ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ವೈಭವ Janapada Kalegala Vaibhava

ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು ಮನುಷ್ಯನಷ್ಟೇ ಹಳೆಯವು. ಪರಿಸರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅನುಕರಿಸಿ ಜನರು ಈ ಕಲೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕಲೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ, ಸಂತೋಷ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಜನಪದರ ಬದುಕೇ ಒಂದು ಕಲೆ; ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಗೆಯ ಜನಪದ ನೃತ್ಯಗಳಿವೆ.

Folk arts are as ancient as humankind. Observing nature and imitating it, people shaped these arts. Art gives the mind peace and joy and becomes a treasure for the next generation. The very life of folk people is an art; to escape the fatigue and monotony of daily labour, people turned to the arts. Across Karnataka more than forty kinds of folk dances are in practice.

ವೀರಗಾಸೆ ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವೀರನೃತ್ಯ. ಇಬ್ಬರಿಂದ ಮೂವತ್ತು ಮಂದಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಣಿಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಳ, ಶ್ರುತಿ, ಚಮಾಳ, ಓಲಗ, ಕರಡೆ ಎಂಬ ಪಂಚವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಬಿಳಿಯ ಪಂಚೆ, ರುಮಾಲು, ಕಸೆಯಂಗಿ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಸರ, ವಿಭೂತಿ ಮುಂತಾದ ವಿಶೇಷ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನರ್ತಕ ಒಡಪು ಹೇಳುತ್ತ ಕುಣಿತ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ.

Veeragaase is a religious heroic dance of the Shaiva tradition, a Karnataka folk art that includes group dancing. From two to thirty people take part. Five instruments are used, taala, shruti, chamaala, olaga and karade, of which the karade is indispensable. Dancers wear a special costume, a white dhoti, anklets, a turban, an ochre tunic, a rudraksha garland, sacred ash and an unsheathed sword. A dancer begins the dance reciting an odapu, and from phase to phase the speed of the dance and the drumming keeps increasing.

ವೀರಗಾಸೆಯ ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ವೀರಭದ್ರ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಥೆಯ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಲಿಂಗಬೀರ, ಲಿಂಗಧೀರ, ಲಿಂಗವೀರ ಕುಣಿತ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪುರವಂತರ ಕುಣಿತ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವೀರಭದ್ರ ವೇಷಧಾರಿ ದಕ್ಷಯಾಗ, ವೀರಭದ್ರನ ಜನನ, ವಿಜಯ ಮುಂತಾದ ಒಡಪುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮದುವೆ, ಜಾತ್ರೆ, ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕುಣಿತ ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

Within this dance, the occasion of Veerabhadra's birth is described in the form of an odapu. Veerabhadra's dance is a solo dance, whereas Veeragaase is a group dance. In south Karnataka it is called Lingabeera, Lingadheera or Lingaveera Kunita, and in north Karnataka it is popular as Puravantara Kunita. People of the Veerashaiva tradition carry on this profession hereditarily. The one in Veerabhadra's costume recites the odapus (also called khadga) of Daksha's sacrifice, Veerabhadra's birth and his victory. The dance is arranged at weddings, house-warmings, fairs, festivals and other celebrations, and it thrills those who watch it.

ಕಂಸಾಳೆಯು ಮಲೆಯ ಮಹದೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತರಾದ ದೇವರ ಗುಡ್ಡರು ಬಳಸುವ ಕಂಚಿನ ತಾಳಗಳು. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಜನಪದ ವಾದ್ಯ. ಕಾಂಸತಾಲ್ಯ ಎಂಬ ಪದದ ತದ್ಭವ ರೂಪವೇ ಕಂಸಾಳೆ. ಗುಡ್ಡರು ಇದನ್ನು ಪವಿತ್ರ ವಾದ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಮಾದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒತ್ತಿಕೊಂಡು ಬಾರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಸಾಳೆಯ ಬಟ್ಟಲಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Kamsaale are the bronze cymbals used by the Devara Gudda, professional devotional singers who are devotees of Male Mahadeshwara; it is a religious folk instrument. The word Kamsaale is the tadbhava form of Kaamsataalya. Larger than ordinary cymbals and of a distinctive shape, the lower bowl is held on the left palm while the upper cymbal in the right hand strikes it. It is the only instrument also used as a vessel to receive offerings. Regarding it as a sacred instrument, the Gudda worship it, bow to Mahadeva, press it to their eyes and then begin to play.

