భిక్ష Bhiksha

వేదాలను విభజించి, మహాభారతాన్ని, పద్దెనిమిది పురాణాలను రచించిన గొప్ప జ్ఞాని వేదవ్యాసుడు. ఆయన తన పదివేల మంది శిష్యులతో కొంతకాలం కాశీలో నివసించాడు. రోజూ తెల్లవారుజామున లేచి, పూజలు పూర్తిచేసి, శిష్యులతో కలిసి భిక్ష ఎత్తేవాడు. తెచ్చిన భిక్షలో సగం అతిథులకు ఇచ్చి మిగతాది తినేవాడు. ఒకరోజు వ్యాసుడిని పరీక్షించాలని కాశీ విశ్వనాథునికి అనిపించింది. అప్పుడు జరిగిన సంఘటనే ఈ పాఠం.

Vedavyasa, the supreme knower of Brahman, divided the Vedas, composed the Mahabharata as the fifth Veda, and wrote the eighteen Puranas. He lived for some time in holy Kashi with his ten thousand disciples. Rising at dawn and finishing his morning rites, he would beg for alms in the city with his disciples. Half of the alms he gave to guests and ate the rest. One day Lord Vishvanatha of Kashi wished to test Vyasa, and the events that followed make up this lesson.

ఈరోజు 'భిక్ష' అంటే 'అడుక్కు తినడం' అనే చిన్న అర్థమే మిగిలింది. కానీ ఒకప్పుడు భిక్ష ఒక పవిత్రమైన వ్రతం. శివుడు మొదటి భిక్షువు. గురువులు శిష్యులకు జ్ఞానభిక్ష పెట్టేవారు. రాజకుమారులు కూడా గురుకులంలో భిక్ష ఎత్తుతూనే చదువుకునేవారు. భిక్ష పెట్టేవాళ్ళు దానిని గొప్ప పుణ్యకార్యంగా భావించి, వచ్చినవారిని పూజించి భిక్ష ఇచ్చేవారు.

Today the word bhiksha has shrunk to the mere meaning of begging. But once, bhiksha was a most sacred vow. Shiva is renowned as the first mendicant. Teachers gave their pupils the alms of knowledge. Even princes studying in the gurukulam lived their student life by begging for alms. Those who gave alms regarded it as a great act of merit, bowing to and honouring whoever came to their door before offering them food.

సమస్త విద్యలకూ గురువైన వ్యాసమహర్షి శిష్యులతో కలిసి, మండుటెండలో పట్టపగలు కాశీనగరంలోని బ్రాహ్మణ వీథిలో భిక్ష కోసం ఇల్లిల్లూ తిరగసాగాడు.

Vedavyasa, the teacher of all the arts, together with his disciples, went begging house to house in the broad noon heat along the brahmins' street of Kashi, leaving out not a single home.

ఒక ఇల్లాలు 'వండుతున్నాం' అన్నది. మరొక స్త్రీ 'మళ్ళీ రండి' అన్నది. ఇంకొకామె 'ఈరోజు వ్రతం (దేవకార్యం)' అని చెప్పింది. వేరొకామె అసలు తలుపులే తెరవలేదు. ఇలా ఏ ఇంటిలోనూ భిక్ష దొరకలేదు.

One lotus-eyed woman said 'we are still cooking'; a young woman said 'come again'; another said 'today is a holy rite'; yet another did not even open her door. Thus nowhere did he receive alms.

కాశీనగరంలోని గృహిణులు అన్నపూర్ణాదేవికి ప్రియమైన చెలులుగా పేరుగాంచారు. వాళ్ళు భిక్ష కోసం వచ్చినవారికి వాకిట్లో ఆవుపేడతో చక్కగా అలికి, ముగ్గుపెట్టి, అతిథిని మధ్యలో నిలబెట్టి, కాళ్ళకూ చేతులకూ నీళ్ళిచ్చి, పూవులతో గంధంతో పూజించి, శుభ్రంగా కడిగిన బంగారు గరిటెతో అన్నం మీద నెయ్యి వేసి, పండ్లు, పరమాన్నం, పిండివంటలు చేర్చి, భక్తి విశ్వాసాలతో గాజులు గలగలమనగా తమ అందమైన చేతులతో భిక్ష పెట్టేవారు.

