శతక మధురిమ Sataka Madhurima

నల్లని గొంగడిని తీసుకొచ్చి ఎంత కడిగినా అది మల్లెపూలలా తెల్లగా మారదు. వేపాకును ఎంత నలిపినా తేనెలా తియ్యగా అవదు. ఉల్లిపాయను ఎన్ని సుగంధాలతో కలిపినా మొల్ల పూలలా మంచి వాసన రాదు. కుక్క తోకకు రాతిగుండు కట్టినా అది వంకర పోదు. అలాగే చెడ్డవారిని మంచివారితో కలిపినా వారు మారరు; ఆత్మశుద్ధి లేని వారికి భక్తి అబ్బదు అని కవి చెబుతున్నాడు.

This opening verse uses everyday comparisons (a black blanket will not become white as jasmine no matter how it is washed, neem will not turn sweet like honey, an onion will not smell like flowers, a dog's tail will not straighten under a stone weight) to teach that the wicked do not change merely by keeping company with the good, and that devotion cannot arise in those without inner purity.

ఓ సర్వేశ్వరా! నిన్ను పూజించేటప్పుడు మొదటి పువ్వు సత్యం, రెండవ పువ్వు దయాగుణం, మూడవ పువ్వు చక్కని భక్తి. ఈ మూడు లేని పూజలను నీవు మనసులో స్వీకరించవు అని కవి అంటున్నాడు. అంటే నిజమైన పూజ అంటే మంచి గుణాలతో చేసేదే.

Addressing Sarveshwara, the poet says the first flower of true worship is truth, the second is compassion, the third is radiant devotion. Worship lacking these inner virtues is not accepted by God in his heart. True worship is worship offered with good qualities, not mere ritual.

ఊరూరిలో జనులు భిక్ష పెట్టరా? నివసించడానికి గుహలు లేవా? కట్టుకోవడానికి బట్టలు దొరకవా? చల్లని స్వచ్ఛమైన నదీజలం దొరకదా? తపస్సు చేసుకునే వారిని ఓ కాళహస్తీశ్వరా నీవు కాపాడవా? మరి ప్రజలు రాజులను ఆశ్రయించడం ఎందుకు అని కవి ప్రశ్నిస్తున్నాడు. భగవంతుని మీద నమ్మకం ఉంటే రాజుల సేవ అవసరం లేదని భావం.

The poet asks: will not townsfolk give alms, are there no caves to live in, no clothes in the streets, no cool clear river water, and will you, O Srikalahasteeshwara, not protect ascetics? Then why do people go and serve kings? Trust in God makes the patronage of kings needless.

సంపద లేకపోయినా పండితుడు మంచి గుణాలతోనే అలంకరించబడి శోభిస్తాడు. తల గురువు పాదాలకు వంగడం, చేయి దానం చేయడం, చెవులు మంచి మాటలు వినడం, నోరు నిజం పలకడం, భుజాలు విజయం సాధించడం, మనసు మంచి ఆలోచనలతో సౌజన్యం కలిగి ఉండడం ఇవే పండితునికి నిజమైన అలంకారాలు అని కవి చెబుతున్నాడు.

Even without wealth a learned person shines, adorned by virtues: the head bowing to the teacher's feet, the hand by giving, the ears by hearing good words, the mouth by speaking truth, the arms by winning, and the mind by noble goodness. These virtues are the true ornaments of the wise.

శ్రీరాముడు యుద్ధంలో భయంకరుడు, ఆర్తులైన వారికి బంధువు, ప్రకాశించే బాణాలు, అమ్ముల పొది, విల్లు పట్టుకొని కీర్తి పొందినవాడు. అలాంటి రామమూర్తికి సాటి వచ్చే రెండవ దైవం ఎవరూ లేరని కవి గట్టిగా చాటుతున్నాడు. మదపుటేనుగు ఎక్కి భేరి మోగిస్తూ లోకమంతా ఈ సంగతి ప్రకటిస్తాను అని భక్తి ధైర్యంతో అంటున్నాడు.

