ರಾಮರಾಜ್ಯ Ramarajya

ಕೈಕೇಯಿಯ ಬಲವಂತದಿಂದ ದಶರಥನು ರಾಮನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಮ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಭರತನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮರಳಿ ಬಂದು ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ಭರತನು ತಾನು ಸಿಂಹಾಸನ ಏರೆನು, ರಾಮನೇ ರಾಜನಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿ ರಾಮನನ್ನು ಕಾಣಲು ಕಾಡಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ.

Bound by his duty to honour his father's word, Rama leaves for forest exile with Sita and Lakshmana. Bharata, away from Ayodhya at the time, is shocked on his return; refusing the throne and declaring Rama alone fit to be crowned, he comes with his retinue to the forest to meet Rama.

ಭರತನು ಅಣ್ಣನಂತೆಯೇ ಜಡೆ ಬಿಟ್ಟು ನಾರುಬಟ್ಟೆ ತೊಟ್ಟು ಬಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಮುಖ ಬಾಡಿತ್ತು, ದೇಹ ಸೊರಗಿತ್ತು. ರಾಮನು ಮೊದಲು ಗುರುತು ಹಿಡಿಯದೆ ನಂತರ ಗುರುತಿಸಿ ಭರತನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

Bharata comes in matted hair and bark-cloth like his elder brother, his face faded and body emaciated, looking like the sun fallen at the time of dissolution. Rama does not recognise him at once; on recognising him he lifts him up, embraces him with love, seats him beside himself and gently asks after his welfare.

ರಾಮನು ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿರಬೇಕು, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಿರಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಸಾವಿರ ಮೂರ್ಖರಿಗಿಂತ ಒಬ್ಬ ಪಂಡಿತನೇ ಲೇಸು, ಏಕೆಂದರೆ ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನೊಬ್ಬನೇ ಸರಿಯಾದ ಉಪಾಯ ಹೇಳಬಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.

Rama begins his questions on governance: counsel must be kept secret and is the root cause of victory, and acts that yield much fruit from little effort should be carried out at once, before vassal kings learn of them. One learned man is better than a thousand fools, for in times of crisis a single wise minister can bring the king great good.

ಉತ್ತಮ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ, ಮಧ್ಯಮರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಬೇಕು. ಅಮಾತ್ಯರು ಲಂಚ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದವರೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರೂ ಆಗಿರಬೇಕು. ಹಣ ಕೀಳುವ ವೈದ್ಯ, ಒಡೆಯನನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಸೇವಕ, ಖಜಾನೆಗೆ ಕಣ್ಣಿಡುವ ಸೈನಿಕ, ಈ ಮೂವರನ್ನು ರಾಜನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.

Able officers should be placed in high work and middling ones in ordinary work; ministers in the highest posts must be tested, free of bribery and beyond doubt in their integrity. The king should cast off three men: the physician who extracts money by trickery, the servant who blames his master, and the soldier who covets the wealth of the treasury.

ಸೇನಾಪತಿಯು ಧೈರ್ಯವಂತ, ಲಂಚಕ್ಕೆ ಆಸೆಪಡದ, ರಾಜಭಕ್ತ, ಕಾರ್ಯದಕ್ಷನಾಗಿರಬೇಕು. ಸೈನಿಕರಿಗೆ, ಸೇವಕರಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಂಬಳ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕು, ತಡ ಮಾಡಬಾರದು. ದೂತನು ಕಾರ್ಯಸಮರ್ಥ, ಸತ್ಯವಂತನಾಗಿರಬೇಕು. ಶತ್ರು ಮತ್ತು ಸ್ವಪಕ್ಷದ ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಗೂಢಚಾರರ ಮೂಲಕ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

The commander should be content, brave, capable of organising the army, pure of mind and free of greed for bribes, loyal to the king and efficient. Food and wages must be given to soldiers and servants in proper measure without delay. The envoy must be capable, gifted and truthful; both enemy and own departments should be watched through spies.

ರಾಜನು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ದರ್ಶನ ಕೊಡಬೇಕು. ಸೇವಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಲಿಗೆಯೂ ಬೇಡ, ಹೆಚ್ಚು ಭಯವೂ ಬೇಡ, ನಡುದಾರಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು. ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಧನ-ಧಾನ್ಯ-ನೀರು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು. ಆದಾಯ ಖರ್ಚಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬೇಕು. ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಬರಿದು ಮಾಡಬಾರದು, ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ತುಂಬಿಸಲೂ ಬಾರದು.

Each morning the king should give audience to his people in the assembly hall, keeping a middle path with servants, neither over-familiar nor over-fearsome. Forts should be full of wealth, grain and water and complete with engineers, craftsmen, weapons and archers. Income must exceed expenditure; the treasury must not be drained, nor filled by unjust and harmful means.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮನು ರಾಜನಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದಾದ ಹದಿನಾಲ್ಕು ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಸುಳ್ಳು, ಸಿಟ್ಟು, ಸೋಮಾರಿತನ, ಇಂದ್ರಿಯ ಚಾಪಲ್ಯ ಮುಂತಾದವು. ಇವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡಬೇಡ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿ ರಾಜನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ಅಂಥವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೂ ವಶವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ.

Finally Rama enumerates fourteen faults that can arise in a king, such as disbelief, falsehood, anger, carelessness, laziness, indulgence of the senses and deciding alone without consulting ministers, and warns Bharata to give them no room. He closes by saying that a wise king should protect his people through dharma as the wielder of the rod, and that to such a strong and accomplished king all nations submit.