The brahmin ladies of Kashi were known as the dearest companions of goddess Annapurna. To those who came for alms they smoothed the threshold with cow-dung, drew an auspicious rangoli with four meeting corners, stood the guest in its midst, offered water for hands and feet, worshipped him with flowers and sandal paste, poured ghee over rice with a polished golden ladle, added fruit, sweet payasam and many cakes, and with bangles tinkling and full of faith and devotion offered the alms with their lovely hands.

'అటువంటి పుణ్యస్త్రీలు ఉన్న ఈ నేలలో ఒక్కరైనా భిక్ష పెట్టకపోవడం ఆశ్చర్యం. ఈరోజు పొద్దున లేచి ఏ పాపిష్ఠివాని ముఖం చూశానో!' అని వ్యాసుడు బాధపడ్డాడు. 'సరే, ఈరోజుకు ఉపవాసమే చేద్దాం. సూర్యుడు అస్తమిస్తున్నాడు. రేపైనా ఈ బ్రాహ్మణ వీథిలో మనకు భిక్ష దొరక్కపోదు' అన్నాడు. ఆ రాత్రి మఠంలో గడిపారు.

'In this city of such virtuous women, that not one pious lady gave alms, alas! Whose sinful face did I see when I woke this morning?' grieved Vyasa. 'Let us fast today. The sun is setting. At least tomorrow, even to break the fast, alms will surely be found in these brahmin homes.' So he spent that night in the monastery.

మరునాడు మధ్యాహ్నం శిష్యులూ తానూ వేరువేరుగా మళ్ళీ ఇల్లిల్లూ భిక్షకు తిరిగారు. కానీ మొదటిరోజులాగే విశ్వనాథుని మాయవల్ల ఏ ఇల్లాలూ భిక్ష పెట్టలేదు. దాంతో బాధపడి, కోపంతో భిక్షాపాత్రను నడివీథిలో ముక్కలు ముక్కలయ్యేలా విసిరికొట్టాడు.

Next day at noon he and his disciples went begging separately through the brahmin homes again, but as on the first day, by the three-eyed Lord's illusion no woman set out any food. Distressed, in a fit of anger he smashed his begging bowl in the middle of the street and-

'ఈ కాశీ పట్టణంలో నివసించేవారికి మూడు తరాల వరకూ ధనం, విద్య, మోక్షం లేకుండుగాక!' అని ఆకలిదప్పులతో బాధపడుతున్న వ్యాసుడు శపించబోయాడు.

'May the people of this city of Kashi be without wealth for three generations! May the grace of liberation forsake three generations! May learning too depart for three generations!' So the son of Parashara, overpowered by hunger and thirst, was about to curse-

అప్పుడు ఒక బ్రాహ్మణ ఇంటి వాకిట్లో పార్వతీదేవి సామాన్య స్త్రీ వేషంలో వచ్చింది. వేద పురాణ శాస్త్రాలు తెలిపే జ్ఞానస్వరూపిణి ఆ ముత్తైదువ. కాశీనగరం అనే బంగారు పీఠ శిఖరంపై ఉన్న ఆదిశక్తి. చేతికి ధరించిన రత్నపు కంకణాలు ఘల్లుఘల్లుమనగా ఆదరంతో చెయ్యి ఊపుతూ 'ఓ మునీంద్రా! ఇటురా' అని పిలిచింది.

Then at the doorway of a brahmin's house Parvati appeared in the guise of an ordinary woman. That great wedded lady was the very embodiment of the knowledge of the Vedas, Puranas and shastras, the primal Shakti seated atop the golden throne that is the city of Kashi. With her jewelled bangles ringing, beckoning graciously with her hand, she called, 'O best of ascetics, come this way.'

'గొంతు దాకా తినడానికి భిక్ష దొరకలేదని ఇంతగా చిందులు వేస్తున్నావు కదా! ఇది నీకు మంచిదా? నిజంగా నీవు శాంతస్వభావుడివా? పిడికెడు వరిగింజలతో గడిపేవారు, శాకాహారంతో, దుంపలతో సరిపెట్టుకునేవారు, రోళ్ళవద్ద చెదిరిన బియ్యం ఏరుకొని బతికే మునులు నీకంటే తెలివితక్కువవారా?' అన్నది.

