ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ವಾಯುಭೂತಿಯರ ಕಥೆ

ಸೋಮಾರಿ ಮಕ್ಕಳೂ ಅವಮಾನವನ್ನು ನುಂಗಿ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಓದಿದರೆ ಪಂಡಿತರಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದೇ ಈ ಕಥೆಯ ಆಶಯ.

ವಿದ್ವಾಂಸನ ಮಕ್ಕಳಾದರೂ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಓದದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಪಮಾನ; ತಾಯಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಹಾಗೂ ಸೋದರಮಾವನ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅವರೇ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಓದಿ ವಿದ್ಯಾವಂತರಾಗುವುದು ಪಾಠದ ಕೇಂದ್ರ ಆಶಯ.

Somari makkalu avamanavannu nungi, shraddheyinda odidare panditaragabahudu embude i katheya ashaya.

Even the sons of a learned man are humiliated everywhere if they do not study hard; a mother's encouragement and an uncle's clever scheme drive them to study sincerely and become scholars. That is the central idea.

ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಎಂದರೆ ವೃದ್ಧರ (ಹಿರಿಯ ಯತಿಗಳ) ಆರಾಧನೆ. ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಳಿತ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಹಸಿವು, ನೀರಡಿಕೆ, ಶೀತ ಮುಂತಾದ ಬಾಧೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಸಹನೆ ಮೂಡಿಸಲು ಹಿರಿಯರು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾದ ಸುಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯ ಕಥೆಯ ಆರಂಭದ ಭಾಗವೇ ಈ ಪಾಠ.

ಹಳಗನ್ನಡದ ಬೃಹತ್ ಕಥಾಗುಚ್ಛವಾದ ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಗದ್ಯಕೃತಿ. ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಬಾಧೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಸಹನಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸಲು ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಧರ್ಮವೀರರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲನೆಯ ಸುಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯ ಕಥೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗ.

Vaddaradhane endare vriddhara (hiriya yatigala) aradhane. Tapassige kulita yatigalige hasivu, niradike, shita muntada badhegalaguttave. Avaralli sahane mudisalu hiriyaru kathegalannu heluttiddaru. A kathegalalli modalaneyadada sukumarasvamiya katheya arambhada bhagave i patha.

Vaddaradhane, a large old-Kannada collection of tales, is the first prose work in Kannada. Elders told stories of righteous heroes to build endurance in ascetics. This lesson is the opening part of the first of those tales, the story of Sukumaraswamy.

ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಭರತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವತ್ಸ ನಾಡಿನ ಕೌಸಂಬಿ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದ ಅರಸ ಅತಿಬಲ. ಅವನ ಮಂತ್ರಿ ಸೋಮಶರ್ಮ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಕಾಶ್ಯಪಿ. ಇವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಭೂತಿ ತಂದೆತಾಯಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳದೆ, ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಓದದೆ, ತಂದೆ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಪೋಲುಮಾಡುತ್ತ ಏಳು ದುರ್ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ (ಸಪ್ತವ್ಯಸನ) ಮುಳುಗಿದ್ದರು.

ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಭರತಕ್ಷೇತ್ರದ ವತ್ಸನಾಡಿನ ಕೌಸಂಬಿಯ ಅರಸ ಅತಿಬಲ, ಅವನ ಮಹಾದೇವಿ ಮನೋಹರಿ. ಅವನ ಮಂತ್ರಿ ಸೋಮಶರ್ಮನ ಭಾರ್ಯೆ ಕಾಶ್ಯಪಿ; ಇವರಿಬ್ಬರ ಮಕ್ಕಳಾದ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ವಾಯುಭೂತಿಯರು ತಂದೆತಾಯಿಯ ಮಾತು ಕೇಳದೆ, ವೇದಾದಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಓದದೆ, ತಂದೆ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವ್ಯಯಮಾಡುತ್ತ ಸಪ್ತವ್ಯಸನಾಭಿಭೂತರಾಗಿ ಇದ್ದರು.

