothers marrying the other princesses.

రాముని పట్టాభిషేకం నిశ్చయమైనప్పుడు మంథర మాటలతో కైకేయి మారిపోయింది. పాత రెండు వరాలను అడిగి భరతునికి రాజ్యం, రామునికి పదునాలుగేళ్ళ వనవాసం కోరింది. తండ్రి మాట కోసం రాముడు సీతా లక్ష్మణులతో అడవికి వెళ్ళాడు. పుత్రవియోగంతో దశరథుడు మరణించాడు. భరతుడు రాముని పాదుకలను తెచ్చి వాటికి పట్టాభిషేకం చేశాడు.

On the eve of Rama's coronation, Manthara turns Kaikeyi's heart. Using two old boons she demands the throne for Bharata and fourteen years' forest exile for Rama. To honour his father's word Rama leaves with Sita and Lakshmana. Dasaratha dies of grief, and Bharata enthrones Rama's sandals.

దండకారణ్యంలో రాముడు మునులను రక్షించాడు. శూర్పణఖను లక్ష్మణుడు విరూపిని చేయగా, ఆమె పంపిన ఖరదూషణాది రాక్షసులను రాముడు చంపాడు. రావణుడి పన్నాగంతో మారీచుడు బంగారు లేడిగా మారాడు. ఆ సమయంలో రావణుడు సన్యాసి వేషంలో వచ్చి సీతను అపహరించాడు. ఎదిరించిన జటాయువు రెక్కలు నరికి రావణుడు లంకకు సీతను తీసుకుపోయాడు.

In Dandaka forest Rama protects the sages and, after Lakshmana disfigures Surpanakha, destroys Khara, Dushana and their forces. Ravana sends Maricha as a golden deer; in the brothers' absence he abducts Sita in an ascetic's guise, mortally wounds Jatayu who resists, and carries her to Lanka.

కబంధుడి, శబరి సూచనల ప్రకారం రాముడు సుగ్రీవునితో స్నేహం చేశాడు. వాలిని వధించి సుగ్రీవునికి రాజ్యం ఇప్పించాడు. సీతాన్వేషణకు సుగ్రీవుడు వానరులను నలుదిక్కులకు పంపాడు. హనుమంతుడు సముద్రాన్ని దాటి లంక చేరి, అశోకవనంలో సీతను చూశాడు. రాముని ముద్రికను ఇచ్చి, సీత చూడామణిని తీసుకొని, లంకను కాల్చి తిరిగివచ్చాడు.

Guided by Kabandha and Sabari, Rama befriends Sugriva, slays Vali, and restores Sugriva's kingdom. Monkey-heroes are sent in all directions; Hanuman leaps the ocean to Lanka, finds Sita in the Ashoka grove, gives her Rama's ring, takes her crest-jewel, burns Lanka and returns victorious.

వానర సేనతో రాముడు సముద్రంపై సేతువు కట్టి లంక చేరాడు. ధర్మం వీడిన అన్నను విడిచి విభీషణుడు రాముని శరణు కోరాడు. ఘోర యుద్ధంలో కుంభకర్ణుడు, ఇంద్రజిత్తు మరణించారు. చివరికి బ్రహ్మాస్త్రంతో రాముడు రావణుని సంహరించాడు. విభీషణుడు లంకారాజయ్యాడు.

Building a bridge over the sea, Rama reaches Lanka. Vibhishana, abandoning his unrighteous brother, seeks Rama's refuge. In fierce war Kumbhakarna and Indrajit fall; finally Rama slays Ravana with the Brahmastra, and Vibhishana is crowned king of Lanka.

సీత పవిత్రతను లోకానికి చాటడానికి అగ్నిప్రవేశం చేయగా, అగ్నిదేవుడే ఆమె గొప్పదనాన్ని వెల్లడించాడు. రాముడు సీతను స్వీకరించాడు. పుష్పక విమానంలో అందరూ అయోధ్య చేరారు. భరతుడు ఎదురేగి పాదుకలను రాముని పాదాలకు తొడిగాడు. శ్రీరామ పట్టాభిషేకం వైభవంగా జరిగింది. రాముడు ధర్మబద్ధంగా చిరకాలం రామరాజ్యాన్ని పాలించాడు.

To prove her purity Sita enters the fire, and the fire-god himself brings her forth and proclaims her chastity; Rama receives her. By the Pushpaka chariot all return to Ayodhya, Bharata restores the sandals, and Rama is crowned. He rules righteously for ages, and 'Rama-rajya' remains an ideal to this day.