'Because you could not eat your fill of begged alms, you are stamping and raging so. Is that good? Well done! Are you truly of a peaceful nature? Those who live on a fistful of wild rice, who make do with greens and roots, the ascetics who gather scattered grain near the grinding stones, are they more foolish than you, alas?' she said.

'ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ఉన్న ఊరు, కన్నతల్లి ఒక్కటే రూపం అంటారు. అంతేకాక కాశి శివుని అర్ధాంగి. ఇలాంటి కాశీనగరం మీద నీకింత కోపం తగునా?' అని మందలించింది.

'O great sage, it is said that the town one lives in and the mother who bore you are of one and the same form. Moreover, Kashi is the half-body consort of Shiva himself. Does anger against such a city befit you?' she chided.

'కేవలం భిక్ష దొరకలేదనే నెపంతో బాధపడి, నీలాంటి ఉత్తముడు ఈ గొప్ప కాశీనగరాన్ని శపించాలనుకుంటాడా? చాలా ఆకలితో ఉన్నావు. కాబట్టి ఈ సమయంలో నిన్ను ఎక్కువగా బాధపెట్టడం మా వంటి గృహిణులకు మంచిది కాదు. మా ఇంటికి భోజనానికి రా! తిని కూర్చున్నాక నీతో కొన్ని మాటలు మాట్లాడతా' అని ఆ మహాసాధ్వి అన్నది.

'Merely because alms were not given, should a noble one like you be distressed and seek to curse this great city of Kashi? You are very hungry, so to torment you now would not be seemly for housewives like us. Come to our home to eat. After you have eaten and sat down, I shall say a few words to you,' said the great virtuous lady.

'తల్లీ! సూర్యుడు అస్తమిస్తున్నాడు. నేనొక్కడినే కాదు, నాతోపాటు ఎంతోమంది శిష్యులూ ఉన్నారు. శిష్యులతో కలిసి భుజించాలనే నా వ్రతం విడిచి మీ ఇంట నేనొక్కడినే తినలేను. ఈరోజు నిన్నటికి మరునాడే కదా!' (అంటే నిన్నటిలాగే ఈరోజూ ఉపవాసం తప్పదని అంతరార్థం) అన్నాడు వ్యాసుడు.

'Mother, the sun is setting. It is not I alone, there are very many disciples with me. I cannot abandon my vow of eating together with my disciples and eat alone in your house. Today is but the day after yesterday!' (meaning that, like yesterday, fasting is unavoidable today again), said Vyasa.

ఆ మాటలకు పద్మముఖి అయిన ఆ ఇల్లాలు కొంచెం నవ్వి, 'సరేలే మునీంద్రా! విశ్వనాథుని దయవల్ల ఎంతమంది అతిథులు వచ్చినా, కామధేనువులాగా కోరిన పదార్థాలన్నీ అపరిమితంగా ఏర్పాటు చేయగలను. నీ శిష్యగణాన్ని తీసుకొని వెంటనే రా!' అన్నది.

At that the lotus-faced lady smiled a little and said, 'Very well, O best of sages! By the grace of Vishvanatha, however many guests come, I can provide all the foods you desire without limit, as from the wish-granting cow Kamadhenu. Take your band of disciples and come at once!'

అప్పుడు 'సరే, మహాప్రసాదం' అని వేదవ్యాసుడు శిష్యులను తీసుకొని గంగానదికి వెళ్ళి స్నానం, ఆచమనం పూర్తి చేసుకొని తిరిగి వచ్చాడు.

'So be it, a great blessing,' said Vedavyasa, and taking his disciples he went to the Bhagirathi (the Ganga), bathed and performed the sipping-of-water rite, and returned-

వారి గొడుగు, పావుకోళ్ళ గిలకలు మోగుతుండగా చంద్రముఖి అయిన ఆ ఇల్లాలు వాళ్ళకు ఎదురువెళ్ళి ఆహ్వానించింది. శిష్యులతో వ్యాసుడు భోజనశాలలో కూర్చున్నాడు. అప్పుడు ఆమె వడ్డన ప్రారంభించింది.

With the little bells of their umbrella and wooden sandals jingling, the moon-faced lady came forward to meet them and welcomed them. Vyasa sat down with his disciples in the dining hall, and she began to serve the meal.