Jambudvipada bharatakshetradalli vatsa nadina kausambi emba pattanada arasa atibala. Avana mantri somasharma, avana hendati kashyapi. Ivara ibbaru makkalada agnibhuti mattu vayubhuti tandetayi heliddannu kelade, veda shastragalannu odade, tande sampadisida hanavannu polumadutta elu durgunagalalli (saptavyasana) mulugiddaru.

In Kausambi of the Vatsa land, the king was Atibala. His minister Somasharma's wife was Kashyapi, and their two sons Agnibhuti and Vayubhuti disobeyed their parents, studied no Vedas or scriptures, wasted the wealth their father earned, and were sunk in the seven vices.

ಸೋಮಶರ್ಮ ಸತ್ತಮೇಲೆ ಅರಸ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆಸಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ನೀವು ಯಾವ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ; ತಲೆ ತಗ್ಗಿಸಿ, ಮಾತನಾಡದೆ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿ ನೆಲವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತ ಕುಳಿತರು. ಇವರು ಏನೂ ಓದಿಲ್ಲ, ಸಪ್ತವ್ಯಸನಿಗಳು ಎಂದು ಸಭೆ ತಿಳಿಯಿತು; ಅರಸ ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಮಂತ್ರಿಪದವಿಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.

ಸೋಮಶರ್ಮನ ಮರಣದ ಬಳಿಕ ಅರಸ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆಸಿ ಮಜ್ಜನ, ಉಡಿಗೆ, ತಾಂಬೂಲಗಳಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಿ ದುಃಖವನ್ನು ಸಂತೈಸಿದನು. ಕೆಲ ದಿನಗಳ ಮೇಲೆ ನೀವಾವ ಓದುಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲಿರಿ ಎಂದು ಕೇಳಲು, ಅವರು ತಲೆ ಬಾಗಿ, ಮಾರುಮಾತಾಡದೆ, ಕಣ್ಣ ನೀರಂ ತೀವಿ ನೆಲನಂ ಬರೆಯುತ್ತ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಏನೂ ಓದಿಲ್ಲದ ಸಪ್ತವ್ಯಸನಾಭಿಭೂತರೆಂದು ಸಭೆ ತಿಳಿದು ಅರಸನಿಗೆ ಪೇಳಲು, ಅರಸ ಅವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ದಾಯಾದಿಗೆ ಮಂತ್ರಿಪದವಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.

Somasharma sattamele arasa makkalannu karesi satkarisi, samadhanapadisi, kelavu dinagala nantara nivu yava vidyegalannu balliri endu kelidanu. Makkalige uttara gottilla; tale taggisi, matanadade, kanniru tumbi nelavannu bareyutta kulitaru. Ivaru enu odilla, saptavyasanigalu endu sabhe tiliyitu; arasa avarannu kaluhisi mantripadaviyannu bereyavarige kottanu.

After Somasharma's death the king honoured the sons with bath, robes and betel, and consoled their grief. When later he asked what learning they knew, they bowed their heads, said nothing, and sat with eyes full of tears scratching the ground. The court realised they knew nothing and were sunk in vice, so the king sent them away and gave the minister's post to a kinsman.

ಈ ಅವಮಾನದಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಮಕ್ಕಳು, ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿಯಾದರೂ ಸರಿ, ಇನ್ನಾದರೂ ಓದುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ತಾಯಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ತಾಯಿ ಕಾಶ್ಯಪಿ, ಮಗಧ ನಾಡಿನ ರಾಜಗೃಹದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಬಲ್ಲ ಮಂತ್ರಿ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದು, ಒಂದು ಓಲೆ (ಪತ್ರ) ಬರೆಸಿಕೊಟ್ಟು, ಮಾವನ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಓದಿರಿ ಎಂದು ಕಳುಹಿಸಿದಳು. ಮಕ್ಕಳು ತಾಯಿಯನ್ನು ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಕೆಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಗೃಹವನ್ನು ಸೇರಿದರು.