Sri Rama is terrible in battle, kinsman of the distressed, glorious with shining arrows, quiver and bow. The poet declares there is no second god equal to such a Rama, and vows to proclaim it to the whole world, riding a rutting elephant and sounding drums. A bold profession of devotion to Rama.

హరిభక్తులను నిందించకుండా ఉంటే చాలు, అది సకల గ్రంథాలు చదివినట్లే. భిక్ష ఇచ్చేవారిని ఆపకుండా ఉంటే చాలు, అది గొప్ప బహుమానం ఇచ్చినట్లే. మంచివారిని మోసం చేయకుండా ఉంటే చాలు, అది బంగారు గుళ్ళు కట్టినట్లే. ఒకరి బ్రతుకును పాడుచేయకుండా ఉంటే చాలు, అది సత్రాలు పెట్టినట్లే. చెడు చేయకపోవడమే గొప్ప పుణ్యం అని కవి భావం.

If one merely refrains from slandering devotees of Hari, that equals reading all the scriptures; if one does not stop alms-giving, that equals giving a great gift; if one does not cheat the good, that equals building golden temples; if one does not ruin another's livelihood, that equals founding charity-houses. Not doing harm is itself great virtue, says the poet, praising Narasimha of Dharmapuri.

త్యాగమయమైన దీక్ష తీసుకొని, బాధలో ఉన్న జనుల దైన్యాన్ని పోగొట్టి, అందరికీ ఆనందం పంచి, దేశమాత గొప్పతనాన్ని పెంచి కీర్తి పంచేవాడే నిజమైన ఘనుడు. అలాంటివాడే ఎన్నడూ లేని విధంగా కీర్తి పొందుతాడు అని కవి విశ్వనాథేశ్వరా అని సంబోధిస్తూ చెబుతున్నాడు. త్యాగంతో దేశానికి సేవ చేసేవాడే గొప్పవాడని భావం.

He alone is truly great who, taking a vow of sacrifice, removes the misery of suffering people, spreads joy to all, and increases the glory of the motherland. Such a person attains unprecedented fame. The poet, addressing Vishwanatheshwara, defines true greatness as selfless service to the country.

మంచి మిత్రుడు పుస్తకంలా నేర్పుతో మంచిని బోధిస్తాడు. డబ్బులా ఒక కార్యాన్ని సాధించడంలో సాయపడతాడు. యుద్ధంలో పదునైన కత్తిలా శత్రువులను ఎదుర్కొంటాడు. మంచి మనసుతో సుఖాన్ని ఇస్తాడు. ఇలా మిత్రుని సహాయం నాలుగు విధాలుగా ఉంటుందని కవి శ్రీలొంకరామేశ్వరా అని సంబోధిస్తూ చెబుతున్నాడు.

A true friend teaches good skilfully like a book, helps accomplish a task like wealth, faces enemies like a sharp sword in battle, and gives happiness with a pure heart. The poet describes the help of a friend in these four forms, addressing Sri Lonkarameshwara.

కలలో కూడా సత్యం పలకనివాడు, మాయమాటలతో ఇతరుల సొమ్ము లాగేవాడు, కులగర్వంతో పేదవారి ఇళ్ళు తగలబెట్టేవాడు, లంచాలకు రేటు పెంచేవాడు, చెడు ప్రవర్తనతో తిరిగేవాడు, వరుసవావి (బంధుత్వ మర్యాద) వదిలేవాడు, ముచ్చటాడుతూ ఇతరుల ఇంటిని ముంచేవాడు, తన వారినే గెంటేవాడు ఇలాంటివారు భూమి మీద మనిషి రూపంలో పుట్టిన రాక్షసులే తప్ప వేరు కాదని కవి వేణుగోపాలకృష్ణా అని సంబోధిస్తూ చెబుతున్నాడు.

One who will not speak truth even in a dream, who takes others' wealth by deceitful words, who burns the homes of the poor out of caste pride, who raises the price of bribes, who roams in evil conduct, who abandons family decorum, who chatters while plotting to ruin a household, who pushes away his own people: such a person, says the poet, is nothing but a demon born in human form on earth, addressing Venugopalakrishna.