ಭಜನೆ, ಜಾತ್ರೆ, ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ಗುಡ್ಡರು ಮೇಳ ನಡೆಸಿ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯ ಗುಡ್ಡ ಕಂಸಾಳೆ ಹಿಡಿದು ಹಾಡಿದರೆ, ಉಳಿದವರು ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಲೆಯ ಮಹದೇಶ್ವರನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬೀಸುಕಂಸಾಳೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ನೃತ್ಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಡ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ, ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ, ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಬಾಗಿ, ಬಳುಕಿ ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಸಾಳೆ ಬಾರಿಸುತ್ತ ಕುಣಿಯುತ್ತಾನೆ.

At devotional sessions, fairs, special occasions and festivals the Gudda hold a mela. Seated on a raised stage they narrate stories; at least three are needed. The chief Gudda stands as lead singer holding the kamsaale, while the accompanists play the ektaari and dammadi; at the end of each line they respond with cries of haudu, shiva-shiva, Maadeva. The Devara Gudda chiefly sing the story of Male Mahadeshwara, one of the folk epics. Beesu Kamsaale is the distinctive, rare dance of the Devara Gudda, in which the Gudda dances at great speed playing the cymbals over the head, behind the back, below the legs, bending and swaying.

ಡೊಳ್ಳುಕುಣಿತ ವಾದ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಜನಪದ ಕಲೆ. ಇದು ಬೀರೇಶ್ವರ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಾಲುಮತ ಸಮುದಾಯದ ಕುಣಿತ. ಡೊಳ್ಳು ಒಂದು ಚರ್ಮವಾದ್ಯ; ಇದನ್ನು ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಬಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರಾವಣ ಸೋಮವಾರ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಯುಗಾದಿಯಂದು ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವದ ನಂತರ ಭರಮದೇವರ ಗುಡಿಯ ಮುಂದೆ ಡೊಳ್ಳಿನ ಹಾಡುಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಡಿನ ವಿಷಯ ದೈವಮಹಿಮೆ ಅಥವಾ ಭಕ್ತರ ಕಥೆ.

Dollu Kunita is a distinctive, instrument-led folk art. It is the dance of the Halumata community belonging to the Beereshwara tradition. The dollu is a leather instrument; both mouths of a hollow drum-frame are covered with hide and bound tight with rope. It can be struck with both hands, using the guni in the right hand and the chaapu beat in the left. The players wear a green or red pleated skirt, a tunic and a cap. On the Mondays of Shravana, on the new-moon day and on Yugadi, after the palanquin procession, a programme of dollu songs takes place before the temple of Bharamadeva; the songs are about the glory of the deity or the stories of devotees.

ಯಕ್ಷಗಾನ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಲೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು, ಬಡಗುತಿಟ್ಟು, ಬಡಬಡಗುತಿಟ್ಟು ಎಂಬ ಮೂರು ಶೈಲಿಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಯಲಾಟ, ದಶಾವತಾರ, ಭಾಗವತರಾಟ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇವೆ. ಗೀತ, ಕುಣಿತ, ವೇಷಭೂಷಣ, ಮಾತುಗಾರಿಕೆ, ವಾದ್ಯ ಇವು ಬಯಲಾಟದ ಪಂಚ ಅಂಗಗಳು. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಾಗವತದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆ, ದೇವತಾ ಸ್ತುತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಜನರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಕಾರಿ.

Yakshagana is a dance-led art with the rare power to enchant the audience. It has three main styles, Tenkutittu, Badagutittu and Badabadagutittu, and is also called Dashavatara, Bayalata and Bhagavatarata. Song, dance, costume, dialogue and instrumental music are the five limbs of Bayalata. Chande, maddale, shruti and taala are its main instruments. Episodes from the Ramayana, Mahabharata and Bhagavata are performed. In the green-room called the chouki the actors apply their make-up, and Ganapati worship and praise of the deities take place. The poorvaranga of Balagopala and female roles prepares the audience mentally for the coming story. Yakshagana helps to nurture religious and moral awareness among the people.