ಅಪಮಾನದಿಂದ ಉಬ್ಬೆಗಂಪಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳು ವೈರಾಗ್ಯಪರಾಯಣರಾಗಿ, ಬೇಕಾದರೆ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿಯಾದರೂ ಇನ್ನು ಓದುವೆವೆಂದು ತಾಯಿಗೆ ನುಡಿದರು. ಕಾಶ್ಯಪಿ ಮಗಧೆಯ ರಾಜಗೃಹದ ಅರಸ ಸುಬಲನ ಮಂತ್ರಿಯೂ ತನ್ನಣ್ಣನೂ ಆದ ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು ಎಲ್ಲಾ ಓದುಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನೆಂದು ಹೇಳಿ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಓದಿಸಿ ಯೋಗ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲೆಂದು ಓಲೆ ಬರೆಯಿಸಿ ಕೈಯೊಳಗಿಟ್ಟು ಮಾವನ ಬಳಿ ಕಳುಹಿಸಿದಳು. ಮಕ್ಕಳು ತಾಯ್ಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಕತಿಪಯ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಗೃಹವನ್ನು ಸೇರಿದರು.

I avamanadinda besatta makkalu, bhikshe bediyadaru sari, innadaru odutteve endu tayige helidaru. Tayi kashyapi, magadha nadina rajagrihadalli tanna anna suryamitra ella vidyegalannu balla mantri iddane endu, ondu ole (patra) baresikottu, mavana bali hogi odiri endu kaluhisidalu. Makkalu tayiyannu bilkondu kela dinagalalli rajagrihavannu seridaru.

Stung by the humiliation, the sons turned earnest and told their mother that they would now study even if they had to beg. Kashyapi said her own brother Surya-mitra, minister of king Subala in Rajagriha of Magadha, knew all branches of learning. She had a letter written, placed it in their hands, and sent them to study under their uncle. After taking leave of their mother they reached Rajagriha in a few days.

ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರ ಓಲೆ ಓದಿದನು. ತನ್ನ ಸೋದರಳಿಯಂದಿರೆಂದು ತಿಳಿದು, ಸಲುಗೆ (ಪಸರ) ಕೊಟ್ಟರೆ ಇವರು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಸೊಕ್ಕಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ನನಗೆ ಕಾಶ್ಯಪಿ ಎಂಬ ತಂಗಿ ಇಲ್ಲ, ಸೋಮಶರ್ಮ ಎಂಬ ಮೈದುನನೂ ಇಲ್ಲ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಮಾವನಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ನೀವು ಬರೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ, ಬಡ ಬಟ್ಟೆ ತೊಟ್ಟು, ಹಗಲಿರುಳು ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಓದುವುದಾದರೆ ಮಾತ್ರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಓದಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದನು.

ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರ ಓಲೆಯನ್ನು ಓದಿ, ಇವರು ತನ್ನ ಸೋದರಳಿಯಂದಿರೆಂದು ಬಲ್ಲನಾಗಿ, ಇವರಿಗೆ ಪಸರಂ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮುನ್ನಿನಂತೆ ಉರ್ಕಿ ಕಿಡುವರೆಂದು ಮನದೊಳ್ ಬಗೆದನು. ಕಾಶ್ಯಪಿಯೆಂಬೊಳ್ ಎನಗೆ ತಂಗೆ ಇಲ್ಲ, ಸೋಮಶರ್ಮನೆಂಬೊನ್ ಮಯ್ದುನನೂ ಇಲ್ಲ; ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನೆಂಬ ಹೆಸರೆನಗುಂಟು, ನಿಮ್ಮ ಮಾವನಪ್ಪ ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನಲ್ಲೆನ್ ಎಂದನು. ನೀವು ಬರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ಓದನ್ನು ಕಲಿಯಲೆಂದು ಬಂದಿದ್ದರೆ, ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಬಡ ಬಟ್ಟೆಯನುಟ್ಟು ಇರುಳುಂ ಪಗಲುಂ ಅಲಸದೆ ನಿರ್ಬಂಧದಿಂದ ಓದಲಾರ್ಪೊಡೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಓದಿಸುವೆನೆಂದನು.

Suryamitra ole odidanu. Tanna sodaraliyandirendu tilidu, saluge (pasara) kottare ivaru modalinante sokki halaguttare endu yochisidanu. Addarinda, nanage kashyapi emba tangi illa, somasharma emba maidunanu illa, nanu nimma mavanalla endu helidanu. Nivu bari vidyarthigalagi bandiddare, bhikshe bedi, bada batte tottu, hagalirulu alasyavillade shraddheyinda oduvudadare matra nimmannu odisuttene endanu.

Surya-mitra read the letter, recognised them as his sister's sons, and thought that if he indulged them they would grow proud and ruin themselves as before. So he said he had no sister called Kashyapi, no brother-in-law Somasharma, that Surya-mitra was merely his name and he was not their uncle. He said he would teach them only if they came as plain students, begged their bread, wore poor clothes, and studied day and night without idleness.

ಮಕ್ಕಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಪ್ಪಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನ ನೋಡಿ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರ ಹಗಲಿರುಳು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಓದಿಸಿದನು. ಏಳೆಂಟು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ನಾಲ್ಕು ವೇದ, ಆರು ಅಂಗ, ಹದಿನೆಂಟು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ತರ್ಕ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಛಂದಸ್ಸು, ಅಲಂಕಾರ, ಕಾವ್ಯ-ನಾಟಕ, ಜ್ಯೋತಿಷ, ವೈದ್ಯ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕಲಿತು ಪಂಡಿತರಾದರು.

ಮಕ್ಕಳು ಮಹಾಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಹರ್ಷಚಿತ್ತರಾಗಿ ಒಪ್ಪಿ, ಒಳ್ಳಿತಪ್ಪ ದಿವಸ-ವಾರ-ವಿದ್ಯಾನಕ್ಷತ್ರದಂದು ವಿದ್ಯಾಪ್ರಾರಂಭಂಗೆಯ್ದರು. ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರ ಇರುಳುಂ ಪಗಲುಂ ನಿರಂತರಂ ನಿರ್ಬಂಧದಿಂದ ಓದಿಸಿ, ಏಳೆಂಟು ವರುಷದೊಳಗೆ ನಾಲ್ಕು ವೇದ, ಆರು ಅಂಗ, ಹದಿನೆಂಟು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ಮೀಮಾಂಸಾ, ನ್ಯಾಯ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಪ್ರಮಾಣ, ಛಂದಸ್ಸು, ಅಲಂಕಾರ, ನಿಘಂಟು, ಕಾವ್ಯನಾಟಕ, ಜ್ಯೋತಿಷ, ನರವೈದ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೆಲ್ಲವನ್ನು ನೆರೆಯೆ ಕಲ್ಪಿಸಿ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

Makkalu santoshadinda oppi, olleya dina nodi vidyeyannu arambhisidaru. Suryamitra hagalirulu kathinavagi odisidanu. Elentu varshagalolage nalku veda, aru anga, hadinentu dharmashastra, tarka, vyakarana, chandassu, alankara, kavya-nataka, jyotisha, vaidya muntada ella shastragalannu kalitu panditaradaru.

The sons accepted gladly as a great favour and began their studies on an auspicious day. Surya-mitra taught them strictly, day and night, and within seven or eight years made them masters of the four Vedas, the six Angas, the eighteen Dharmashastras, logic, grammar, prosody, rhetoric, poetics, drama, astrology, medicine and all such sciences, turning them into scholars.

ಓದು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರ ನಿಜ ಹೇಳಿದನು: ನೀವು ನನ್ನ ತಂಗಿಯ ಮಕ್ಕಳು, ಸೋದರಳಿಯಂದಿರು; ಸಲುಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಸೊಕ್ಕಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಿರಿ, ಅದಕ್ಕೇ ಬಿಡಿಸಿ ಓದಿಸಿದೆ, ಬೇಸರಿಸದಿರಿ ಎಂದು ಉಡುಗೆ, ತೊಡುಗೆ, ಸಂಬಳ ಕೊಟ್ಟು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಹಿರಿಯವ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ಮಾವ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು; ಕಿರಿಯ ವಾಯುಭೂತಿ ಮಾವ ಎಂಟು ವರ್ಷ ಶತ್ರುವಿನಂತೆ ದಂಡಿಸಿದನೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಇಬ್ಬರೂ ಕೌಸಂಬಿಗೆ ಮರಳಿ, ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ರಾಜ ಅತಿಬಲನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ತೋರಿದರು. ಸಭೆ ಮೆಚ್ಚಿತು; ಅರಸ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ತಂದೆಯ ಮಂತ್ರಿಪದವಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು, ಅವರು ಗೌರವದಿಂದ ಸುಖವಾಗಿ ಬಾಳಿದರು.

ವಿದ್ಯೆ ಮುಗಿಯಲು ಸೂರ್ಯಮಿತ್ರನು, ನೀವು ಎಮ್ಮ ತಂಗೆಯ ಮಕ್ಕಳಿರ್, ಸೋದರಳಿಯಂದಿರಪ್ಪಿರ್; ಪಸರಂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೆ ತಂದೆಯಲ್ಲಿಯಂತೆ ಉರ್ಕಿ ಕೆಡುತ್ತಿದ್ದಿರಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯೋಗ್ಯರಂ ಮಾಡುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಸರಂ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಮುಳಿಯದೆ ಕ್ಷಮಿಸಿರಿ ಎಂದು ಉಡಲುಂ ತುಡಲುಂ ಸಂಬಳಮುಮಂ ಕೊಟ್ಟು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಪಿರಿಯಾತಂ ಅಗ್ನಿಭೂತಿ ಉಪಕಾರಮಂ ಮನದೊಳ್ ಬಗೆದು ಸಂತೋಷಂಬಟ್ಟನು; ಕಿರಿಯಾತಂ ವಾಯುಭೂತಿ ಮಾವನು ಪಗೆವರಂ ಬಗೆವಂತೆ ಏಳೆಂಟು ವರ್ಷ ದಂಡಿಸಿದನೆಂದು ಮನದೊಳ್ ಮುಳಿಸಂ ಭಾವಿಸಿದನು. ಇಬ್ಬರೂ ಕೌಸಂಬಿಗೆ ಮರಳಿ, ತಾಯಂ ಕಂಡು, ಅತಿಬಲ ಮಹಾರಾಜನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಶ್ಲೋಕಿಸಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ತೋರಲು ಪಂಡಿತಜನಮೆಲ್ಲಂ ಮೆಚ್ಚಿ ಬಿಚ್ಚಳಿಸಿತು. ಅರಸ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ತಂದೆಯ ಮಂತ್ರಿಪದವಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ಅವರು ಲೋಕದೊಳಂ ಅರಮನೆಯೊಳಂ ಪೂಜ್ಯರಾಗಿ ಸುಖದಿಂ ಬಾಳಿದರು.

Odu mugida mele suryamitra nija helidanu: nivu nanna tangiya makkalu, sodaraliyandiru; saluge kottiddare modalinante sokki halaguttiddiri, adakke bidisi odiside, besarisadiri endu uduge, toduge, sambala kottu kaluhisidanu. Hiriyava agnibhuti mava upakara madidanendu santoshapattanu; kiriya vayubhuti mava entu varsha shatruvinante dandisidanendu manassinalli sittu madikondanu. Ibbaru kausambige marali, tayiyannu kandu, raja atibalana sabheyalli tamma panditya toridaru. Sabhe mechchitu; arasa santushtanagi tandeya mantripadaviyannu kottanu, avaru gauravadinda sukhavagi balidaru.

When the learning was complete Surya-mitra revealed the truth: they were his sister's sons, his nephews; had he indulged them they would have grown proud and ruined themselves as before, so to make them worthy he had withheld all favour. Asking them not to resent it, he sent them off with clothes and wages. The elder, Agnibhuti, felt grateful and joyful; the younger, Vayubhuti, harboured anger, feeling the uncle had punished them like an enemy for eight years. Both returned to Kausambi, met their mother, and displayed their learning in king Atibala's court. The scholars praised them; the pleased king gave them their father's ministerial post, and they lived honoured and happy.